Гарри Стивен Килер: Америкалық детектив және фантастика жазушысы

Кіріспе

Америкалық детектив және ғылыми фантастика жазушысы (1890–1967)

Гарри Стивен Килер (3 қараша 1890 – 22 қаңтар 1967) – өте көп шығарма жазған, бірақ көпке танылмаған американдық көркем әдебиет авторы. Ол ерекше құпияларымен жанкүйерлер қатарын кеңейтті. Ол сонымен қатар ғылыми фантастика да жазды.

Өмірбаян

1890 жылы Чикагода туған Килер балалық шағын толығымен осы қалада өткізді, ол автор үшін өте жақын қала болды, сондықтан оның көптеген туындылары осы қала мен оның төңірегінде өрбиді. Көптеген романдарында Килер Чикагоны "батыс Лондоны" деп атап көрсетеді. Бұл теңеу "Қорқындар түндері" (1929) романының басында түсіндіріледі:

Мұнда сол сияқты тауар сатушылар да бар еді, сол сияқты дүркіреген дауыс, көптеген елдердің тілдерінің араласуы, тынышсыз, итеріскен көпшілік, мыңдаған нәсілдік топтардың жүздері мен ерекшеліктері де осында болды. Сонымен қатар, Чикагоның Хэлстед және Максвелл көшелерінде, әлемнің екінші жағындағы Мидлсекс және Уайтчепелдің тоғысқан жеріндегідей, сор, жыртылған қағаздың ұшатын кескіндері мен шатасу да осында болды. Килер романдары үшін тағы да Нью-Орлеан және Нью-Йорк қалалары орын алды. Кейінгі туындыларында Килер көбінесе Big River сияқты жалпылама ортаны немесе барлық ғимараттары мен көшелері атаусыз немесе ойдан шығарылған қалаларды бейнелейді. Килердің Лондонға кем дегенде бір рет сапар шеккені белгілі.

Ерте жастағы ересек

Килердің анасы бірнеше рет қайыршы болған және театр өнерпаздарымен танымал пансионат басқарған. Он алты жасынан бастап Килер үздіксіз түпнұсқа қысқа әңгімелер мен сериалдар жазып, олар сол кездегі көптеген шағын журналдарда жарияланды. Шамамен 1910 жылы, Килер жиырма шамасында болғанда, анасы оны белгісіз себептермен психиатриялық ауруханаға жатқызды. Осы оқиға Килердің ақылсыздық, ауруханалар және осындай мекемелерге түскен саналы адамдардың жағдайына деген қызығушылығын оятып, өмір бойы психиатрлық салаға деген күшті қарсылығын тудырды. Килер Армор институтына (қазіргі Иллинойс технология институты) оқуға түсіп, электр инженері мамандығы бойынша бітірді.

Э. П. Даттонмен бірге

Килердің сегіз ертедегі шығармасы алғаш рет "Complete Novel" және "Top Notch" сияқты арзан басылымдарда жарық көрді. Оның алғашқы төрт романы алғаш рет 1924 жылы "Жеті қарғаның дауысы" романымен басталып, Англияда Хатчинсон баспасында жарық көрді. 1927 жылдан бастап Э. П. Даттон АҚШ-та Килер романдарының жариялануын қолға алды. 1927 және 1942 жылдар аралығында Даттон Килердің 37 романын шығарды. Ұлыбританияда Килер романдарын жариялау, кейде өзгертілген атаулармен және қайта өңделген мәтінмен, Уорд, Локк және Ко компаниясына жүктелді. Килер өзінің ерекше юморымен сипаттамалардың арасындағы бос орындарды толтырды және әйелі салған суреттерді қосты. Ол бұл жерде өзінің кітаптарын да жариялаған. Килер мен Даттонның қарым-қатынасы ушығып, шиеленісті күйге жетті. Килердің 1941 жылғы "Павлиннің желдігі" романында Даттонға екі сырттай танылатын кейіпкер арқылы сыналы сөз айтылған секілді. Кейінгі мансап кезеңінде Килердің көркем әдебиеті мен жазу стилі одан да ерекше, ал кітаптары көлемді болды. Ол сюжетті кейде кейіпкерлер арасындағы ұзақ диалогтармен және сөздермен алмастырды. Оқырман саны азайды. 1942 жылы "Қызғылт жапырақты кітап" романын шығарғаннан кейін Килер Даттонмен жол айырды. Уорд, Локк және Ко. Бұл көптеген тармақтарды қамтитын сюжет ретінде анықталуы мүмкін (әр тармақ кейіпкерді немесе маңызды нысанды білдіреді), олар күрделі себеп-салдарлық байланыстарда қиылысады. Мұндай сюжет әдетте осы байланыстарды түсіндіретін күтпеген ашылумен аяқталады. Килердің 1927 жылғы "Торлы сюжет құрылысының механикасы (және кинематикасы)" атты мақалалар сериясына сәйкес, торлы сюжет әдетте басты кейіпкердің кем дегенде төрт басқа тармақпен кездесетін ретімен құрылады, бірінен кейін бірі, және осы кездесулердің әрқайсысы келесісіне себеп болады. Килер ешқашан торлы сюжетті өзі ойлап тапқанын айтпаған, тек оның теорияшысы және шебері болғанын мәлімдеген. Килер өзіне тән жазу тәртібін сақтады; ол көбінесе үлкен қолжазба жазатын, мүмкін қажетті көлемнен екі есе ұзын. Содан кейін ол оны қажетсіз қосымша сюжеттер мен эпизодтарды алып тастап, қысқартатын. Алып тасталған материалды (ол оны "Chunk" деп атады) Килер оны пайдалану үшін тағы бір қолжазба жазғанша сақтап, содан кейін тағы да қысқарту процедурасы мен тағы бір "Chunk" пайда болуы мүмкін. "Ұрлардың түні" кітабында батыр басқа екі адамның әңгімелерін оқиды: әңгіме ішіндегі әңгіме. Тағы бір кітапта Килер мен оның әйелі әңгімедегі кейіпкерлер ретінде пайда болады. Килер әдеттегіден ерекше оқиғалар мен жағдайлар туралы газет кесінділерінің үлкен жинағын сақтап қалды. Ол оларды романдарының жобаларына жабыстырып, "Бұл оқиға осылай болсын" сияқты жазбалар қосатын. Килердің барлық шығармаларында бас сүйектерді MacGuffin сияқты енгізуімен танымал. Көптеген сюжеттер бас сүйекке немесе оны қылмысқа немесе ритуалға пайдалануға байланысты болса, басқалары бас сүйектерді назарды аудару үшін қолданды. Мысалы, полиция детективінің үстелінде қағаз салмағы ретінде адам бас сүйегі қолданылған. Килердің бірнеше романында "Шығу жолы" атты ойдан шығарылған кітапқа сілтеме жасалады, бұл ежелгі шығыс даналығының жинағы. Килер әлеміндегі "Шығу жолының" маңызы Х. П. Лавкрафт туындыларындағы Некрономикон рөліне тең.

Eight of Keeler's earliest works first appeared in pulp fiction magazines like Complete Novel and Top Notch. His first four novels were originally released in England by Hutchinson, beginning in 1924 with The Voice of the Seven Sparrows. Beginning in 1927, E. P. Dutton took over publication of Keeler's novels in the US. Between 1927 and 1942, Dutton released 37 novels by Keeler. In the United Kingdom, publication of Keeler's novels, sometimes with altered titles and reworked prose, fell to Ward, Lock & Co., Keeler proceeded to fill the spaces between the features with his own peculiar brand of humor and included illustrations drawn by his wife. Here, he also often publicized his own books. Keeler's relations with the Duttons grew erratic and strained. Keeler's 1941 novel The Peacock Fan appears to take a dig at the Duttons through a pair of faintly disguised characters. In his later career, Keeler's fiction and writing style grew more bizarre and his books longer. He often substituted plot with lengthy dialogue and diatribes between characters. His readership flagged. In 1942, after releasing The Book with the Orange Leaves, Keeler was dropped by Dutton. Ward, Lock & Co. This can be defined as a plot that includes many strands or threads (each thread representing a character or significant object), which intersect in complex causal interactions. A webwork novel typically ends with a surprise revelation which clarifies these interactions. According to Keeler's 1927 series of articles on plot theory, "The Mechanics (and Kinematics) of Web Work Plot Construction", a webwork plot is typically built around a sequence in which the main character intersects at least four other strands, one after the other, and each of these encounters causes the next one. Keeler never claimed to have invented the webwork plot, but only to be its theorist and practitioner. Keeler followed a writing procedure of his own; he'd often write a huge manuscript, perhaps twice the length required. He'd then cut it down to size, removing unnecessary subplots and incidents. The removed material (which he called "the Chunk") would sit around until Keeler wrote another manuscript to use it, which might result in yet cutting procedure, and another "Chunk". In his book Thieves' Nights, the hero reads a book which is about two other men telling stories: a framing device within a framing device. In another book, Keeler and his wife turn up as characters in a story. Keeler kept a large file of newspaper clippings featuring unusual stories and incidents. He is reputed to have pasted these into the rough outlines of his novels, adding notes like "Have this happen to "

Keeler is known for the MacGuffin esque insertion of skulls into nearly all his stories. While many plots revolved around a skull or the use of one in a crime or ritual, others featured skulls as a diversion. As an example, a human skull was used as a paperweight on the desk of a police detective. Several of Keeler's novels make reference to a fictional book entitled The Way Out, which is apparently a tome of ancient Oriental wisdom. The significance of the nonexistent Way Out in Keeler's world is equivalent to the role played by the Necronomicon within H. P. Lovecraft's work.

Тәуелділігі мен ұқсастығы

1930 жылдардың аяғында британдық жазушы Джон Рассел Ферн өзінің палп SF әңгімелерінде желілік сюжеттермен тәжірибе жасауына Килер шабыттандырғанын мойындады. Килер кейінгі жазушыларға, оның ішінде Нил Гейман мен Futurama продюсері Кен Килерге (туыс емес) әсер етті; Кен Килер "Time Keeps on Slippin'" DVD-нің түсіндірмесінде "Y. Cheung, Business Detective" кітабынан "Strange Romance" әңгімесі эпизодқа шабыт бергенін айтты. Жазушы Джек Вудфорд Килер туралы "Таңғажайып оқиға: Гарри Стивен Килердің әдеби өрлеуінің шын оқиғасы" деген мақала жазды. Килердің желілік техникасы Томас Пиншон сияқты кейінгі романистердің гистериялық реализмін болжады. Габриэле Рико "Табиғи жолмен жазу" кітабында мүдделі жазушыларға "кластерлеу" деп аталатын желілік жұмыстың бір түрін қолдануға кеңес береді, бұл кейіпкерлер мен сюжет желілерін жасау үшін қолданылатын ассоциативтік ойлауды ынталандыруға көмектеседі. Килердің туындыларына ешқандай білмейтін ұқсастықтар көрсететін фильмдердің қатарында "Қилердің оқиғасы" (1989) бар, онда Кристофер Ли Килерге ұқсас кейіпкерді сомдайды, ол роман жазу үшін өзінің "Уиллард Хоуп техникасының" бір бөлігі ретінде газет кесінділерінің үлкен жинағын сақтайды, бұл Килердің "желілік роман" техникасына өте ұқсас. Р. Келлидің "Trapped in the Closet" музыкалық видеолары Килер стиліне ұқсас. 2010 жылы Баво Дхуге (nl) Харольд С. Карстенс псевдонімімен Килерге деген құштарлығы туралы "De Sciencefictionschrijver" романын жариялады. Тәуелсіз United Film House студиясы 2015 жылы Килердің "The Flyer Hold Up; немесе, The Mystery of Train Thirty Eight" әңгімесіне негізделген "The Flyer Hold Up" фильмін шығаруды жоспарлап отыр, бұл әңгіме 1915 жылдың 4-25 желтоқсаны аралығында Чикаго Ledger газетінде төрт бөлімге бөлініп жарияланған. Исландиялық романист Сьон Килерді шабыт көзі ретінде мойындады, сондай-ақ испан жазушысы Рауль Эрреро өзінің "Раскаю" романында Килерге қарыздар екенін айтты.