Кіріспе

Жаулықпен сатып алуды болдырмау тактикасы

"Пак-мен қорғанысы" – жаулықпен сатып алуды болдырмау мақсатымен қолданылатын қорғаныс бизнес стратегиясы. Бұл стратегияда жаулықпен сатып алу қаупі төніп тұрған компания, өзінің сатып алушысын сатып алуға тырысып, жағдайды өзгертеді. Атауы "Пак-мен" видео ойынына сілтеме жасайды, онда басты кейіпкер бастапқыда 4 "құбыжықтан" нүктелер лабиринтінде қуылған. Бірақ, "қуат допшасы" нүктесін жегеннен кейін, ол өз кезегінде құбыжықтарды қуып жей алады. Бұл терминнің өзін (бірақ техниканы емес) сатып алу саласындағы сарапшы Брюс Вассерштейн ойлап тапқан.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ корпоративтік тарихындағы маңызды мысал – 1982 жылы Bendix Corporation компаниясының Martin Marietta компаниясын жаулап алуға жасаған әрекеті. Жауап ретінде Martin Marietta компанияның бақылауын алу мақсатымен Bendix акцияларын сатып ала бастады. Bendix, Allied Corporation компаниясын «ақ атты» рөлінде әрекет етуге көндірді және сол жылы компания Allied-ке сатылды. 1984 жылы АҚШ Қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясы Pac-Man қорғанысы «үлкен алаңдаушылық тудыратынын» мәлімдеді, бірақ бұл тактикаға қарсы федералдық тыйым салуды қолдамады. Комиссия мүшелері Pac-Man қорғанысының белгілі бір жағдайларда акционерлерге пайда әкелуі мүмкін екенін мойындады, бірақ басшылық, осы тактиканы қолдану арқылы тек өкілдігінде қалу ниетімен әрекет етпейтінін дәлелдеуге міндетті екенін атап өтті. Бір мәселе – бұл компанияны бақылауға алуға жұмсалған қаржы, адвокаттар мен осы қорғанысты ұйымдастыруға қажетті басқа да мамандардың қызметтеріне төленген ақыны қоса алғанда, компанияның бизнесін жақсартуға немесе пайдасын арттыруға жұмсалуы мүмкін маңызды қаражатты құрайды. Келесі Pac-Man қорғанысы 1988 жылы болды, ол кезде American Brands, E II Holdings компаниясының жаулап алу әрекетіне қарсы тұрып, E II үшін қолма-қол ақшалай тендер ұсынысын жариялады. 2007 жылы британдық тау-кен өнеркәсібінің ірі компаниясы Rio Tinto, австралиялық бәсекелесі BHP Billiton компаниясынан күтпеген 131,57 миллиард долларлық жаулап алу ұсынысына қарсы тұрып, бәсекелесіне қарсы ұсыныс жасауды қарастырды. 2009 жылы Cadbury, егер Kraft Foods компаниясының жаулап алу ұсынысына қарсы ұсыныс түспесе, Pac-Man қорғанысын қолдануды жоспарлады.

Халықаралық

Халықаралық деңгейде ең танымал жағдайлардың бірі – Porsche пен Volkswagen тобының арақатынасы еді. Porsche Венделин Видекингтің басшылығымен Volkswagen компаниясының үлкен үлесін біртіндеп сатып алып, жаулап алуға тырысты. Нәтижесінде 2008 жылы компанияның 75 пайызынан астамы Porsche-ге тиесілі болды, бұл Германияның «Volkswagen заңының» күшіне енуіне әкелуі мүмкін еді. 2008 жылдың қазанында рекордтық пайдаға ие болған Porsche компаниясы 2007-2008 жылдардағы қаржы дағдарысы кезінде күтпеген жерден қаржы тапшылығына тап болды. Банктер Porsche-ге қосымша қаражат беруден бас тартып, тіпті берілген қарыздарды дереу қайтаруды талап етті. Volkswagen компаниясының төрағасы және Porsche басқармасының мүшесі Фердинанд Пиех, Porsche-ге қарыздарын жабуға жеткілікті сомада ақша берді. Porsche сатып алуға тырысқан Volkswagen компаниясы «ақ салт атты» рөлді ойнап, тиімді түрде Porsche-ні өз бақылауына алды. Бұл ерекше жағдайдың себебі Volkswagen тобының Porsche-ге тарихи жақындығы және Porsche мен Пиех отбасыларының (екеуі де Фердинанд Поршеден тараған) Porsche-ні бақылау үшін күресі болды. Алайда, осы жылдың соңында екі компания ресми түрде бірігу туралы жариялағанда, Volkswagen компаниясы сақталған серіктес ретінде танылды.