Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орыс халық музыкасы орыс этносының халық музыкасы дәстүрлерімен айналысады.
Russian folk music specifically deals with the folk music traditions of the ethnic Russian people.
Қазіргі этностық стильдер
Ресейде этникалық музыканы орындау және таратудың ұзақ тарихы бар. Бастапқыда ол әртүрлі академиялық музыка түрлерімен байланысты болды, бірақ 19-ғасырдың соңында Митрофан Пятницкий басқаратын халық хорлары қозғалысы және Василий Андреев бастаған орыс халық аспаптары қозғалысы сияқты фольклорлық ансамбльдердің танымалдылығы артып, өзділігін алды. Кеңес Ресейінде халық музыкасы демократиялық (халыққа тиесілі) немесе пролетариаттық (жұмысшы табының) музыкасы деп саналды, ал академиялық музыка көбінесе буржуазиялық деп есептелді. Революциядан кейін, пролетариаттық «жаппай музыкамен» (жұмысшы табына арналған музыка) бірге мемлекет тарапынан маңызды қолдауға ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ресейде пролетариаттық жаппай музыка сұранысын жоғалтты, ал фольклорлық музыка Совет Одағының ішінде де, сыртында да халық арасында кең қолдауға ие болды. Дегенмен, орындаушыларды «кәсібилендіруге» ұмтылу халық музыкасының нағыз мәнін қатты бұрмалады: нәтижесінде, барлық халық әншілері батыстық үлгідегі классикалық нотацияны үйренуге және классикалық репертуарды орындауға міндетті болды, әйтпесе «кәсіби» ретінде өнер көрсету құқығынан айырылу қаупіне тап болды. 1960 жылдары Ресейде халық музыкасы мемлекеттік қолдауды жалғастырды және көбінесе батыстық поп-музыкаға қарама-қарсы деп қарастырылды. Көптеген советтік фольклорлық ансамбльдердің шетелдік гастрольдерге шақырылуы халық орындаушыларының беделін академиялық музыканттардың деңгейіне көтерді, кейде тіпті одан да жоғары, себебі Батысқа және батыстық тауарларға қол жеткізу өте қажет болды. Ресейдегі этникалық (халықтық) музыка орындаудағы нағыздық деңгейіне қарай жіктеледі: толыққанды нағыз халық музыкасы (дәстүрлі музыканың қайта орындалуы), фольклорлық және «fakeloric» орындау. Ресей – 300-ге жуық түрлі этникалық топтардың өмір сүретін көпұлтты ел, олардың көпшілігі славяндық емес, елдің шекараларында тұрады. Бұл мақалада тек орыс этникалық музыкасы қарастырылады.
The performance and promulgation of ethnic music in Russia has a long tradition. Initially it was intertwined with various forms of art music, however, in the late 19th century it began to take on a life of its own with the rise in popularity of folkloric ensembles, such as the folk choir movement led by Mitrofan Pyatnitsky and the Russian folk instrument movement pioneered by Vasily Andreyev. In Soviet Russia, folk music was categorized as being democratic (of the people) or proletarian (of the working class) as opposed to art music, which was often regarded as being bourgeois. After the revolution, along with proletarian "mass music" (music for the proletarian masses) it received significant support from the state. In Post World War II Russia, proletarian mass music however lost its appeal, whereas folkloric music continued to have a widespread support among the population, inside and outside of the Soviet Union. However the authentic nature of folk music was severely distorted by the drive to 'professionalise' performers, regardless of the genre they worked in: thus all folk singers were obliged to both learn Western style classical notation, and to learn to perform classical repertoire – or else risk losing their right to perform as 'professionals'. In the 1960s, folk music in Russia continued to receive significant state support and was often seen as the antithesis of Western pop music. The fact that numerous Soviet folkloric ensembles were invited for foreign tours raised the prestige of the folk performer to that of academic musicians, and in some cases even higher because access to the West and Western goods was very desirable. Ethnic (folk) music in Russia can often be categorized according to the amount of authenticity in the performance: truly authentic folk music (reproductive performances of traditional music), folkloric and "fakeloric" performance. Russia is a multi ethnic country with some 300 different ethnic groups, many of them non Slavic, living within its borders. This article deals specifically with just Russian ethnic music.
Нағыз халық музыкасы
Бұл музыка ауыл өмірі мен дәстүрлерімен тығыз байланысты. Оны көбінесе кәсіби музыканттар емес, халық орындаған. 1932 жылғы Орталық Комитет қаулысы музыкалық білім беруді міндеттегеннен бастап (Кеңес Одағын индустрияландырумен бірге), нағыз халықтық орындаушылық өнердің айқын төмендеуі байқалды. Фестивальдар, конкурстар және этномузыка зерттеушілердің жұмысы қалған мұраны сақтауға бағытталды. Соңғы жылдары музыкатанушылардың аутентикалық халық музыкасын зерттеп, концерттік сахнада нағыз орындау стилінде қайта жаңғыртуға ұмтылысы пайда болды. Бұл қозғалысты Ресейде Дмитрий Покровский басқаратын Мәскеу консерваториясының халық музыкасы факультетінің оқытушылары жетекшілік етеді. Жақында Жанна Бичевская, Ольга Арефева және Елена Фролова сияқты әншілер күшті діни (рухани) мазмұны бар ресейлік халық әндерін орындап жүр.
This music is closely tied in with village life and traditions. It was usually not performed by professional musicians. From the Central Committee's resolution of 1932, which prescribed musical literacy (in parallel to the drive to industrialise the Soviet Union), there has been a marked decline in authentic folk performance practice. Festivals, competitions and the work of ethnomusicologists have made attempts at preserving what has survived. In recent times there has been a movement by musicologists to study and reproduce authentic folk music in an authentic performance style on the concert stage. This movement in Russia is spearheaded by members of the faculty of folk music at the Moscow Conservatory under the direction of Dmitri Pokrovsky. More recently, Russian folk songs with strong religious (spiritual) components have been performed by singers like Zhanna Bichevskaya, Olga Arefieva and Elena Frolova
Фольклорлық музыка
Бұл санатқа музыкалық мамандар басшылық ететін топтардың музыкасы кіреді, олар шынайы музыкалық материалды алып, кейін Василий Андреев құрастырған және Сталин режимі кезінде қалыптасқан, бірақ Батыс аудиториясы (мысалы, Қызыл Армия Ән және Би Ансамблінің өнер көрсетуі арқылы) «нағыз орыс» деп қабылдаған әуендерді орындайды. Бұл санатқа Ресей Федерациясында кең таралған көптеген аймақтық фольклорлық ансамбльдер мен би ұжымдары кіреді. Көбінесе осы фольклорлық ансамбльдер өздері қызмет ететін өңірдің халық музыкасының дәстүрлерін жинаумен және сақтаумен айналысады. Олар ауылдық киімдердің нағыз үлгілеріне негізделген, бірақ сахнаға бейімделген стильді сахналық костюмдермен өнер көрсетеді. Ең шынайы емес, бірақ кең таралған практика – казактардың «присядки» (төменге қарай отырып билеу) билерін үлкен үйлесіммен орындау. Профессор Лора Дж. Олсон атап көрсеткендей, «бұл жағдай нақты казак дәстүрлерін көрсеткенімен, XIX ғасырдың соңына дейінгі орыс балеті дәстүрлерінен алынған».
This category includes music by groups led by music professionals, past and present, who have taken authentic musical material, and then arranged and performed it in a manner formulated by Vasily Andreyev and subsequently refined under Stalin's regime, yet widely accepted as 'authentically Russian' by Western audiences (conditioned, for instance, by performances by the Red Army Song and Dance Ensemble). The category includes many of the regional folkloric ensembles and dance companies popular in the Russian Federation. Often these folkloric ensembles specialize in collecting and maintaining the folk music traditions of the area of their origins which they service. They perform in stylized stage costumes based on the authentic costume designs used in the village but modified for stage use. Most inauthentic – but widespread – was the practice of performing so called Cossack prisiadki (low squatting dances) in perfect synchronization; as Professor Laura J. Olson observes, 'this situation did not reflect actual Cossack traditions so much as it borrowed from the traditions of Russian ballet that dated to the late nineteenth century'.
Өнерлік фольклорлық музыка
Бұл қалалық зиялылар мен кәсіби композиторлардың фольклорлық үлгіде жазған музыкасын қамтиды. Ресей халық аспаптар оркестрлерінің көптеген туындыларын да осы топқа жатқызуға болады, себебі олар академиялық музыка дәстүрлері мен ойнау техникасына негізделген, тек халықтық элементтер шабыт көзі ретінде қолданылады. Батыс фольклорының барлық дәстүрлеріндегідей, бұл аражігін ажырату қиын, өйткені 19 ғасырда зиялылар халық музыкасын жинаған (көбінесе бастапқы материалдары туралы нақты мәлімет бермей) және оны өзіндік шығармалармен араластырған. Соңғы кезде, атақты консерваторияларды бітіріп, ресейлік халық аспаптарында ойнайтын музыка мамандары өнер көрсеткенде өздерінің "халықтық" екендігіне күдікпен қарайды, себебі олардың ешбір музыкасы бұрынғы (ауылдық) халық арасында орындалмаған. Кейбіреулері өз музыкасын академиялық халық музыкасы деп атайды, бұл көптеген академиялық музыканттар үшін сөздері өзара қайшы келетін ұғым.
This includes music composed by city intelligentsia and professional composers in a folkloric manner. Much of the music of the Russian folk instrument orchestras can also be categorized in this group as it is based on academic music traditions and playing techniques only taking a folk element as its inspiration. As in all western folklore traditions, the distinction is difficult to draw, as in the 19th century, intellectuals would both collect folk music (not always being accurate about their source material) and conflate it with original compositions. In recent times music professionals who have completed diplomas in noted conservatories performing on Russian folk instruments are now questioning their "folkiness" when they perform, as none of their music was ever really performed originally by the (village) folk. Some now refer to their music as being academic folk music which to many academic musicians is an oxymoron.
Вокальдық музыка
Шынайы орыс халық музыкасы негізінен вокалды. Орыс халық әндері ауылдың күнделікті өмірінің ажырамас бөлігі болды. Олар таңертеңнен кешке дейін айтылып, төрт маусым мен ауыл тұрғындарының өміріндегі маңызды оқиғаларды көрсетеді. Оның тамыры православие шіркеу қызметтеріндегі маңызды әндерде жатыр. Халықтың көп бөлігі сауатсыз және кедей болғандықтан, музыкалық аспаптар сирек кездесетін, ал нотация (көбінесе вокал емес, аспаптар үшін маңызды) оқу мүмкін болмады. Шынайы ауылдық ән академиялық ән стильдерінен өзгеше. Ол әдетте тек көкірек регистрін пайдалана отырып орындалады және көбінесе "ақ дыбыс" немесе "ақ" дауыс деп аталады. Оны бақыланатын қиқу немесе ұрысу деп сипаттауға болады. Әйелдердің көкірек регистріндегі әншілердің диапазоны бір октавадан 12 нотадан аспайды. Көкірек регистрінде ән айту Ресейдің және көрші елдердің көптеген халық хорларында қолданылатын стильге айналды. Оны 1900 жылдардың басында Пятницкий және украиндық халық хорының директоры Демуцкий дамытқан. Белгілі ансамбльдер: Пятницкий атындағы орыс халық хоры, Солтүстік орыс халық хоры, Омск мемлекеттік орыс халық хоры, Белое Злато, Совет Армиясының Александров ән және би ансамблі және Мәскеу әскери аймағының ән және би ансамблі.
Authentic Russian folk music is primarily vocal. Russian folk song was an integral part of daily village life. It was sung from morning to night, and reflected the four seasons and significant events in villagers' lives. Its roots are in the Orthodox church services where significant parts are sung. Most of the population was also illiterate and poverty stricken, so musical instruments were rare, and notation (which is more relevant for instrumentals than vocals) could not be read. Authentic village singing differs from academic singing styles. It is usually done using just the chest register and is often called "white sound" or "white" voice. It is often described as controlled screaming or shouting. Female chest register singers have only a low diapason of one octave to 12 notes. Chest register singing has evolved into a style used by many of Russia's folk choirs and neighbouring countries. It was pioneered by Pyatnitsky and Ukrainian folk choir director Demutsky in the early 1900s. Notable ensembles include the Pyatnitsky Russian Folk Chorus, the Northern Russian Folk Chorus, the Omsk State Russian Folk Chorus, Beloe Zlato, the Alexandrov Song and Dance Ensemble of the Soviet Army and the Moscow Military Area Song and Dance Ensemble.
Инструментальдық музыка
Ресейде аспаптық музыка ұзақ жылдар бойы қудаланды. 1648 жылы Ресейдің патшасы Алексей I белгілі бір музыкалық аспаптарды пайдалануға тыйым салды. Кейбір тарихшылардың пікірінше, себебі патшаға сыйсыздықпен ән салып, аспаптармен сүйемелдеген скомрохтар болған. Бұл тыйымның нәтижесінде аспаптық музыка дәстүрлері жойылды және көп жылдар бойы Ресейде дамуға қолайлы жағдай болмады. Ресейдегі православие шіркеулерінде музыкалық аспаптар қолданылмайды. 19 ғасырдың соңында салондық скрипкашы Василий Андреев Петербургке келген француз туристері үшін өнер көрсету кезінде балалайканы қолданды. Музыка тез арада танымал болды және Андреев көп ұзамай балалайка ойнаушылар клубын құрды. Бұл клуб оркестрге, ал кейіннен үлкен қозғалысқа айналды. Алексей Архиповский қазіргі заманғы орыс Паганиниі деп есептеледі, бірақ Пат Метень стилінде. Гастрольдік сапарларында ол көптеген жанкүйерлерді таң қалдырды, олар оны Паганинимен және Джими Хендрикспен салыстырды: "Кімде-кім үш тартылған, E E A дыбыстағы аспаптың көп мүмкіндікке ие екенін ойлар еді, бірақ сіз әлі Алексей Архиповскийді естімегенсіз, ол өзінің орыс Паганиниі екенін дәлелдейді". "Ол алғаш рет көпшілік алдында пайда болғаннан кейін бірден сенсация тудырды. Ол гитара фестивалін таң қалдыратын өнерімен ойран етті. Бұл сөзбен жеткізе алмайтын, жүректерді елжірететін, пантомима мен ишараттардың нағыз театры еді. Көптеген тыңдаушылар оны ұлы Джими Хендрикске теңеді".
Instrumental music for a long period was suppressed in Russia. In 1648, Tsar Alexis I of Russia banned the use of certain musical instruments. Some historians believe that skomorokhs singing disrespectful songs about the Tsar to instrumental accompaniment could have been the reason. As a result of the ban, instrumental music traditions disappeared and did not have a fertile ground for development in Russia for many years. No musical instruments are used in Orthodox churches (in Russia). In the late 19th century, Vasily Andreyev, a salon violinist, took up the balalaika in his performances for French tourists to Petersburg. The music became popular and soon Andreyev had organized a club of balalaika players. This club grew into an orchestra, which in time grew into a movement. Alexey Arhipovsky is considered the modern day Russian Paganini of the balalaika, but with a Pat Metheny approach. During his tours he has gained many admiring fans who compared him with Paganini and Jimi Hendrix: "One would [sic] think that a three string instrument tuned E E A would have much potential, but you then haven't heard Alexei Arkhipovskiy yet [who] shows that he is the Russian Paganini." "[He] became a sensation immediately after the first appearance in front of the general public. He practically wrecked the Guitar festival showing incredible musical mastery. It was a real Theatre of inexpressible play and giddy performing numbers, MIME and gesture. Many hearers compared [him] no less than with great Jimi Hendrix"
Қарапайым үш тартылған аспаптан басталып, патшалық империяның соңғы кезеңдеріндегі оянған "орыстық санамен" бірігіп, бұл қозғалыс көптеген басқа орыс халық аспаптарының дамуына және қолданылуына ықпал етті. Орыс халық аспаптарының қозғалысы Ресей, Кеңес Одағы және Кеңес блогы елдерінің басқа этностарының мәдениеттерінде де жаңғырыс тудырды. Халық аспаптар оркестрлері Беларусь, Украина, Қырғызстан, Югославия, Болгария, Молдавия және Румынияда құрылды.
From a simple unsophisticated three stringed instrument, combined with an awakening 'Russianness' in the last phases of the Tsarist Empire, the movement led to the development and implementation of many other Russian folk instruments. The Russian folk instrument movement had its resonance in the cultures of other ethnic groups within Russia, the Soviet Union, and the Soviet Bloc countries. Folk instrument orchestras appeared in Belarus, Ukraine, Kyrgyzstan, Yugoslavia, Bulgaria, Moldavia, and Romania.
Аккорд телефондары
Балалайка – үш ішекті, үшбұрышты резонаторлы аспап, саусақтармен тарта отырып ойнатылады. Ол әртүрлі өлшемдерде келеді, ең көп таралғаны – прима. Прима, дескант, секунда және альт балалайкаларында екі ішектің дыбысы бірдей болып келеді. Домра – үш немесе төрт ішекті орыс мандолинасының кіші нұсқасы, дөңгелек резонаторлы, медиатормен тартылады немесе шертпеленеді. Ол да түрлі оркестрлік өлшемдерде жасалады. Алғашқыда олардың барлығы үш ішекті (E A D) болған. Төрт ішекті нұсқасы 20-шы ғасырдың басында жасалып, Украинада танымал болды. Гудок (сондай-ақ гудок), үш ішекті, алмұрт пішіндес орыс ішекті аспабы, әдетте тік ұсталады. Гусли – ежелгі славян музыкалық аспаптарының бірі, гректер б.з. 6-шы ғасырында сипаттаған. Осы аспаптың көптеген түрлері бар. Колёсная лира (дөңгелекті лира), әдетте виолончель корпусымен жасалатын гирди-гардидің орыс нұсқасы. Семиструнная гитара (Семиструнка, орыс гитарасы), акустикалық гитараның жеті ішекті нұсқасы, өзіндік құрастыру әдісімен және бірегей ашық G мажорлық құбылысымен ерекшеленеді.
Balalaika, a three stringed, triangular sound board, played with the fingers. It comes in many different sizes, prima being the most common. Two of the strings are tuned alike in descant, prima, secunda, and alto balalaikas. Domra, a small three or four stringed Russian variant of the mandolin with a rounded soundboard, plucked or strummed with a plectrum. It is also made in various orchestral sizes. Originally they were all three stringed (E A D). The four string variety was developed by in the early 20th century and became popular in Ukraine. Gudok (also hudok), a three stringed, pear shaped Russian bowed instrument tuned in fifths which is usually held vertically. Gusli, one of the oldest known Eastern Slav musical instruments, described by the Greeks as early as the 6th century AD. Many different varieties of this plucked string instrument exist. Kolyosnaya lira (Wheeled Lyre), a Russian version of the hurdy gurdy usually made with a violoncello body. Semistrunnaya gitara (Semistrunka, Russian guitar), a seven string version of the acoustic guitar with its own preferred method of construction and unique open G major tuning.
Әншіліктің қайталанатын элементтері
"Ахи лули лули луи" немесе "Охи лоли лоли лои" фразасы орыс халық әндеріне тән және әйелдер айтады. Орыс халық әндерінде сыбызғылау жиі кездеседі. "Опа", сондай-ақ "Оп оп" және кейде "Ота" да орыс халық музыкасының ерекшеліктері болып табылады және оны әйелдер мен ерлер әншілер қолданады. Көптеген орыс халық әндерінде казактардың түрлі шақырулары да бейнеленген.
The "Ahy luli luli lui” or "Ohy loli loli loi" phrase is characteristic for Russian folk songs and is sung by women. Whistling is very common in Russian folk songs. The exclamation "Opa", also "Op op" and sometimes "Ota" is also a common characteristic of Russian folk music and is used by female and male singers. Also, various exclamations of the Cossacks are represented in many Russian folk songs.