Кіріспе

Чехословакия ақыны, әнші және ән жазушы (1944–1994)

Карел Крил (12 сәуір 1944 – 3 наурыз 1994) – Чехословакиялық (Моравияда туған, чех тілінде сөйлейтін) ақын, әнші-әндер авторы және көптеген танымал наразылық әндерінің авторы. Ол өз еліндегі коммунистік (кейіннен посткоммунистік) режимнің екіжүзділігін, ақымақтығын және адамдық емес екенін анықтап, сынады. Крилдің әндерінің мәтіні жоғары поэтикалық және күрделі, мінсіз ұйқасқан, метафоралар мен тарихи сілтемелерді жиі қолданады. Оның гитарасының қарапайым дыбысы мәтіннің табиғи ағынына назар аударуға көмектеседі. Крилдің мәтінінің күрделілігі, жалғыз акустикалық гитарамен сүйемелдеуі және оның үлкен танымалдығы себепті оны жас Боб Диланмен салыстырған. Жиырма жыл бойы мәжбүрлі түрде елден қуылған ол бастапқыда өз еліндегі коммунизмнің құлауына қуанды, бірақ жаңа режимді және оның бас кейіпкерлерін, оның ішінде Вацлав Гавелді, әсіресе 1992 жылы Чехословакияның таратылуына жауаптыларды қатты және кешірімсіз сынай бастады.

Өмірбаян

Крил 1944 жылғы 12 сәуірде нацистер басып алған Богемия және Моравия протекторатындағы Кромериж қаласында дүниеге келді, бірақ оның отбасының тамыры Новый-Йичин қаласында болды, кейін олар сол жерге көшіп кетті. Крил отбасы баспа бизнесіне ие болды, бірақ 1948 жылы коммунистер билікке келгеннен кейін ол бизнестен айырылды. 1989 жылғы қарашадағы құлшыныспен қарсы алынған Аққу төңкерісі кезінде Крил анасының жерлеу рәсіміне қатысу үшін Чехословакияға оралды. Алғашқыда ол тоталитаризмнің аяқталуына қуанды, бірақ көп ұзамай елдің саяси және әлеуметтік өзгерістер барысынан көңілі қалды. Ол наразылық әндерін (мысалы, "Демократия") жазуын жалғастырды, онда елдің шынайы демократияға өтуінің сәтсіздігіне жауапты саясаткерлерді және басқаларды, әсіресе 1989 жылы немесе одан кейін Коммунистік партиядан шығып, кенеттен "демократтар" атанғандарды сынады. Крил сондай-ақ чех және словак халқын ұлттық науқандармен және экономикалық реформалар туралы жалған ақпаратпен манипуляциялауға тырысқандарды сынады. Елдегі жағдайды шыдамас деп есептеген ол Германияға қайта оралуға шешім қабылдады. 1994 жылғы 3 наурызда, 50 жасқа толуына бір ай қалғанда, Карл Крил Мюнхендегі ауруханада жүрек талмасынан қайтыс болды.