Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үй шаруасына жауапты қызметкер, үй қызметшілерін басқарады.
Domestic worker responsible for running the household, in charge of housemaids
Үй шаруашысы (кейде «қажетті әйел» деп те аталады) – үйдің тазалық қызметін атқаратын қызметкерлерді қадағалауға жауапты адам. Үй шаруашысы өзі де тазалық жұмыстарын орындай алады.
A housekeeper (also called necessary woman) is an individual responsible for the supervision of a house's cleaning staff. The housekeeper may also perform the cleaning duties themself.
Тарих
XVIII, XIX және XX ғасырдың басындағы зор үйлерде үй шаруашылығындағы әйелдер үлкен билікке ие болуы мүмкін. Бұрынғы үй шаруашылығындағы әйелдің бөлмесін (немесе бөлмелерін) кіші қызметкерлер тазалап, тамағын дайындап, кір жуатын, ал батлердің көмегімен қызметшілер залында кешкі ас ұйымдастырылатын. Басқа қызметшілерден өзгеше, оған тұрмысқа шыққан-шықпағанына қарамастан, "ханым" деп тіл қататын. Бүгінгі күні зор үйдің үй шаруашылығының басшысы да солай өмір сүреді, бірақ көбінесе үй шаруашылықтары күрделі иерархиялы, көптеген қызметшілерді ұстауға шамасы келмейді. Кейбір елдерде бұл ең төменгі жалақы деңгейіне байланысты. Үй шаруашылығына жататын әйелді үй иесі жалдап, оған есеп береді. Үй шаруашылығындағы қызметкерлерді қадағалау деңгейі әр үйдің шаруашылығына қарай өзгереді. Жалпы алғанда, зор үйдің қызметкерлері бөлімдерге бөлінеді, үй шаруашылығының барлық әйел қызметкерлерін үй шаруашылығының басшысы басқарады, аспазшыға бағынатын асхана қызметкерлері мен батлерге бағынатын үй ішіндегі қызметкерлерден басқа; мұндай жағдайларда аспазшы мен батлер үй иесіне тікелей есеп беретін. Басқа үйлерде, әсіресе бірнеше резиденцияны ұстайтын өте бай үйлерде, үй шаруашылығының басшысы – үй қызметкерлерінің жоғары деңгейдегі басшысы болып табылады және үй иесінің келісімімен кіші қызметкерлерді жұмысқа алуға және/немесе жұмыстан босатуға, сондай-ақ жоғары деңгейдегі қызметкерлерге ұсыныстар жасауға құқылы. Мұндай жағдайда аспазшы мен батлер үй иесі арқылы үй шаруашылығының басшысына есеп береді. Үй шаруашылығын жүргізуші, сондай-ақ "қажетті әйел" деп те аталатын, Ұлыбританияның мемлекеттік және патшалық қызметіндегі лауазым еді. Олардың міндеттеріне қарапайым үй шаруашылығы жұмыстары, мысалы, науқас адамдардың ыдыстарын тазалау кіретін.
In the great houses of the eighteenth, nineteenth and early twentieth centuries, the housekeeper could be a woman of considerable power in the domestic arena. The housekeeper of times past had her room (or rooms) cleaned by junior staff, her meals prepared and laundry taken care of, and with the butler presided over dinner in the Servants' Hall. Unlike most other servants, she was addressed as Mrs regardless of her marital status. Today's head of household staff in a great house lives in much the same manner, although fewer households can afford large retinues of servants with an elaborate hierarchy. In some countries this is due to the minimum wage. The housekeeper is generally hired by and reports to the lady of the house. The extent to which the housekeeper supervises other staff varies from household to household. In general, the staff of a grand dwelling is divided into departments, with the housekeeper in charge of all the female staff with the possible exception of the kitchen staff, who report to the cook, and the between staff, who may report to the butler; in these cases the cook and butler reported directly to the lady of the house. In other households, particularly those of the very wealthy who maintain several residences, the housekeeper is the ultimate head of household staff and may hire and/or fire junior staff, subject to the approval of the lady of the house, and make recommendations for senior staff. In this case, the cook and butler report to the lady of the house through the housekeeper. The housekeeper, also called a necessary woman, was a position in the UK's civil service and royal household. The duties were menial, housekeeping work such as emptying chamber pots.
Бүгінгі үй шаруасындағы аш-қызметші
Дамыған елдерде бұрынғыдай үй шаруашылығына жұмысшы жалдауға болатын отбасылардың саны азайды. Екінші дүниежүзілік соғыстардың салдарынан әулеттік, ірі үйлердің саны кеміп, бірақ Ұлыбритания сияқты елдерде олардың қандайда болмасын саны сақталып қалған. Технологияның дамуы және әлеуметтік жағдайға байланысты қажеттіліктің азайуы себепті, көптеген отбасылар енді қызметкерлерді жұмысқа алмайды. Арзан еңбек күші жеткілікті елдерде орта тап әлі де қызметшілерді ұстау мүмкіндігіне ие. Мұндай үй шаруашылықтарында бұрынғы үй шаруашылығының басшысының орнында көбінесе аспаз-үй шаруашысы болады. Заманауи аспаз-үй шаруашысы тамақ дайындау және тазалау жұмыстарын атқарады. АҚШ, Ұлыбритания, Франция және Еуропа елдерінде үй шаруашылығы қызметкерлерін жұмысқа алу көрсеткіштері артып келеді.
In developed countries, fewer families can afford live in help as they once did. Fewer hereditary grand households exist due to the World Wars, though a considerable number do exist in places such as the United Kingdom. Fewer families employ staff due to advances in technology and the lack of need due to social status. In nations where there is still a ready supply of inexpensive labour, the middle classes may still be able to afford servants. For these households, the remnant of the once grand position of head housekeeper is often a cook housekeeper. The modern cook housekeeper performs cooking and cleaning duties. In countries such as the U. S., the U. K., France and the European countries, there has been a rise in people employing domestic staff.
Шығармадағы үй шаруасындағылар
Келесі тізімде басқа қызметшілерді бақылайтын дәстүрлі үй шаруасының рөлін атқаратын ойдан шығарылған кейіпкерлер тізімі берілген. Джейн Остиннің 1813 жылғы "Көкірек пен ұғым" романындағы Пемберлидің миссис Рейнольдс. Джейн Остиннің 1815 жылғы "Эмма" романындағы Донвелл абаттығының Ходжес ханым. Джейн Остиннің 1817 жылғы "Нортангер аббаттығы" романындағы Нортангер аббаттығының Дороти. Шарлотта Бронтедің 1847 жылғы "Джейн Эйр" романындағы Торнфилд Холлдың Элис Фэрфакс. Эмили Бронтенің 1847 жылғы "Боранды биіктер" романындағы Трашкросс Грандж және Уотринг Хайтстің Нелли Дин және Зилла. Фрэнсис Ходжсон Бернетттің 1911 жылғы "Сырлы бақ" романындағы Мисселтвейт сарайының миссис Медлок. П. Г. Водхаустың 1915 жылғы "Жаңалық" романындағы Блэндингс қамалының миссис Твемоу. Агата Кристидің 1926 жылғы "Роджер Акройдты өлтіру" романындағы Фернли Парктің Элизабет Расселл. Дафни дю Мориердің 1938 жылғы "Ребекка" романындағы Мэндерлидің миссис Денверс. К. С. Льюистің 1950 жылғы "Арыстан, сиқыршы және киім шкафы" романындағы миссис Макреди. 2001 жылғы "Госфорд Парк" фильміндегі Госфорд Парктің миссис Уилсон. "Downton Abbey" телехикаясының (2010–2015) Элси Хьюз.
The following is a list of fictional characters who perform the role of a traditional housekeeper that supervises other servants. Mrs Reynolds of Pemberley in Jane Austen's 1813 novel Pride and Prejudice. Mrs Hodges of Donwell Abbey in Jane Austen's 1815 novel Emma. Dorothy of Northanger Abbey in Jane Austen's 1817 novel Northanger Abbey. Alice Fairfax of Thornfield Hall in Charlotte Brontë's 1847 novel Jane Eyre. Nelly Dean and Zillah of Thrushcross Grange and Wuthering Heights in Emily Brontë's 1847 novel Wuthering Heights. Mrs Medlock of Misselthwaite Manor in Frances Hodgson Burnett's 1911 novel The Secret Garden. Mrs Twemlow of Blandings Castle in P. G. Wodehouse's 1915 novel Something Fresh. Elizabeth Russell of Fernly Park in Agatha Christie's 1926 novel The Murder of Roger Ackroyd. Mrs Danvers of Manderley in Daphne du Maurier's 1938 novel Rebecca. Mrs Macready in C. S. Lewis's 1950 novel The Lion, the Witch and the Wardrobe. Mrs Wilson of Gosford Park in the 2001 film Gosford Park. Elsie Hughes of Downton Abbey in the television series Downton Abbey (2010–2015).