Кіріспе

"Жайсыз өлгендер" (немесе "Ыңғайсыз өлгендер"; lang es) – мексикалық роман, оны партизандық бас сөзші, Ұлттық Азаттық армиясының (EZLN) қолбасшысы Субкоманданте Маркос және Мехико қаласындағы криминалдық жазушы Пако Игнасио Тайбо II бірлесіп жазды. Роман "төрт қолмен" жазылған, онда бір автор романның бір тарауын немесе бөлігін жазып, оны келесі тарауды немесе бөлігін жазатын екінші авторға тапсырады. Бұл әдіс авторлар арасындағы пинг-понг ойынымен салыстырылады. Романның идеясы мен оның ерекше жазу әдісі Маркостың Тайбо II-ге жолдаған хатында ұсынылған, онда "ережелер мен талаптар" баяндалған. Ұсынысты қабылдағаннан кейін бір апта ішінде алғашқы тарау Мексиканың маңызды газеті "Ла Хорнадада" жарияланды. Нәтижесінде 2004 жылдың қарашасынан 2005 жылдың ақпанына дейін "Ла Хорнада" газетінде жарық көрген материалдың тоғыз тарауы болды, газет редакциясы осы туындының толық нұсқасын испан тілінде, белгілі испан тіліндегі баспагер "Editorial Planeta" арқылы шығаруға уәде берді. Роман Италия, Франция, АҚШ, Грекия, Румыния және Түркияда кітап түрінде де жарық көреді.

Сюжет

Хикая Элияс Контрерас – Чьяпастан келген сапатист тергеушісі (Маркостың басты кейіпкері) және Мехико қаласынан келген жеке детектив Хектор Беласкоран Шейне (Тайбоның детектив романдарының тұрақты кейіпкері) өлі адамның жауап беру құрылғыларына қалдырған хабарларын шешуге және Моралес кім екенін анықтауға тырысады. Кітаптың барысында, әсіресе Маркос жазған тарауларда, оқырман көптеген кейіпкерлермен танысады, олардың кейбіреулері тек қысқа ғана уақытқа көрінеді. Кітап Мексиканың саясатын және неолиберализмді қарастырады.