Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Архангел соборы – Михаил Архангелге арналған орыс православие шіркеуі. Ол Ресейдің Мәскеу Кремлінің собор алаңында, Ұлы Кремль сарайы мен Іван Ұлының қоңырау мұнарасының арасында орналасқан. Бұл собор Ресей патшаларының басты қабірі болған, елорда Санкт-Петербургке көшірілгенге дейін. Ол 1505 және 1508 жылдар аралығында итальяндық сәулетші Алоизио Жаңаның қадағалауымен, 1333 жылы салынған ескі собордың орнында салынды. Қазір ол Мәскеу Кремлі музейлерінің бір бөлігі болып табылады.
The Cathedral of the Archangel (Архангельский собор) is a Russian Orthodox church dedicated to the Archangel Michael. It is located in Cathedral Square of the Moscow Kremlin in Russia between the Great Kremlin Palace and the Ivan the Great Bell Tower. It was the main necropolis of the tsars of Russia until the relocation of the capital to St. Petersburg. It was constructed between 1505 and 1508 under the supervision of the Italian architect Aloisio the New on the spot of an older cathedral, built in 1333. Now it also serves as a part of Moscow Kremlin Museums.
Тарих
1250 жылы қазіргі собордың негізі салынды, ал 1333 жылы оны тас шіркеумен ауыстырды, кейіннен осы шіркеуде жерленген алғашқы орыс монархы Иван Калита. 1505 жылы Кремльді күрделі жөндеуге кіріскен Ұлы княз Иван III, бұрынғыдай, шіркеуге де назар аударды. Екі онжылдық бұрынғысыдай, Ейрене соборының қайта құрылысында Италиядан сәулетшілер шақырылды. Мәскеуге Ламберти Алоизио да Мантагнана (Алоизио Жаңа) келді, және 1505 жылдың 21 мамырында жаңа собордың негізі қаланды. Иван сол күзі қайтыс болып, құрылысы аяқталмаған ғимаратқа жерленді. Собордың құрылысы 1508 жылдың соңында аяқталды, бірақ ресми түрде тек 1509 жылдың 8 қарашасында ғибадатқа берілді. Жаңа ғимаратқа итальяндық Ренессанстың көптеген элементтері енгізілді, ал Мәскеу стандарттары бойынша «экзотикалық» саналған осы бөлшектердің көпшілігі кейінгі жөндеулер мен қалпына келтірулер кезінде жоғалып кетті. Ішкі қабырғалар 1560 жылдарға дейін фрескалармен суреттелмеді. 1564 жылы серб Лазарының фрескасы салынды. Сонымен қатар, собордың ішінде Иван Қорқыныштың серб тегімен байланысын көрсететін Киелі Сава, Стефан Неманя (Киелі Симеон) және Византия императоры Михаил VIII Палеологтың бейнелері сақталған. Оның анасы Елена Глинская Литва князі Василий Львович Глинский мен серб князесі Ана Якшичтің қызы болды. Собор 1737 жылғы Кремль өртінен зардап шекті, сондай-ақ Ұлы Кремль сарайының құрылысы да топырақтың шөгуіне және қабырғалардың сәл бұрылысына әкеп соқты, осылайша оған қауіп тудырды. Ресей армиясының жеңістері Архангел соборында тойланды. Петр I-ге дейінгі барлық орыс патшалары мен ұлы князьдері, сонымен қатар көптеген патшайымдар мен ханзадалар осы соборда жерленді, Борис Годуновты қоспағанда. Патшалық қабірлері Санкт-Петербургтағы Петр мен Павел соборындағы жерге көшірілгеннен кейін, Мәскеуде қайтыс болған Петр II ғана осы жерге жерленді. Соборда 54 жерлеу орны бар, оның 46-сы әшекейлі ақ тас тас (1636–1637) және қоладан жасалған (1903) шыныланған қабірлерден тұрады. Атап айтуға болады, Иван Қорқыныштың ұлы, царевич Дмитрийдің қабірі, ол 17 ғасырдың басында осы жерге жерленген және кейіннен қасиетті деп жарияланған. 1917 жылғы Революция кезінде собор шайқас кезінде зардап шекті. Содан кейін, ол большевиктер режимімен жабылды. 1950 жылдары, Мәскеу Кремліндегі басқа да сақталған шіркеулермен бірге, ол мұражай ретінде сақталды. Шіркеудің қазынасының көп бөлігі Кремльдің қару-жарақ мұражайына берілді немесе шетелге сатылды. 1992 жылдан кейін ғимарат Ресей православие шіркеуіне қайтарылды және діни қызметтер қайта жанданды.
A precursor to the present cathedral was built in 1250, and was replaced with a stone church in 1333 by Grand Duke Ivan Kalita, who would later become the first Russian monarch to be buried in the church. In 1505, Grand Duke Ivan III, already in the midst of major renovation project for the Kremlin, turned his attention to the church, as in the case of the rebuilding of the Assumption Cathedral two decades earlier, turned to architects from Italy for assistance. An Italian, Lamberti Aloisio da Mantagnana (Aloisio the New) was invited to Moscow, and ground was broken for a new cathedral on 21 May 1505. Ivan died in the autumn of the same year, and was buried in the still unfinished building. Work on the cathedral was completed by the end of 1508, but it was not formally consecrated until 8 November 1509. The new building incorporated many elements of the Italian Renaissance, and numerous of these details (considered “exotic” by Moscow standards) disappeared during later repairs and restorations. The interior walls were not painted with frescoes until the 1560s. A fresco of Lazar of Serbia was painted in 1564. In addition, inside the cathedral are the depictions of Saint Sava, Stefan Nemanja (Saint Simeon) and Byzantine emperor Michael VIII Palaiologos attesting to Ivan the Terrible's connection to his Serbian roots. His mother Elena Glinskaya was a daughter of Prince Vasili Lvovich Glinsky of Lithuania and Serb Princess Ana Jakšić. The cathedral was damaged in the 1737 Kremlin Fire, and was further threatened by the construction of the predecessor of the Grand Kremlin Palace, which led to soil subsidence, and caused a slight tilt in the orientation of the walls. Victories of the Russian military were celebrated in the Cathedral of the Archangel. All Russian tsars and grand princes were buried within the cathedral until the time of Peter the Great, along with many empresses and princes of the blood, with the sole exception of Boris Godunov. After the royal necropolis was moved to Peter and Paul Cathedral in St. Petersburg, only Tsar Peter II, who happened to die in Moscow, was interred here. There are 54 burials in the cathedral, with 46 ornamented whitestone tombstones (1636–1637) and glazed cases made of bronze (1903). Of note is the tomb of Tsarevich Demetrius, the son of Ivan the Terrible, who was buried there in the early 17th century and was later canonized. During the 1917 Russian Revolution, the cathedral was damaged during the fighting. Afterwards, it was closed by the Bolshevik regime. During the 1950s, along with the other surviving churches in the Moscow Kremlin, it was preserved as a museum. A large portion of the church's treasures were either transferred to the Kremlin Armory Museum, or sold overseas. After 1992, the building was returned to the Russian Orthodox Church and occasional religious services resumed.
Сәулет
Кремльдегі тағы екі ірі собормен салыстырғанда, Архангел соборы дәстүрлі жоспарын сақтай отырып, стиль жағынан айқын ерекшеленеді. Ол Ассамбля соборы сияқты бес күмбезді құрылымды (Иса Мәсіхті және Төрт Евангелистті бейнелейтін) пайдаланады. Дегенмен, сыртқы әрлеуі, ерекше жартылай дөңгелек нишалары, сиыршақ пішіндес әшекейлермен және ақ әктастан жасалған, бояумен жабылып, гүлдік өрнектермен безендірілген доға тәрізді қабырғалары итальяндық Ренессанс әсерін көрсетеді. Собордың ішкі бөлігі, алайда, көбінесе орыс шіркеулеріне тән стильде салынған. Архангел соборының 13 метрлік биіктігі бар үлкен иконостасы 1678-1681 жылдар аралығында жасалған. Иконостастағы ең көне икона – Архангел Михаил иконасы, Дмитрий Донскойдың әйелі Евдоксия ханшайымы үшін Куликов шайқасындағы жеңісті еске алу үшін жасалған деп саналады. Қабырғадағы фрескалар 16-17 ғасырларға жатады. Олардың кейбіреулерін 1652-1666 жылдар аралығында Қазандық Яков, Рязандық Степан, Иосиф Владимиров және басқалар салған.
Compared with the other two major Kremlin cathedrals, the Archangel Cathedral is substantially different in style, despite maintaining a traditional layout. It echoes the layout of the Assumption Cathedral in its use of five domes (representing Jesus Christ and the Four Evangelists. However, the exterior ornamentation its characteristic semi circular niches with shell shaped ornaments and gateways with arc shaped frames made of white limestone, which are coated with paint and decorated with floral ornaments point to the Italian Renaissance influence. The interior of the cathedral, however, was largely constructed in a manner typical for Russian churches. The large iconostasis of the cathedral of the archangel, 13 meters high, dates from 1678 to 1681. The icon of Archangel Michael, the oldest in the iconostasis, is believed to have been created for Princess Eudoxia, the wife of Dmitri Donskoi to the memory the victory in the Battle of Kulikovo. The wall frescoes date to the 16th and 17th centuries. Some were painted by Yakov of Kazan, Stepan of Ryazan, Joseph Vladimirov and others between 1652 and 1666.