Кіріспе
Triops – Notostraca (күлтегесі бар шаян) отрядындағы шаян тұқымдасының туысы. Triops-тың бірнеше түрінің ұзақ сақталанатын жұмыртқалары үй жануарлары ретінде жинақтап сатылады. Бұл жануарлар тұщы суға тиген кезде шайқалады. Көптеген ересек Triops-тардың өмір сүру мерзімі 90 күнге дейін созылады және олар 6-ден 10-ға дейінгі pH деңгейіне төзімді. Табиғатта олар көбінесе уақытша көлдерде мекендейді.
Triops is a genus of small crustaceans in the order Notostraca (tadpole shrimp). The long lasting resting eggs of several species of Triops are commonly sold in kits as pets. The animals hatch upon contact with fresh water. Most adult stage Triops have a life expectancy of up to 90 days and can tolerate a pH range of 6 to 10. In nature, they often inhabit temporary pools.
Туғандары мен фоссилді деректері
Triops тұқымдасын Notostraca тұқымдасының жалғыз басқа тірі тұқымдасынан, Lepidurus, телсонның (оның "құйрығының" соңы) пішінімен ажыратуға болады. Triops-та ол тек бір жұп ұзын, жіңішке құйрық мүшесін ғана алып жүреді, ал Lepidurus-та орталық пластина тәрізді өсінді де болады. Шабақтан шыққаннан кейін 24 сағат өткен соң олар ересек түрінің кіші нұсқасына ұқсайды. Дегенмен, осы қазбаларды мұқият зерттеу бұл үлгілерді Triops тұқымдасына нақты жатқызуға мүмкіндік бермейді. Молекулалық сағат бойынша есептеулерге сәйкес, Triops пен Lepidurus Triass немесе Jurassic кезеңінде, 152,3–233,5 миллион жыл бұрын бөлінген. Қазіргі Triops-тың ең ерте таралған түрлері бұрынғы Гондвана суперконтинентінің құрамына кірген аймақтарда кездеседі, бұл Triops Гондванада пайда болғанын көрсетеді. Triops Африка, Австралия, Азия, Оңтүстік Америка, Еуропа (соның ішінде Ұлыбритания) және Солтүстік Американың кейбір климаты қолайлы аймақтарында таралған. Кейбір жұмыртқалар бұрынғы ұрпақтан ұрықтанбаған күйінде қалып, жаңбыр суға толып кеткенде шабаққа айналады. Triops көбінесе көктемгі су тобырларында кездеседі.
Адамдармен қарым-қатынасы
T. longicaudatus батыс Нил вирусына қарсы адамға көмектесетін жаратылыс саналады, себебі олар Culex масасының дернәсілдерін жейді. Олар сондай-ақ Жапонияда биологиялық зиянкестерге қарсы күресу үшін қолданылады, күріш далаларындағы арамшөптерді жояды. Осы мақсатта T. cancriformis-тің Beni Kabuto Ebi Albino түрі ерекше бағалы. Вайоминг штатында T. longicaudatus-тың кездесуі әдетте американдық қабат аяқты бақалардың шағылысуына жақсы мүмкіндік екенін көрсетеді. T. longicaudatus-тың құрғатылған жұмыртқалары аквариумда өсіруге арналған жинақтарда сатылады және "аквазаврлар", "тригондар" немесе "триоптар" деп аталады. Хоббишілер арасында T. cancriformis та кең таралған. Тұтқында жиі кездесетін басқа түрлерге T. australiensis, T. newberryi және T. granarius жатады. Тұтқындағы триопстар көбінесе аквариумдарда ұсталады және негізінен морковь, креветкалар мен кептірілген креветкалардан тұратын тамақпен қоректендіріледі. Көбінесе оларға тірі креветкалар мен дафния да беріледі. Олар дерлік кез келген нәрсені жей алады, сондықтан оларды ет, печенье, картоп сияқты тағамдармен де қоректендіруге болады. Калифорнияда T. longicaudatus күріш егісінің маңызды зиянкесіне айналды, себебі оның қазған жерлерінен жас күріш көшеттері жұлынып қалады.