Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Уэдделл теңізқосағы (Leptonychotes weddellii) – Антарктиданы айнала қоршаған циркумполярлық кеңістікте кең таралған, салыстырмалы түрде ірі және көптеп кездесетін нағыз теңізқосақ. Уэдделл теңізқосағы 1820 жылдары британдық теңізқосақтар капитаны Джеймс Уэдделл басқарған экспедициялар кезінде, қазір Уэдделл теңізі деп аталатын Оңтүстік мұхит аймағында ашылып, осы атпен аталыпты. Бұл түрдің өмір салты жақсы зерттелген, себебі ол Антарктика құрлығына жақын, тікелей мұздық ортада және көбінесе Антарктикалық базалардың жанында тіршілік етеді. Бұл Leptonychotes туысының жалғыз түрі.
The Weddell seal (Leptonychotes weddellii) is a relatively large and abundant true seal with a circumpolar distribution surrounding Antarctica. The Weddell seal was discovered and named in the 1820s during expeditions led by British sealing captain James Weddell to the area of the Southern Ocean now known as the Weddell Sea. The life history of this species is well documented since it occupies fast ice environments close to the Antarctic continent and often adjacent to Antarctic bases. It is the only species in the genus Leptonychotes.
Сипаттама
Уэдделл теңіз түлкілері шамамен ұзындығы және салмағы болады. Олар ең ірі түлкілердің қатарына жатады, денелері айқын және дене ұзындығына қарағанда алдыңғы қанаттары қысқа. Аталықтарының салмағы аналықтарынан азырақ, әдетте немесе одан да төмен. Еркек және әйел Уэдделл теңіз түлкілерінің ұзындығы көбінесе бірдей болады, бірақ аналықтары сәл ірілеу болуы мүмкін. Дегенмен, аталық түлкінің мойны қалыңдау, ал басы мен тұмсығы аналыққа қарағанда кеңірек келеді. Жеке тұлғалардың жынысын анықтау үшін молекулалық генетикалық әдіс әзірленген. Уэдделл теңіз түлкісінің беті қысқа ауыз сызығы және мұрын мен вискерлердің құрылысындағы ұқсастықтарға байланысты мысыққа ұқсас деп айтылады. Қыс мезгілінде, олар қарлы борандардан қашу үшін суға түсіп, мұздағы тыныс тесіктерінен тек бас ғана шығарады. Бұл түр негізінен Антарктика суларында кездеседі: мұздықтардың қозғалысы және толқындар сияқты физикалық факторлар таралудағы өзгерістерді күшейте алады.
Weddell seals measure about long and weigh They are amongst the largest seals, with a rather bulky body and short fore flippers relative to their body length. Males weigh less than females, usually about or less. Male and female Weddell seals are generally about the same length, though females can be slightly larger. However, the male seal tends to have a thicker neck and a broader head and muzzle than the female. A molecular genetic based technique has been established to confirm the sex of individuals in the laboratory. The Weddell seal face has been compared to that of a cat due to a short mouth line and similarities in the structure of the nose and whiskers. In the winter, they stay in the water to avoid blizzards, with only their heads poking through breathing holes in the ice. The species is primarily restricted to Antarctic waters: physical factors, such as glacial movement and tidal action, may increase fluctuations in distributions.
Азық-түлік жинау
Уэдделл тұнбалары азық іздеу үшін суға түседі, жылдам мұзда тыныс тесіктерін сақтап, жаңа мұз тесіктерін табу үшін зерттейді. Олар 600 метрге дейін тереңдікке сағатына дейін суға түсетіні байқалған. Мұздағы тыныс тесігінен суға түскеннен кейін, тұнбалар алғашқы 30-50 метрде теріс жүзуге ие болады, бұл оларға аз күш жұмсап суға түсуге мүмкіндік береді. Уэдделл тұнбалары Антарктидадағы басты хищниктердің бірі болып табылады. Олар түрлі балықтарды, теңіз түбінде тіршілік ететін шөлмектерді, қабықтылы моллюскаларды және шаяндарды жейді. Қозғалыссыз өмір сүретін ересек тұнба күніне шамамен 10 кг (22 фунт) жейді, ал белсенді ересек тұнба күніне 50 кг (110 фунт) асты жейді. Теңіз құстарын әдетте олардың рационына кірмейді, бірақ жабайы табиғатта олардың пингвиндерді қуағаны және өлтіргеніне бірнеше куәліктер бар. Басқа Антарктидалық фоцидтер теңіз құстарын жейтіні белгілі, бұл пингвиндерді аулау – үйренген мінез-құлық екенін көрсетеді. Уэдделл тұнбаларының төрт түрлі пингвинге шабуыл жасағаны туралы жазбалар бар: генту пингвині, император пингвині, Адели пингвині және бүйірлі пингвин. Алайда, пингвиндер өлтірілгеннен кейін желінгені расталмаған. Ғалымдар Уэдделл тұнбаларының жарық болғанда азық іздеу үшін көбінесе көру қабілетіне сүйенетініне сендіреді. Бірақ, Антарктиданың қысқы қараңғылығында, мұз астында жарық болмағанда, тұнбалар басқа сезімдерге, ең алдымен вибриссаларына немесе мұрттарына сүйенеді, олар тек шаштар ғана емес, 500-ден астам нерв ұштарымен жануардың мұрнына жалғанатын өте күрделі сезім мүшелері. Бұл түктер тұнбаларға жүзіп жүрген балықтардың қозғалысын сезінуге және оларды ұстауға мүмкіндік береді. Уэдделл тұнбаларының жылдам мұзда табиғи хищниктері жоқ. Теңізде немесе мұзда олар қасқырлар мен леопард тұнбаларының жемтігі болып табылады, олар негізінен жас және бала тұнбаларды жейді. Уэдделл тұнбалары популяциясы көбінесе бірнеше көбею маусымында бірдей көбею орындарына оралады. Олардың орналасқан жеріне байланысты, бұл теңіз сүтқорысы қыркүйектің басынан қараша айының соңына дейін бала туады, төмен ендікте тұратындары ертерек туады. Алты-жеті аптадан кейін балалар сүтінен айырылып, өздігінен аң аулай бастайды. Сонымен қатар, жылдам мұзда көбею орындары әйелдердің үлкен топтарға жиналуына себеп болады, бұл аталықтарға гаремді басқаруды жеңілдетеді. Жыныстық қатынас тек су астында байқалады, онда әйел еркекке оның арқа жағына жақындағанда мойынсұнады. Егер әйел қашуға немесе жыныстық қатынасты тоқтатуға тырысса, оның серігі көбінесе мойнын шалады. Түнбалар әдетте 6-8 жаста көбейеді, бірақ кейбір әйелдер үшін бұл ертерек болуы мүмкін. Олар денелеріндегі жұқа шаштар қабатына – ланугоға көп сүйенеді, ол оларды жылу сақтап тұруға көмектеседі. Зерттеулер жаңа туған Уэдделл тұнбаларының бұлшық еттерінде ферменттік белсенділіктің жоғары деңгейін көрсетті, бұл осы тұнбалардың негізгі терморегуляциялық стратегиясына бұлшық еттердің жылу өндіруі немесе діріл кіреді екенін көрсетеді. Уэдделл тұнбаларының әндері жазылған. Олардың әндері бірдей дауыстық элементтердің қайталануынан тұрады және уақыт өте келе аздап өзгереді. Әр Уэдделл тұнбасы өзінің ерекше әнін шығара алады, бірақ ән айту мінез-құлқы жиі байқалмайды. Аналық және бала тұнбалардың арасындағы өзара әрекеттесуде де дауыс маңызды рөл атқарады. Аналық тұнбалар иіс сезімі тиімді болмайтын кезде балаларын алыстан шақыру үшін дауыс береді (Opzeeland және басқалар, 2011). Балалар да аш болғанда аналарын тамақтандыру үшін шақыру үшін жоғарырақ, шұғыл дауыс береді. Уэдделл тұнбалары көбінесе ультрадыбыстық дауыстар шығарады. Алайда, бұл жоғары жиілікті дыбыстардың қызметтік маңызы әлі белгісіз.
Weddell seals dive to forage for food, maintain breathing holes in fast ice, and explore to find more ice holes. They have been observed to dive as deep as 600 m for up to an hour. After dropping away from a breathing hole in the ice, the seals become negatively buoyant in the first 30 to 50 m, allowing them to dive with little effort. Weddell seals are top predators in the Antarctic. They eat an array of fish, bottom feeding prawns, cephalopods and crustaceans. A sedentary adult eats around 10 kg (22 lb) a day, while an active adult eats over 50 kg (110 lb) a day. Although seabirds are not usually part of their diet, there have been several sightings of them chasing and killing penguins in the wild. Other Antarctic phocids are known to be seabird predators, resulting in implications that penguin hunting is a learned behaviour. There are recordings of four different penguin species being attacked by Weddell seals: a gentoo penguin, an emperor penguin, an Adélie penguin, and a chinstrap penguin. It has not been confirmed, however, if the penguins were consumed after being killed. Scientists believe Weddell seals rely mainly on eyesight to hunt for food when there is light. However, during the Antarctic winter darkness, when there is no light under the ice where the seals forage, they rely on other senses, primarily the sense of touch from their vibrissae or whiskers, which are not just hairs, but very complicated sense organs with more than 500 nerve endings that attach to the animal's snout. The hairs allow the seals to detect the wake of swimming fish and use that to capture prey. Weddell seals have no natural predators when on fast ice. At sea or on pack ice, they are prey for killer whales and leopard seals, which prey primarily on juveniles and pups. Weddell seal populations will often return to the same breeding sites over consecutive breeding seasons. Depending on the latitude it inhabits, this marine mammal gives birth from early September through November, with those living at lower latitudes giving birth earlier. After six to seven weeks, pups are weaned and begin to hunt independently. Additionally, fast ice breeding grounds cause females to cluster in large aggregations, making it easier for males to control their harem. Copulation has only been observed to occur underwater, where the female submits to the male as he approaches her dorsal side. The female is often bitten on the neck by her partner if she tries to escape or terminate copulation. The seals are normally around six to eight years old when they first breed, but this can be much earlier for some females. Instead, they rely heavily on lanugo, a fine layer of hair on the surface of their skin, to keep warm. Studies also revealed high levels of enzyme activity in the muscles of newborn Weddell seals, suggesting that a primary thermoregulatory strategy of these seals includes muscle thermogenesis, or shivering. There have been recordings of Weddell seal vocalisations that are described as songs. Their songs consist of repetitive sequences of the same vocal elements, and they only vary slightly over time. Individual Weddell seals can each produce their unique song, but singing behaviour is not common when observed. Vocalisations are also important in mother pup Weddell seal interactions. Mother Weddell seals use vocalisations to call their pups from further distances when smell can no longer be used efficiently (Opzeeland et al., 2011). Pups also use higher, more urgent vocalisations when hungry to alert their mothers to feed. Weddell seals commonly produce ultrasonic vocalizations. However, the functional significance of these high frequency sounds is yet unknown.
Таксономия
Райс ғылыми атауы бұрын Л. weddelli деп қате жазылғанын, ал қазір бұл синоним қабылданбайтынын, бірақ 1988 жылға дейінгі ғылыми әдебиеттерде жиі кездесетінін айтты. Ведделл теңіз түлкілерін сол аймақта кездесетін басқа екі түлкімен шатастыруға болады: Росс теңіз түлкісі (Ommatophoca rossii) және краб жейтін теңіз түлкісі (Lobodon carcinophagus).
Rice noted that the scientific name was misspelt in the past as L. weddelli and this synonym is no longer accepted, although it is still found commonly in the scientific literature before 1988. Weddell seals can be confused with other two phocids that share the same range: Ross seal (Ommatophoca rossii) and crabeater seal (Lobodon carcinophagus).
Халықтың жағдайы
Уэдделл тұмсықтары – Антарктидалық тұмсықтардың, краб жейтін тұмсықтан кейінгі екінші ең көп кездесетін түрі. Соңғы бағалау бойынша, 2011 жылдың қараша айында алынған жоғары ажыратымдылықтағы спутниктік суреттерге сүйене отырып, осы түрдің барлық таралған аймағын қамтитын аналық тұмсықтардың саны шамамен 202 000-ға жуық. Бұл санға тек аналықтары енеді, себебі еркектер көбінесе қараша айында өз аумақтарын су астында қорғайды. Еркектер аналықтарға қарағанда аз болуы мүмкін, өйткені жасы ұлғайған сайын арақатынас аналықтарға қарай бұрылады. Алдыңғы бағалаулар географиялық көлемі шектеулі болғандықтан және экстраполяцияға көп сүйенгендіктен, 800 000-ға жуық сандарды көрсетіп, әлдеқайда жоғары болды. Уэдделл тұмсықтарының кең таралғандығына байланысты, популяцияны бағалау қиын және қымбатқа соқтығатындықтан, оны жиі жүргізуге болмайды. Дегенмен, жоғары ажыратымдылықтағы спутниктік суреттер мен көпшілік деректердің болуының арқасында, болашақта автоматты суреттерді тану арқылы санау процесі жеңілдеуі мүмкін.
Weddell seals are the second most abundant species of Antarctic phocid, after the crabeater seal. The most recent estimate suggests a population of about 202,000 female seals, based on high resolution satellite images from November 2011 that cover the full habitat range of the species. This number includes females only, as males are mostly underwater guarding their territories in November. There are likely to be fewer males than females, as the ratio skews towards females with increasing age. Previous estimates, with lower geographic coverage and thus relying more heavily on extrapolations, tended to be much higher, reporting numbers in the range of 800,000 or so. Because of the widespread distribution of Weddell seals, population assessments are difficult and expensive to conduct, and therefore infrequently undertaken. However, thanks to the availability of higher resolution satellite imagery and crowdsourced data, future counts may be simplified with automated image recognition.
Қауіптер
Антарктиканы зерттеудің алғашқы кезеңдерінде Уэдделл түлендері азық-түлік пен май үшін аулауға ұшырағандықтан, олардың саны күрт азайды. 1980 жылдары коммерциялық түлен аулау тоқтатылғаннан кейін популяция қалпына келді. Теңіз мұзының ұзақтығы мен ауданына әсер ететін климаттық өзгерістер және қоректік заттардың қолжетімділігі бала түлендердің тірі қалуын төмендетуі және популяцияның өсу қарқынына маңызды әсер етуі мүмкін. Кейбір популяциялардың құрлықта көбейіп отыруы (мысалы, Оңтүстік Джорджияда) түрдің әртүрлі ортаға бейімделу қабілетін көрсетеді, бірақ мұндай икемділіктің деңгейі белгісіз. Бұрын Антарктидадағы ғылыми базалардың құрылуы осы түлендерге белгілі бір деңгейде ыңғайсыздық тудырды. 1998 жылдың қаңтар айында Антарктика шартының Қоршаған ортаны қорғау хаттамасы ратификацияланды, ол Антарктидада кемінде 50 жылға кен өндіру мен мұнай бұрғылауға тыйым салу сияқты экологиялық шараларды енгізді, сондай-ақ қалдықтарды тастауға және аймақтағы пестицидтерді қолдануға тыйым салды. Дегенмен, Антарктика мен Субантарктикада маусымдық туризмнің өсуінің Уэдделл түлендерінің мінез-құлқына, таралуына және азық іздеуіне тигізетін әсері әлі белгісіз. Қазіргі уақытта балық шаруашылығымен байланысты маңызды өзара әрекеттесу туралы ешқандай хабарлама жоқ. Бірақ Антарктика суларында жаңа балық шаруашылықтарының дамуы, әсіресе антарктикалық тісті балықты аулау, Уэдделл түлендерінің тамақтануына әсер етуі мүмкін, ал басқару жоспарларында ықтимал операциялық өзара әрекеттесулерді ескеру қажет.
During the early periods of Antarctic exploration, Weddell seals suffered dramatic declines as they were hunted for food and oil. Populations have since recovered after the elimination of commercial sealing in the 1980s. Climate changes affecting the duration and the extent of the sea ice and nutrient availability could potentially reduce pups’ survival and may have important implications for population growth rates. The fact that some populations breed on land (e. g., in South Georgia), could demonstrate the ability of the species to colonise different environments, although the extent of such plasticity is uncertain. In the past, the establishment of Antarctic research bases has caused a measure of disturbance to these seals. In January 1998 the Environmental Protection Protocol to the Antarctic Treaty was ratified, implementing environmental measures such as the banning of mining and oil drilling in Antarctica for at least 50 years, along with the banning of refuse disposal and the use of pesticides in the region. However, the disturbance effects of the increasing seasonal tourism in the Antarctic and Sub Antarctic on Weddell seal behaviour, distribution, and foraging are still unknown. Currently, there are no reports of significant fisheries interactions. Although, the development of new fisheries in Antarctic waters, particularly one targeting the Antarctic toothfish, could have an impact on Weddell seal nutrition, and potential operational interactions should be considered in the management plans.
Қорғау мәртебесі
Уэдделл түлені Антарктика шарты және Антарктикалық түлендерді сақтау жөніндегі конвенция (CCAS) арқылы қорғалады. Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) оны "қауіпсіздік деңгейі ең төменгі" деп санайды. Бұл түр CITES тізіміне енбеген.
The Weddell seal is protected by the Antarctic Treaty and the Convention for the Conservation of Antarctic Seals (CCAS). It is classified as being of "least concern" by the IUCN. This species is not listed by CITES.