Кіріспе

Идиопатиялық бас-бет эритемасы – бақылаусыз және көбінесе түсініксіз беттің қызаруымен сипатталатын медициналық жағдай. Қызару кез келген уақытта пайда болуы мүмкін және көбінесе тіпті қарапайым жағдайлармен байланысты, мысалы, достарымен сөйлесу, дүкенде тауарға ақы төлеу, жол сұрау немесе тіпті екінші адаммен көз тіресу сияқты. Ұзақ жылдар бойы бұл жағдайдың себебі психикалық денсаулық мәселесінен туындаған алаңдаушылық деп есептелді. Алайда, соңғы жылдары бұл ауруды зерттеуші мамандар оның себебін симпатикалық нерв жүйесінің жоғары белсенділігі деп санайды, бұл науқастың саналық бақылауына бағынбайтын автоматты реакция. Бұл фокалды гипергидрозбен байланысты, яғни шамадан тыс терлеумен, себебі екеуі де бірдей жоғары белсенді нервтердің салдарынан туындайды. Беті қатты қызарудан зардап шегетін адамдарда көбінесе фокалды гипергидроз дамиды. Зерттеулер көрсеткендей, беті қатты қызару немесе фокалды гипергидрозы бар пациенттердің отбасында осы екі жағдайдың бірі немесе екеуі де кездесуі мүмкін.

Танымал мәдениетте

"Грейдің анатомиясы" сериалының 2-ші маусымы, 3-ші бөлімінде бір науқасқа себепсіз бас-бет эритемасы деген диагноз қойылады. Оңтүстік Кореяның "Жүрек жүрекке" драмасындағы басты кейіпкер бақылана алмайтын қызарудан зардап шегіп, оны қоғамдық ортада үрейленуге (социофобияға) алып келеді.

Емдеу

Емдеудің бірнеше тәсілі бар. Ең табысты инвазивті емес процедура – когнитивті-мінездік терапия (КМТ), ол зардап шегушілердің алаңдауын басаяқтап, жеңілдетуге бағытталған. Ерекше жағдайларда эндоскопиялық трансторакальдық симпатикотомия (ЭТС) деп аталатын хирургиялық амал жасалуы мүмкін. Бұл процедураны швециялық хирургтар алғаш қолданған, бірақ көптеген қолайсыз салдары болғандықтан соңғы кезде оның тиімділігі күмәнді болып тұр. Процедурадан өткен пациенттер көбінесе компенсаторлық тершеу және шаршаудан шағымданады, олардың шамамен 5%-ы емделу туралы ойын қайта қарастырады. Қазіргі уақытта ЭТС тек басқа емдеулер нәтиже бермеген ерекше жағдайларда ғана қарастырылады.