Джеймс Форман: Азаматтық құқықтар қозғалысының көшбасшысы

Кіріспе

Америкалық азаматтық құқықтар қозғалысының жетекшісі (1928–2005)
азаматтық құқықтар белсендісі

Джеймс Форман (4 қазан 1928 – 10 қаңтар 2005) – азаматтық құқықтар қозғалысындағы көрнекті афроамерикалық көшбасшы. Ол Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетінде (SNCC), Қара пантералар партиясында және Революциялық қара жұмысшылар лигасында белсенділік танытты. 1961-1966 жылдар аралығында SNCC-нің атқарушы хатшысы болған Форман Freedom Rides, Albany қозғалысы, Бирмингем науқаны және Сельмадан Монтгомериге дейінгі науқандарда маңызды рөл атқарды. 1960-шы жылдардан кейін Форман өмірінің қалған бөлігін қара нәсілді халықты әлеуметтік және экономикалық теңдік мәселелері бойынша ұйымдастыруға арнады. Ол сонымен қатар Америка университетінде және басқа да ірі оқу орындарында сабақ берді. Ол қозғалыстағы тәжірибесі мен өзінің саяси философиясын көрсететін бірнеше кітап жазды, олардың ішінде: «Сэмми Яундж кіші: Қара азаттық қозғалысында шейіт болған алғашқы қара колледж студенті» (1969), «Қара революционерлерді қалыптастыру» (1972 және 1997) және «Өзін-өзі анықтау: мәселе және оның африкалық америкалықтарға қатысты қолданылуы» (1984).

Ерте өмір және білім

Форман 1928 жылдың 4 қазанында Чикаго қаласында дүниеге келді. 11 айлық сәби кезінде оны "Мама Джейн" әжесінің Миссисипи штатының Маршалл округіндегі фермасына тәрбиелеуге жіберді. Ол "өте кедей" жағдайда өсті; топырақ жеу оған сирек кездеспейтін жағдай еді, себебі оның қандай да бір дәрежеде қоректік құндылығы бар деп есептелді. Өзінің өмірбаянында ол топырақ жеуді өзінің тамақтануының "негізгі тағамы" деп атады. Ол "содан бері үнемі аш сезінгенін" есіне алады. Оның отбасында дәретхана да, электр жарығы да болған жоқ. Олар дәрет үшін жапырақтарды, газеттерді, жүгері сабақтарын пайдаланды, ал тіс тазалау үшін бұтақтарды қолданды. Осының бәріне қарамастан, Форман өзінің кедейлігін ешқашан сұраққа түсірмегенін және сол кезде оны түсінбегенін айтады. Бір күні оның Телма әпкесі Джеймсті қараңғыда сауда каталогын оқып отырғанын көріп қалды. Ол мектеп мұғалімі болғандықтан, Джеймстің оқуын жеделдетуге қызығушылық танытып, үйде оған сабақ берді. Джеймс өзінің жетістіктері үшін өзінің тәрбиесіне ризашылық білдіреді, оның әжесі оған әділдік сезімін сыйласа, әпкесі оған "интеллектуалды күшті" бергенін айтады.

Расизм туралы түсінік

Джеймстің линчпен танысуы алғаш рет ақ адамның үйіне келіп, тамақ сұрап, оның қайда екенін ешкімге айтпауын өтінуімен болды. Ертесі күні ақ адамның линчтелгені туралы жаңалық тарады, бірақ Форман оның себебін білген жоқ. Форман алты жасында тұңғыш рет нәсілдік сегрегациямен кездесті. Теннессидегі әпкесіне барғанда Форман жергілікті дүкеннен Кока-Кола сатып алуға тырысты. Егер ол бірдеңе алуды қаласа, оны кассада емес, арт жақта ішу керектігін айтты. Неге екенін сұраған Форманға: «Жігіт, сен қара нәсілдісің» деді. Ол өмірінде алғаш рет терісінің түсіне байланысты «не істей алатынын, не істей алмайтынын» және «басқалар оған не істей алатынын, не істей алмайтынын» айтуға құқылы екенін түсінді. 1935 жылдың жазында Форман анасы мен әкесімен бірге Чикагоға көшті. Сол қыркүйекте ол алғашқы ресми білімі алған Санкт-Анзельм католик мектебіне қабылданды және бірден екінші сыныпқа орналасты. Көрші балалармен ойнағанда ол ақ нәсілді жаяу жүргіншілерге тас, банка лақтырды, тіпті төбеден полицей машинасына кірпіш лақтырды. Бірақ жаңа мектебі оны католицизмге көшуге қысым жасады, ал 6-сыныпта протестантизм «үлкен мәселе» болды. Католик мектебінде жалғыз протестант болғандықтан Джеймс «үлкен эмоционалдық күйзеліске» ұшырады. Ол жергілікті мемлекеттік мектепке, Бетси Росс бастауыш мектебіне ауысуды шешті. Ол онда жақсы оқып, 7-сыныптың бірінші семестрін өткізіп жіберді. Жеті жасынан бастап Джеймс «Чикаго дефендер» газетін сату арқылы аздап ақша тапты. Ол осы газеттерді жиі оқып, «күшті наразылық сезімін» дамытуға көмектесті. Ол Букер Т. Вашингтон мен В.Э.Б. Дю Бойстың еңбектерін оқыды және Дю Бойстың ықпалына қатты ұшырады. Вашингтонды «ақтаушы» деп атады және Дю Бойстың сөздерін және білім беру арқылы қара нәсілділерді алға жылжыту туралы шақыруын жиі келтірді. Орта мектепке барар алдында Джеймстің ойында «расалық мәселе көз алдымда, қанымда болды». Бастауыш білімін аяқтағаннан кейін Форман Энглвуд техникалық дайындық академиясына түсті. Орта мектепте жалпы, колледжге дайындық курстарын оқымай, кәсіптік курстарды таңдады. Бұл оның үлгерімі нашарлауына және мектептен шығарылуына әкелді. Ол Washburne High мектебіне жіберілді, Cuneo Press баспаханасында қағаз ролдеуші болып жұмыс істеді және «60-шы Рейдерлер» деген топқа қосылды. Оның бандиттік қызметі шектеулі болды және ол есірткі қолдануды «уақытты ысырап ету» деп ойлады. Он төрт жасында Джеймс Форман, Джеймс Руфус деген атпен жүргенде, туған күні туралы куәлігін тауып, өгей әкесінің шын әкесі емес екенін білді. Оның нағыз әкесі такси жүргізушісі болған, Форман оны өгей әкесінің автокөлік зауытында жұмыс істегенде кездейсоқ кездесіп, танысқан. Форман орта мектепке оралғанда жалпы курстарға қайта оралды және үздік оқушы болды. Оқу кезінде Ричард Райт және Карл Сэндбург сияқты жазушылардың еңбектері оған әсер етті. Ол ROTC курсын бітірді және Чикаго Трибьюн газетінен күміс және алтын медальдар алды. Бітіру кезінде ол лейтенант болды. Сондай-ақ ол бітірушілердің құрметті студенті болды, осыған байланысты Чикаго Трибьюн газеті оны сұхбатқа шақырды. Сұхбатта ол өскенде уағызшы емес, «адамзатшыл» және дін қызметкері болғысы келетінін айтты. 1947 жылдың қаңтарында орта мектепті бітірді. Форман орта мектепті бітіргеннен кейін көп ұзамай өгей әкесімен жанжалдасқаннан кейін үйінен қуылды. Ол екі жылға АҚШ армиясына қосылуға тырысты, бірақ нәсілдік квотаға байланысты үш жылға АҚШ Әуе күштеріне қосылуға мәжбүр болды. Корея соғысының салдарынан оның қызмет мерзімі төрт жылға ұзартылды. Форман бұл шешіміне өкінді және қарулы күштерді «АҚШ-тың экономикалық жүйесі мен саяси мифтерін сақтау үшін ой мен шығармашылықты жоятын адамгершілігінен айырылған машина» деп атады. Форман 1954 жылы Чикагоға оралды. Сол жазда өгей әкесі қайтыс болды, ал күзде ол Рузвельт университетіне түсті. Ол Рузвельт университетіндегі студенттер қауымының президенті болды және үш жылда бітірді. Содан кейін Форман Бостон университетінің аспирантурасына түсті, онда ол табысты әлеуметтік қозғалыстың идеяларын дамыта бастады. Ол қара нәсілділердің бірігіп, көзге көрінетін қозғалысты бастауын қалады. Ол қозғалыстың зорлықсыз тікелей әрекеттерге негізделуін, студенттердің қатысуын және оның Оңтүстікте басталуын білді. Ол сондай-ақ монолиттік, харизматикалық басшыларға қарсы болды, өйткені ол жасалған нәрсе басшымен бірге жойылмасын дегенді қалады. 1958 жылы ол Арканзас штатына барды, өйткені ол «креслода отырып революция жасаудан» шаршады. Ол Чикагоның мемлекеттік мектептерінде сабақ берді және SNCC-ге қосылар алдынан Теннессидегі жерсіз шаруалармен жұмыс істеді.

James' first experience with lynching came when a white man showed up on his doorstep, asking for food and asking that they not tell anyone where he was. The next day, news spread that a white man had been lynched although Forman never learned why. When Forman was around the age of six he had his first experience with racial segregation. While visiting an aunt in Tennessee, Forman attempted to buy a Coca Cola from a local drugstore. He was told that if he wanted to buy one that he would have to drink it in the back and not at the counter. Confused, Forman asked why and was told "Boy, you're a nigger." This was the first time in his life he realized that because of the color of his skin that there were "things [he] could and could not do, and other people had the 'right' to tell [him] what [he] could and could not do." In the summer of 1935, Forman moved to Chicago to live with his mother and step father. That September he enrolled in St. Anselm's Catholic School, his first official schooling, and was immediately put into the second grade. When playing with the neighborhood kids he would throw rocks and cans at white pedestrians and threw bricks off of roofs and onto police cars. However, his new school put a lot of pressure on him to convert to Catholicism, with his Protestantism becoming a "great issue" by the 6th grade. Being the only Protestant at an all Catholic school put James through "great emotional turmoil." He decided to transfer to the local public school, the Betsy Ross Grammar School. He did so well there that he was allowed to skip the first semester of the seventh grade. From the age of seven onward, James earned a small amount from selling issues of the Chicago Defender. He would often read these papers which helped develop a "strong sense of protest." He read the works of Booker T. Washington and W. E. B. Du Bois and was heavily influenced by Du Bois. He called Washington an "apologist" and often quoted Du Bois and his call for advancing blacks through education. He had yet to enter high school but for James the "race issue was on my mind, before my eyes, and in my blood." After finishing his primary education, Forman enrolled in Englewood Technical Prep Academy. He started his high school career by taking vocational courses instead of the general, pre college coursework. This led to a poor performance and eventually a suspension from school. He was sent to a continuation school, Washburne High, he got a job as a paper roller at Cuneo Press, and joined a gang known as the "Sixty first Raiders." His gang activity was very limited in scope and he said he thought using drugs was "a waste of time." Around the age of fourteen James Forman, who had been going under the name of James Rufus, found out that his step father was not his real father by happening upon his own birth certificate. His real father was a cab driver that Forman coincidentally met and introduced himself to while working at his step father's gas station. When Forman returned to high school he returned to general coursework and was an honors student. During school he was influenced by the writings of such figures as Richard Wright and Carl Sandburg. He received ROTC training and the Chicago Tribune Silver and Gold medal for efficiency as a non commissioned officer; he was a lieutenant upon graduation. He was also the honor student of his graduating class which landed him an interview in the Chicago Tribune. During the interview he said that when he grew up he wanted to become a "humanitarian" and a minister as opposed to a preacher. He graduated from high school in January 1947. Shortly after Forman graduated from high school he was kicked out of his house after an argument with his stepfather. He tried to join the United States Army for a two year period but because of a racial quota he had to settle on joining the United States Air Force for a period of three years. Due to the Korean War his stay was extended to four years. Forman would go on to regret this decision and call the armed forces a "dehumanizing machine which destroys thought and creativity in order to preserve the economic system and the political myths of the United States." Forman overcame his trauma and returned to Chicago in 1954. His step father died that summer and he enrolled at Roosevelt University that fall. He became president of the student body at Roosevelt and graduated in three years. Forman then went to graduate school at Boston University where he began to develop the ideas of a successful social movement. He wanted blacks to come together and start a visible movement. He knew the movement had to use nonviolent direct action, students, and it had to be started in the South. He was also against monolithic, charismatic leaders because he wanted whatever was created to not die along with the leader. In 1958 he visited Little Rock, Arkansas because he was tired of being an "armchair revolutionary." He taught in Chicago's public schools and worked with dispossessed tenant farmers in Tennessee before joining SNCC.

Ұлттық ұйымдастыру SNCC-мен

1961 жылы Форман жаңа құрылған Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетіне (SNCC, "сник" деп айтылады) қосылды. 1961-1966 жылдар аралығында SNCC-нің көптеген мүшелерінен он жыл үлкен және тәжірибелі Форман, жас, байланысы шалқақ белсенділерге шоттарды төлеу, ұйымдық штатты кеңейту және бағдарламалардың логистикасын жоспарлау арқылы ұйымдық қолдау көрсетуге жауапты болды. Форман мен басқалардың басшылығымен SNCC азаматтық құқықтар қозғалысының қанатқақты кезеңінде маңызды саяси күшке айналды. SNCC қозғалыстың тағы бір тікелей әрекет тобының серіктесі ретінде құрылды – Мартин Лютер Кингтің Оңтүстік Христиандық Көшбасшылық Конференциясы. Кейде Форманның радикалды және қарсыласуға бейімді белсенділік стилі Кингтің христиандық бейбітшілік көзқарасымен қақтығысты. 1961 жылдың тамызында Форман Солтүстік Каролина штатының Монро қаласында сегрегациялық мекемелерге қарсы наразылық білдірген басқа да бостандық жорығына қатысушылармен бірге тұтқынға алынды. Осы оқиға оны Роберт Ф. Уильямспен таныстырды, ол Форманның құрметіне ие болды. Сот үкімінен кейін Форман SNCC-нің атқарушы хатшысы болуға келісті. Форманның доктор Кингті сынауы тек саяси амал емес, Кингтің қозғалысты қай бағытта жетелегеніне деген шынайы алаңдаушылықты білдірді. Ол Кингтің жоғарыдан басшылық ету стилін сынады, ол жергілікті қозғалыстардың дамуына кедергі келтіреді деп санады. Мысалы, В.Г. Андерсонның Кингті Албани қозғалысына қосылуға шақырғаннан кейін Форман бұл қадамды сынға алды, себебі ол "мессиялық комплекстің" араласуынан көп зиян келуі мүмкін деп ойлады. Ол Кингтің қатысуы қозғалыстағы жергілікті халықтың жетекшілігіне назар аударуды күшейтпей, керісінше, басып тастайды деп түсінді. Форман SNCC және азаматтық құқықтар қозғалысындағылардың бір ғана күшті көшбасшыға тым көп сенудің қауіпті болуі мүмкін деген алаңдаушылығын жеткізді. Роберт Пенн Уорренмен сұхбаттасуда "Негрлер үшін кім сөйлейді?" кітабында Форман SNCC-ге қатысты көптеген идеологиялық көзқарастарын баяндады, бұл "біздің елдегі зиялыларға орын бар бірден-бір қозғалыс" екенін айтты. 1965 жылғы Сельма шерулерінен бірнеше жыл бұрын Форман және басқа SNCC ұйымдастырушылары қалаға келіп, Амелия Бойнтон мен Дж.Л. Честнаттың сайлаушыларды тіркеу жұмысына көмектесті. Алдыңғы қатардағы ұйымдастырудан өзге, Форман Сельманың алғашқы "Азаттық күніне" (1963 жылдың қазаны) әйгілі Джеймс Болдуин мен Дик Грегоридің келуін ұйымдастырды – Жим Кроу аймағындағы афроамерикалықтардың жаппай сайлауға тіркелу күні. Форман SNCC үшін мәдени ортада маңызды жұмыстар атқарды. Мысалы, Форман жас фолк-жұлдызы Боб Диланды SNCC үшін қайырымдылық концерттері мен митингілерде өнер көрсетуге шақырды (осы митингілердің бірі Миссисипидегі классикалық деректі фильмде көрсетілген). Дилан Азаматтық бостандықтар комитетінен марапат алғанда, бұл құрметтің "Джеймс Форман мен SNCC-ге" тиесілі екенін айтты.

In 1961, Forman joined the newly formed Student Nonviolent Coordinating Committee (SNCC, pronounced "snick"). From 1961 to 1966, Forman, a decade older and more experienced than most of the other members of SNCC, became responsible for providing organizational support to the young, loosely affiliated activists by paying bills, radically expanding the institutional staff and planning the logistics for programs. Under the leadership of Forman and others, SNCC became an important political player at the height of the civil rights movement. SNCC began as an affiliate of another direct action group of the movement, Martin Luther King Jr.'s Southern Christian Leadership Conference. At times, Forman's more confrontational and radical style of activism clashed with King's Christian pacifist approach. In August 1961, Forman was jailed with other freedom riders protesting segregated facilities in Monroe, North Carolina. This episode brought him into contact with Robert F. Williams who won Forman's admiration. After his sentence was suspended, Forman agreed to become executive secretary of SNCC. Forman's occasional criticism of Dr. King was not simply a political exercise, but reflected a genuine concern about the direction King was leading the movement in. He specifically questioned King's top down leadership style, which he saw as undermining the development of local grassroots movements. For example, following W. G. Anderson's invitation to King to join the Albany Movement, Forman criticized the move because he felt much harm could be done by interjecting the Messiah complex. He recognized that King's presence would detract from, rather than intensify, the focus on local people's leadership in the movement. Forman echoed the concerns of those in SNCC and the broader civil rights movement who saw the potential dangers of relying too heavily upon one dynamic leader. In an interview with Robert Penn Warren for the book Who Speaks for the Negro?, Forman laid out many of his ideologies concerning SNCC, commenting that it is "the one movement in this country that has within its spheres of activity room for intellectuals." Years before the famous Selma marches of 1965, Forman and other SNCC organizers visited the city to assist the voter registration work of Amelia Boynton and J. L. Chestnut. In addition to frontline organizing, Forman facilitated a visit by celebrities James Baldwin and Dick Gregory for Selma's first "Freedom Day" in October 1963—a day of mass African American voter registration in a Jim Crow area. Forman did significant work for SNCC in the cultural community. For instance, Forman recruited the young folk star Bob Dylan to play benefits and rallies for SNCC ( One of these rallies in Mississippi makes an appearance in the classic documentary Don't Look Back). When Dylan received an award from the Emergency Civil Liberties Committee he said the honor really belonged to "James Forman and SNCC."

"Азаттық жаз" байқауының қорытындысы бойынша стратегия құру

1964 жылдың жазында Форман SNCC ұйымымен бірге Миссисипи штатындағы сайлаушыларды тіркеу науқанына, «Азаттық жазына» және 1964 жылғы Демократтардың ұлттық конвенциясындағы толығымен ақтардан тұратын штаттық делегацияның отырысына қарсы Миссисипидегі Демократтар партиясының (MFDP) ұсынған талабына баса назар аударды. Миссисипидегі зорлық-зомбылықтан туындаған ұлттық наразылыққа қарамастан (3 жоба жұмыскері қаза тапты; 4 адам ауыр жарақат алды; 80 адам ұрып-соғылды, 1000 адам тұтқындалды; 35 оқ атысу оқиғасы, 37 шіркеулерді бомбалады немесе өртеді; және 30 қара нәсілді кәсіпорындар немесе үйлер өртке түсті), Джонсон әкімшілігі тамызда өткен конвенцияда MFDP делегаттарын отырғызудан бас тартты, себебі бұл Демократтар партиясының Оңтүстіктегі билігіне қауіп тудыруы мүмкін еді. Бұл оқиға қозғалыс ішінде алаңдаушылық пен шатасуға әкелді. Қозғалысты талдап, сынға алып, қайта бағалау үшін 1964 жылдың қараша айында Форман Миссисипи штатының Уэвиленд қаласында семинар ұйымдастырды. Элла Бейкер сияқты, Кингтің SCLC ұйымындағы «мессиялық» басшылығын сынға алған атқарушы хатшы Форман өзін халыққа есеп беретін, негізгі деңгейдегі ұйымды қолдайтын адам ретінде қарастырды. Дегенмен, SNCC ішінде ол «ішкі бірлік» жоқтығына алаңдап, көбірек уайымдана бастады. Уэвилендте ол бастапқы конституция бойынша «дауысы бар, бірақ дауыс беру құқығы жоқ» қызметкерлердің (шамамен жиырма адам) «өздерін Координациялық комитет ретінде» құруын және жаңа атқарушыны сайлауын ұсынды. SNCC-де енді «студенттік база» жоқ екенін (сайлаушыларды тіркеуге көшумен, бастапқы кампус топтары көбінесе жойылды) және «ең көп жұмыс істейтін адамдар» ұйымның нағыз «ядросы» екенін мойындау уақыты келді. Бірақ ұйымдастырушыларға берілген «еркіндік» салдарынан туындаған «ұйымда шешім қабылдау құрылымын өзгертуге және түзетуге» себеп болған «ұйымдағы көптеген проблемалар мен керістер» де болды. «Сыртқы қысымды» ескере отырып, қазір «бірлік» қажет болды. Боб Мозес оған қарсы болды. SNCC-нің рөлі әлеуметтік күреске дем беру болды, институционалды басшылықты қамтамасыз ету емес. Мозес былай деді: «Басшылық - халықтың ішінде. Егер сіз адамдарыңызбен жұмыс істесеңіз, басшылық пайда болады. Біз олардың кім екенін қазір білмейміз және білуіміздің қажеті де жоқ». «Бізді қиын жағдайдан шығару үшін» Кейси Хейден Форманның ұсынысына әртүрлі кіші комитеттер мен ережелерді қосуға тырысты, бұл «барлық бағдарламаларымыздың басшылығы» орталық кеңседен емес, «баршамызға емес, бір адамға жауапты болатын көптеген бағдарламалық аймақтарды жасайтын» орталық кеңседен емес, даладан шығуына кепілдік береді. Форман үшін бұл әлі де ұйым үшін тым еркін, тым конфедеративтік құрылымды ұсынды, себебі ұйымның күші мен ақ еріктілердің жарнамасы болмағандықтан, Оңтүстікке арналған «Азаттық жазын» ұйымдастыру және үйлестіру және «Қара белдеу саяси партиясын құру» қажет болды.

In the summer of 1964, Forman was focussed with SNCC on the voter registration drive in Mississippi, " Freedom Summer", and on the challenge that was to be presented by the Mississippi Freedom Democratic Party (MFDP) to the seating of the all white state delegation at the 1964 Democratic National Convention. When, notwithstanding the national outrage generated by the violence in Mississippi (3 project workers killed; 4 people critically wounded; 80 beaten, 1,000 arrests; 35 shooting incidents, 37 churches bombed or burned; and 30 black businesses or homes burned), the Johnson Administration refused to seat the MFDP delegates at convention in August rather than further imperil the Democratic Party hold on the South, there was consternation and confusion within the movement. As an opportunity to take stock, to critique and reevaluate the movement, in November 1964 Forman helped organize a retreat in Waveland, Mississippi. Like Ella Baker, in criticizing King's "messianic" leadership of the SCLC, Executive Secretary, Forman saw himself as championing popularly accountable, grassroots organization. Yet within SNCC itself, he had been increasingly concerned by the lack of "internal cohesion". At Waveland, he proposed that the staff (some twenty), who under the original constitution had had "a voice but no vote," constitute "themselves as the Coordinating Committee" and elect a new Executive. It was time to recognize that SNCC no longer had a "student base" (with the move to voter registration, the original campus protest groups had largely evaporated) and that the staff, "the people who do the most work," were the organization's real "nucleus". But the "many problems and many strains within the organization" caused by the "freedom" allowed to organizers in the field were also reason, he argued, to "change and alter" the structure of decision making. Given the "external pressures" the requirement now was for "unity". He was opposed by Bob Moses. The role of SNCC was to stimulate social struggles, not to provide an institutionalized leadership. "Leadership," Moses believed, "is there in the people . If you go out and work with your people leadership will emerge. We don't know who they are now: and we don't need to know. "To get us through the impasse," Casey Hayden tried to attach to Forman's proposal various sub committees and provisos to ensure that "leadership for all our programs" would continue to be driven from the field, and not from central office "which makes many program areas responsible to one person rather than to all of us." For Forman this still suggested too loose, too confederal a structure for an organization whose challenge, without the manpower and publicity of white volunteers, was to mount and coordinate a Southwide Freedom Summer and "build a Black Belt political party."

Сельма мен Монтгомери

Мартин Лютер Кинг Сельмадан екінші шеруді тоқтатқанда, Тускеги институтының студенттері «Екінші фронт» ашуға шешім қабылдады. Оларға Форман және Сельмадан SNCC штабының көп бөлігі қосылды. «Қайта оралу сейсенбісінен» кейін SNCC мүшелері Кингке бұрынғыдан да көбірек күмәнмен қарады және өздерінше жол таңдауға құштар болды. 1965 жылдың 11 наурызында SNCC Монтгомериде демонстрациялар сериясын бастады және басқаларды да қосылуға ұлттық шақыру жасады. SCLC-нің Сельмадағы жетекшісі Джеймс Бевел оларды тоқтатып, олардың әрекеттерін сынға алды, бұл оның SCLC-ні Форман мен SNCC-ке қарсы қақтығысқа түсірді. Бевел Форманды Сельма кампаниясынан адамдарды аударуға тырысып, бейбітшілік принципінен бас тартты деп айыптады. Форман Бевелді студенттік қозғалыс пен жергілікті қара шіркеулер арасында келіспеушілік тудырды деп айыптады. Дау екеуі де қамауға алынғанда ғана шешілді. 15 және 16 наурызда SNCC бірнеше жүз демонстрантты, оның ішінде Алабама студенттерін, Солтүстік студенттерін және жергілікті ересектерді алып, Капитолий кешенінің жанында наразылық акцияларын өткізді. Монтгомери округінің шерифтері оларды ат үстінде күтіп алып, қамшымен соғып, кері қайтарды. Джеймс Бевелдің қарсылығына қарамастан, наразылық білдірушілердің кейбіреуі полицияға кірпіштер мен бөтелкелер лақтырды. 16-сы күні кешке өткен митингте Форман «көпшілікті қоздырып», президенттен демонстранттарды қорғауды талап етіп, «егер біз демократия үстеліне отыра алмасақ, оның аяқтарын қиямыз» деп ескертті. «Нью-Йорк Таймс» газеті Монтгомеридегі қақтығыстарды ертесі күні бірінші бетке шығарды. Доктор Кинг Форманның қатыгез сөздеріне алаңдаса да, ол Монтгомеридегі 2000 адамнан Монтгомери округінің сотына шеруге басшылық етті. Тарихшы Гэри Мэйдің сөзіне сүйенсек, «оқиғалардың өршуіне алаңдаған қалалық шенеуніктер SNCC демонстранттарына жасалған шабуыл үшін кешірім сұрады және болашақ наразылықтарды қалай басқару керектігін талқылау үшін Кинг пен Форманды шақырды». Келіссөздер барысында Монтгомери шенеуліктері демонстранттарға қарсы округтік жасақты пайдалануды тоқтатуға және қара нәсілділерге алғаш рет шеру рұқсатын беруге келісті.

When the second march out of Selma was turned around by Martin Luther King, Tuskegee Institute students decided to open a "Second Front" by marching to the Alabama State Capitol and delivering a petition to Governor George Wallace. They were quickly joined by Forman and much of the SNCC staff from Selma. The SNCC members distrusted King more than ever after the "turnaround Tuesday," and were eager to take a separate course. On March 11, 1965, SNCC began a series of demonstrations in Montgomery, and put out a national call for others to join them. James Bevel, SCLC's Selma leader, followed them and discouraged their activities, bringing him and SCLC into conflict with Forman and SNCC. Bevel accused Forman of trying to divert people from the Selma campaign and of abandoning nonviolent discipline. Forman accused Bevel of driving a wedge between the student movement and the local black churches. The argument was resolved only when both were arrested. On March 15 and 16, SNCC led several hundred demonstrators, including Alabama students, Northern students, and local adults, in protests near the capitol complex. The Montgomery County sheriff's posse met them on horseback and drove them back, whipping them. Against the objections of James Bevel, some protesters threw bricks and bottles at police. At a mass meeting on the night of the 16th, Forman "whipped the crowd into a frenzy" demanding that the President act to protect demonstrators, and warned, "If we can't sit at the table of democracy, we'll knock the fucking legs off." The New York Times featured the Montgomery confrontations on the front page the next day. Although Dr. King was concerned by Forman's violent rhetoric, he joined him in leading a march of 2000 people in Montgomery to the Montgomery County courthouse. According to historian Gary May, "City officials, also worried by the violent turn of events apologized for the assault on SNCC protesters and invited King and Forman to discuss how to handle future protests in the city." In the negotiations, Montgomery officials agreed to stop using the county posse against protesters, and to issue march permits to blacks for the first time.

Қара пантералармен болған өкінішті қарым-қатынас

1966 жылдың мамырында Форманның орнын Руби Дорис Смит Робинсон басты, ол “SNCC-ді біріктіруге” бекінді. Бірақ Форман ер адамдар басшыларының “атқарушы хатшы ретінде ұйымдық жауапкершілік пен өзін-өзі тәртіпке келтіруге тырысқан әрекеттеріне” қарсы күрескенін, сондай-ақ “өздерін сыншы әйел болғандықтарымен ақтауға тырысқанын” еске алады. 1967 жылдың қазан айында Смит Робинсон “шаршап” қайтыс болды, оның әріптесінің бірі оны “қозғалыс құртқан” деді. Джон Льюистің орнына 1966 жылдың мамырында 24 жасар Стокли Кармайкл төраға болып тағайындалды. 1966 жылдың 16 маусымында, жалғыз шеруші Джеймс Мередиттің атылғанына қарсы наразылықтардан кейін, Кармайкл түрмеден (оның 27-ші тұтқындалуы) шығып, Миссисипи штатының Гринвуд қаласындағы Брод-стрит паркіне келгенде, күтіп тұрған қалың жұртқа: “Сендер не қалайсыңдар?” деп сұрады. Олар жауап ретінде: “Қара күш! Қара күш!” деп ұран салды. Кармайклмен бірге Атланта басшылығы Форманның қара саяси партия құру туралы ұсынысын көбірек қолдады. Форман сияқты, қазір марксизмді зерттеуге шақырып жатқан Кармайкл, ақ адамдарды қозғалыстан шеттету керек деген тұжырымды қабылдауға асықпады, бірақ осы бағыт таңдалды. 1966 жылдың желтоқсанында SNCC ұлттық атқару комитеті ақ нәсілді әріптестері мен еріктілеріне кетуді сұрады, ал 1967 жылдың мамырында оларға отставкаға келуді бұйырды. Нью-Йоркте SNCC операцияларын басқарып, Форман SNCC басшылығымен тығыз байланыста болды. Ол оларға “Шет ел министрі” лауазымын алған “Қара пантералар” партиясымен бірігу келісімдерін жүргізуге көмектесті. 1968 жылдың қаңтарында Кармайкл Ахмет Секу Туре Гвинеясынан оралғаннан кейін “Премьер-министр” атанды. Бірақ Форман көп ұзамай көңілі толып, 1968 жылдың маусымында SNCC ұлттық атқару комитетімен бірге партиямен одан әрі байланысты үзуге келісті. Осыдан кейін шілде айында Нью-Йорктегі кеңсесінде “қатыгез жанжал” болды. Кармайкл мен “Ақпарат министрі” Элдридж Кливердің ілесіп келген “қызғандыққа толы әңгіме” барысында, пантералар Форманның аузына тапаншаны тигізгені хабарланды. Форман мен SNCC үшін бұл “соңғы тамшы” болды. Кармайкл (“ұйымның өмір сүруіне қауіп төндіретін” билік үшін күреске қатысқандықтан) партиядан қуылды, ал “Форман алдымен ауруханаға, кейін Пуэрто-Рикоға жеткізіліп, жүйкелік аурудан зардап шекті”. 1969 жылдың мамырында бір жексенбі күні таңертең Форман өзінің “Қара манифестін” оқып, Нью-Йорк қаласының Риверсайд шіркеуіндегі қызметке үзіліс беріп, африкалық американдықтардың ғасырлар бойы бастан өткерген әділетсіздіктерін өтеу үшін ақ шіркеулерден 500 миллион доллар өтемақы талап етті. Риверсайдтың уағызшысы Эрнест Т. Кэмпбелл талаптарды “артық және қиялға толы” деп сипаттады, бірақ ол тактикаға емес, осы ниетке көңіл білдірді. Кейіннен шіркеу өзінің жылдық табысының белгілі бір пайызын кедейлікпен күресуге жұмсауға келісті.

In May 1966 Forman was replaced by Ruby Doris Smith Robinson, who was determined "to keep the SNCC together." But Forman recalls male leaders fighting "her attempts as executive secretary to impose a sense of organizational responsibility and self discipline," and "trying to justify themselves by the fact that their critic was a woman" In October 1967 Smith Robinson was to die "of exhaustion" according to one of her co workers, "destroyed by the movement". Replacing John Lewis as chairman in May 1966 was the 24 year old Stokely Carmichael. When on the night of June 16, 1966, following protests at the shooting of solo freedom marcher James Meredith, Carmichael walked out of jail (his 27th arrest) and into Broad Street Park in Greenwood, Mississippi, he asked the waiting crowd "What do you want?." They roared back "Black Power! Black Power!" With Carmichael, the Atlanta leadership was increasingly persuaded by the case Forman had made for a Black political party. Like Forman, who was now urging the study of Marxism, Carmichael hesitated to accept the implication that whites should be excluded from the movement, but this was the course taken. In December 1966, the SNCC national executive asked white co workers and volunteers to leave, and in May 1967 told them to resign. Heading up the SNCC operations in New York City, Forman had remained close to the leadership of SNCC. He helped them negotiate a merger with the Black Panther Party from whom he had accepted the honorary the position of "Foreign Minister". When Carmichael returned from Ahmed Sékou Touré's Guinea in January 1968, he became "Prime Minister". But Forman was soon disillusioned, and in June 1968 joined with the SNCC national executive in rejecting any further association with the party. This was followed in July by a "violent confrontation" in his office in New York. In the course of a "heated discussion" Panthers accompanying Carmichael and Eldridge Cleaver, the Panthers' "Minister of Information", reportedly thrust a pistol was into Forman's mouth. For Forman and SNCC this was "the last straw". Carmichael was expelled ("engaging in a power struggle" that "threatened the existence of the organization")—and "Forman wound up first in hospital, and later in Puerto Rico, suffering from a nervous breakdown". As a part of his "Black Manifesto", on a Sunday morning in May 1969, Forman interrupted services at New York City's Riverside Church to demand $500 million in reparations from white churches to make up for injustices African Americans had suffered over the centuries. Although Riverside's preaching minister, the Rev. Ernest T. Campbell, termed the demands "exorbitant and fanciful," he was in sympathy with the impulse, if not the tactic. Later, the church agreed to donate a fixed percentage of its annual income to anti poverty efforts.

Кейінгі өмір және өлім

1970 және 1980 жылдары Форман Корнелл университетінде Африка және афроамерикалық зерттеулер бойынша аспирантураны бітірді. 1982 жылы ол Эксперименталды колледждер мен университеттер одағынан, Саясатты зерттеу институтымен бірлесе отырып, философия докторы (Ph.D.) дәрежесін алды. Форман мен Ромиллидің екі ұлы болды: Шака Форман және Йель құқық мектебінің профессоры Джеймс Форман-кіші.

Атеизм

Форман өзінің автобиографиясында "Қара революционерлердің қалыптасуы" деген толық бір тарауды өз атеизмін түсіндіруге арнады. Ол "Құдайға сену өз халқыма зиян келтіреді" деп ойлады. 1994 жылы ол афроамерикалық гуманист сыйлығымен марапатталды.