Ирактың Салман Пак әскери нысаны

Кіріспе

Ирак әскери нысаны. Салман Пак немесе әл Салман нысаны – Бағдатқа жақын орналасқан ирактық әскери нысан. АҚШ әскери барлауы оны Ирактың биологиялық және химиялық қару бағдарламасының маңызды орталығы деп жаңылыстырып бағалады. 2003 жылдың сәуір айының басында АҚШ теңіз жаяу әскерлері басып алғаннан кейін нысан американдық бақылауға көшті. Кейін бұл нысан Карпентер алдыңғы операциялық базасы (FOB) деп аталды.

Өмірбаян

Салман Пак мекемесі Бағдадтан оңтүстікке қарай шамамен 15 миль (24 км) жерде, Тигр өзенінің шығысқа қарай кең иілімінен пайда болған жартыаралда, сондай аталған Салман Пак қаласының жанында орналасқан. Мекеме аумағы шамамен 20 шаршы километрді құрайды. Америка Ғалымдары Федерациясы мәліметінше, бұл орналасқан жер Ирактың биологиялық және химиялық қару бағдарламасының маңызды орталығы болған. 1989 және 1990 жылдары кешендегі зертханаларда көкжәні, ботулизм, клостридиум, перфрингенс, микотоксиндер, афлатоксиндер және рицин зерттелген. Осы жартыаралдың оңтүстік ұшындағы арнайы күштердің оқу лагері Мұхабарат (Ирактың барлау қызметі) тарапынан Арнайы Операциялар [14-ші] Бас басқармасының штаб-пәтері ретінде де пайдаланылған.

Терроризммен байланысты деп күтілуде

Құрылыс 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіруіне дейін Ирак Ұлттық Конгресімен (INC) байланысты ирактық дезертирлердің кешенде мақсатты түрде салынған террористік оқу лагері бар екенін мәлімдеген науқанының нәтижесінде талқыланды; бұл әңгімені алғаш батыс журналистері Дэвид Роуз және Джудит Миллер таратып жүрді. Ішкі сараптама бойынша, Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) және Қорғаныс барлау агенттігі (DIA) осы талаптарды қолдайтын ешқандай дәлел жоқ деген қорытындыға келді. DIA сарапшысы Сенаттың барлау комитеті алдында: «INC ұзақ уақыттан бері Салман Пакті және «Әл-Қаида» жайлы ақпарат таратып келеді» деді. 2005 жылдың қараша айында Джонатан Лэндей мен Уоррен Стробел журналистері «Соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ шенеуніктері Салман Пақтағы нысанның ирактық терроризмге қарсы коммандостарды даярлауға пайдаланылғанын анықтады» деп хабарлады. INC-мен байланысты ирактық дезертирлер лагерьті Мұхаббараттың Федъайин сияқты ирактық милициялық топтарын әскери қаруды, РПГ-ні, саботаж, тыңшылық және қарсы көтеріліс тактикасын қолдану бойынша оқыту үшін пайдаланғанын айтты. 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдардан кейін INC мүшелері бұл нысанды шабуылға қатысқан қаскөйлерді даярлау үшін қолданғанын мәлімдеді. Ирак армиясының бұрынғы капитаны Сабах Ходада шабуылдарды Иракта оқытылған адамдар жасады деп мәлімдеді. PBS Frontline телебағдарламасында америкалық телеарнада сөйлеген, тек «ирактық генерал-лейтенанты» деп таныстырылған адам 2000 жылы «Салман Пақтағы бөлімшеге жауапты күзетші» болғанын және араб студенттерінің Боинг 707 ұшағының фюзеляжында ұшақтарды қалай ұрлауға үйреніп жатқанын көргенін айтты. Тәуелсіз ирактық апталық газеті «Әл-Яум әл-Ахер» бұрынғы ирак офицерімен сұхбаттасып, Салман Пақтың шетелдік террористерді оқыту үшін пайдаланылып жатқанын мәлімдеді. Сеймур Херш «Салман Пақ 6 сәуірде американдық әскерлер тарапынан басып алынды. Көрінетін болса, лагерь де, бұрынғы биологиялық нысан да соғыстан бұрын жасалған талаптарды растайтын ешқандай дәлел берген жоқ» деп жазды. 2003 жылдың маусым айында 150 адамның денесі салынған жаппай қабір табылды. Денелер, 2003 жылдың сәуір айында АҚШ әскерлері Бағдатқа кірмес бұрын үш күн бұрын өлім жазасын алған тұтқындарға тиесілі болды. Дуглас Макколлам 2004 жылдың шілде/тамыз айларында жарық көрген Columbia Journalism Review журналында «Салман Пақта не болып жатқаны туралы әлі де талас-тартыстар бар. Бірақ қазіргі консенсус бойынша, лагерь Ирактың БҰҰ қару-жарақ инспекторларына айтқандай, әскери коммандостарды даярлайтын терроризмге қарсы оқу лагері болды» деп жазды.

The facility was discussed in the leadup to the 2003 U. S. invasion of Iraq as a result of a campaign by Iraqi defectors associated with the Iraqi National Congress (INC) to assert that the complex incorporated a purpose built terrorist training camp; a narrative first promoted by western journalists David Rose and Judith Miller. Internally, both the Central Intelligence Agency (CIA) and the Defense Intelligence Agency (DIA) concluded that there was no evidence to support these claims. A DIA analyst told the Senate Select Committee on Intelligence that the INC "has been pushing information for a long time about Salman Pak and training of al Qa'ida." Reporters Jonathan Landay and Warren Strobel noted in November 2005 that "After the war, U. S. officials determined that a facility in Salman Pak was used to train Iraqi anti terrorist commandos." Iraqi defectors associated with the INC said that the camp was used by the Mukhabarat to train Iraqi militia groups such as the Fedayeen in use of military small arms, RPGs, assassination, espionage, and counterinsurgency techniques. Shortly after the September 11, 2001 attacks, members of the INC asserted that the facility was used to train the hijackers involved. Sabah Khodada, a former captain in the Iraqi Army, claimed that the attacks had been carried out by people who had been trained in Iraq. In a PBS Frontline special on US television, a man identified only "an Iraqi Lieutenant General", claimed that in 2000 he had been "the security officer in charge of the unit" at Salman Pak and had seen Arab students being taught how to hijack airliners using a Boeing 707 fuselage at Salman Pak. The independent Iraqi weekly Al Yawm Al Aakher interviewed a former Iraqi officer who also claimed that Salman Pak was being used to train foreign terrorists. Seymour Hersh notes that "Salman Pak was overrun by American troops on April 6. Apparently, neither the camp nor the former biological facility has yielded evidence to substantiate the claims made before the war." A mass grave containing 150 bodies was found in June 2003. The bodies were apparently executed prisoners who were killed three days before US troops entered Baghdad in April 2003. Douglas MacCollam wrote in the July/August 2004 issue of the Columbia Journalism Review that "There still remain claims and counterclaims about what was going on at Salman Pak. But the consensus view now is that the camp was what Iraq told UN weapons inspectors it was — a counterterrorism training camp for army commandos."

Қатысушылардың сенімділігі

Дезертирлердің айтқандарындағы қайшылықтар кейбір АҚШ шенеуніктерінің, журналистердің және тергеушілердің Салман Пак оқиғасының дұрыс емес деген қорытындыға келуіне әкелді. АҚШ-тың бір жоғары лауазымды өкілі әл-Қаиданың Салман Пақта оқытылғанына "қолдау дәлелі табылған жоқ" деді. Дезертирлердің сенімділігі олардың Ирак Ұлттық Конгресімен байланысы болғандықтан күмәнданды. Бұл ұйым АҚШ үкіметін Иракқа шабуыл жасауды қолдау үшін жалған ақпаратпен ұсып отырған деп айыпталады. "INC-нің мақсаты – бізді соғысқа тарту", - деді New York Daily News газетінің Хелен Кеннеди. DIA 2006 жылы Сенаттың барлау комитетіне "Шөл даулы" операциясынан кейін "жасалма ақпарат берушілер мен беймалым көздер, естігендерін немесе үшінші тараптан алған ақпаратты хабарлағандар көптеген адамдық барлау есептерін жасады. Мұндай есептер 2001 жылдың қыркүйегінен кейін де, Салман Пактің басып алынуынан кейін де көбейді". Дегенмен, DIA-ның соғыстан кейінгі зерттеулері "Салман Пактен әл-Қаиданы бұрынғы режиммен байланыстыратын ешқандай ақпарат табылған жоқ". (84 б.)

Сабах Ходада

Салман Пақта террористерді даярлайды деген мәлімдемелердің бірі – ирактық республикалық гвардиясының бұрынғы капитаны, ирактық дезертир Сабах Ходадаға қатысты. Ходада PBS телеарнасының Frontline бағдарламасына берген сұхбатында, шетелдік жауынгерлердің ұшақтарды қақпалауға жаттығуларын көргенін айтты. Ходада: «Олар адам өлтіру, адам тонау, ұшақтарды, автобустарды, қалалық автобустарды, пойызды қақпалау және терроризммен байланысты басқа да операциялар бойынша оқытылды» деді. Ол одан әрі: «Ирактықтар емес адамдар бізден бөлек оқытылды. Олармен кездеспеу және сөйлеспеу туралы қатаң бұйрық болды. Олар көбінесе Парсы шығанағынан келгендей көрінеді, кейде Йеменге жақын аймақтардан, олардың қара терісі мен бойларының кішкентай болуынан. Олар да мұсылман» деп мәлімдеді. Frontline журналының бас редакторы Луи Уайли кіші кейіннен Салман Пақ туралы хабарламаның дәл еместігін мойындады, бірақ оны қорғады: «Сіздің оқырмандарыңыз Саддамның Ирағында, эфирге шыққан кезде елден қашқан ирактықтардың шындығын тексерудің дерлік мүмкін емес екенін білуі керек. Frontline американдық шенеуніктермен сұхбаттасуды тексерді және өз аудармашыларын жалдады. Біз эфирде осы екі дезертирдің INC арқылы бізге келгенін атап өттік, олардың бейтараптығын анықтаған ұйым. Біз американдық бір шенеуніктің сөзін келтірдік, ол дезертирлердің мәлімдемесіне күмән келтірді: «707-дегі жаттығулар 11 қыркүйектегі ұшақтарды қақпалаумен байланысты емес». Біз сондай-ақ Ирактың БҰҰ-дағы елшісімен сұхбаттастық, ол бізге: «Мен бұл аймақты білемін, Салман Пақ. Мұндай бағдарламаны жүзеге асыру мүмкін емес, өйткені онда ұшақтарға орын жоқ» деді. Салман Пақ оқиғасы – қатал тергеуші журналистикамен айналысатын баршамыз үшін ескерту». 2005 жылдың қараша айында редактор Ходада туралы хабарламаға мынадай қосымша түсіндірме берді:

АҚШ-тың Иракқа басып кіргеніне екі жылдан астам уақыт өткен соң, Ходаданың Салман Пақтағы іс-әрекеттері туралы есебі расталмады. Шындығында, АҚШ ресми тұлғалары Салман Пақты ирактық терроризмге қарсы күрес бөлімдерін ұшақтарды қақпалауға қарсы техникамен оқыту үшін пайдаланған деген қорытындыға келді. Ол және осы мақалада сұхбатқа тартылған басқа дезертирлер ФРОНТЛАЙН назарына Саддам Хусейнді құлатуға тырысқан Ирак Ұлттық Конгресі (ИНК) диссиденттік ұйымымен әкелінді. Бастапқы эфирден кейін Ходада Салман Пақтағы қызметіне қатысты туындаған сұрақтарға жазбаша жауап берген жоқ.

Әбу Зейнаб әл-Гурари

Бұл мәлімдемелердің тағы бір маңызды көзі – ирактық дезертир "Абу Зейнаб" әл-Гурайри болды. Әл-Гурайри есімді бір адам New York Times және Frontline басылымдарына сұхбат беріп, (Ходада сияқты) шетелдік жауынгерлердің ұшақтарды қадағалауға дайындық жасап жатқанын көргенін айтты. Гурайри New York Times-қа: "Біз бұл адамдарды АҚШ үшін маңызды объектілерге шабуыл жасауға оқыттық. Перс шығанағы соғысы Саддам Хусейн үшін ешқашан аяқталған жоқ. Ол АҚШ-пен соғыста", – деді. Алайда, 2006 жылы Джек Фэрвезер Mother Jones журналында: "Times және PBS-пен кездескен Гурайри шын мәнінде бұрынғы ирактық сержанты, сол кезде Түркияда тұрып, Абу Зейнаб кодолық атымен таныс болған. Ал нағыз генерал-лейтенант Гурайри, көрінетінідей, Ирактан ешқашан шықпаған" деп хабарлады. Фэрвезер Ирактағы Гурайридің ізін тапты:

20 минуттық сұхбат барысында Гурайри күйбелеп, күдікпен қарады. Ол 1993 жылдан 2000 жылға дейін Сувара әскери базасының командирі болғанын және ешқашан Салман Пак әскери базасында жұмыс істемегенін айтты. Сондай-ақ ол АҚШ-тың барлау қызметкерлерімен немесе батыстық журналистермен ешқашан сөйлеспегенін мәлімдеді: "Мен бұл адамдармен ешқашан кездеспедім. Мен Ирактан шыққан емеспін", – деді Гурайри Mother Jones-қа, өзі туралы АҚШ газеттері мен теледидарда айтылған сөздерден хабары жоқ екенін қосты. "Мен бұл адамдармен ешқашан кездеспедім!" – деді ол қатты алаңдап, қайталап айтты. "Мен Ирактан шыққан емеспін. Осыны айтқандар менің атымды пайдаланып соғыс салуға тырысты!"

Арнайы операциялар күштері

БҰҰ-ның бұрынғы инспекторы Скотт Риттер өзінің тәжірибесіне сүйенсек, бұл нысан негізінен терроризмге қарсы күрес үшін, ал кейіннен ирактық арнайы күштерді исламдық күрд партиясымен күресу үшін дайындалды деп санайды. Ол былай деп жазды: "Ирақтан дезертирлер Бағдадтың оңтүстігіндегі Салман Пактағы оқу лагері туралы әңгімелейді. Олар сол жерде Боинг ұшағы бар дейді. Бұл рас емес. Орыс жасаған Антонов ұшағы бар. Олар теміржол мен автобустардың макеттерін, ғимараттарды және тағы басқаларын айтады. Мұның бәрін кешірілген адамдарды құтқару оқу лагерінде табуға болады, және осы лагерь 1980 жылдардың ортасында британдық барлаудың қадағалауымен осы мақсатта салынған. Шындығында, британдық SAS арнайы операциялар күштері ирактықтарды кешірілген адамдарды құтқару әдістеріне оқытуға жіберілді. Ұлттық әуе компаниясы бар және террористердің шабуылына ұшыраған кез келген елге – сол кезде Ирак Иран мен Сириядан шабуылға ұшырады – осындай қабілеттілік қажет болды. Ирак 1992 жылға дейін Салман Пакті кешірілген адамдарды құтқару оқу орталығы ретінде пайдаланды. 1992 жылы, Ирактың әрекеттегі әуе компаниясы болмағандықтан және олардың теміржол жүйесі істен шыққандықтан, Ирак бұл нысанды Ирактың барлау қызметіне, әсіресе Сыртқы қауіптер департаментіне тапсырды. Бұл әртүрлі елдерден алынған растамаланған фактілер. Сыртқы қауіптер департаменті Курдистанмен күресу үшін құрылды, әсіресе Ираннан Курдистанға ислами фундаменталистердің енуіне қарсы. Сондықтан, бұл лагерь ислами фундаменталистерді даярлауға арналған емес, ол Иракты ислами фундаменталистермен күресуге даярлауға арналған лагерь болды. Олар солай істеді. Олардың басты мақсаты ислами күрд партиясы болды, ол кейіннен Аль-Ансар болып өсті. Ансар Ираннан шыққан және ирандықтармен қолдалады. Ирак ислами фундаментализмге қарсы соғысының аясында осы адамдарды жоюға арналған бөлімше құрды. Сәйкесінше, Сеймур Херш атап көрсеткендей, "Салман Пак 6 сәуірде американдық әскерлер басып алды. Көрінетіндей, лагерьде де, бұрынғы биологиялық нысанда да соғыстан бұрын жасалған мәлімдемелерді растайтын ешқандай дәлел табылмады". [А] бұрынғы ЦРУ станциясының бастығы және бұрынғы әскери барлау аналитигі Салман Пак маңындағы лагерь терроризмді дамыту үшін емес, терроризмге қарсы күрес үшін салынғанын айтты. 1980 жылдардың ортасында ислами террористер ұшақтарды жиі ұрлап алатын. 1986 жылы ирандық экстремистер ирактық ұшақты басып алып, қол гранатасы жарылғаннан кейін апатқа ұшырады, нәтижесінде кем дегенде 65 адам қаза тапты. Содан кейін Ирак Батыстан көмек сұрады және Ұлыбританияның MI6-дан қалағанын алды. Джек Фэрвезер жоғары дәрежелі ирактық әскери шенеуніктердің бұл нысан терроризмге қарсы операциялар үшін, содан кейін шетелдік жауынгерлерді даярлау үшін пайдаланылғанын хабарлады: "Ирактың арнайы күштері Салман Пақта ұрланған ұшақтарды қайтарып алуға оқытылды, бірақ мұндай оқу кез келген элиталық жауынгерлік бөлім үшін қалыпты жағдай болды. Шетелдік жауынгерлер Саддамның федайиндерімен бірге орналастырылды – олардың бас штабы Сувара нысанында болды – бірақ тек 2003 жылы Иракқа басып кіруге дейін, 2001 жылы емес".

Former UN inspector Scott Ritter believes that based on his experience with the facility, it was constructed primarily for counter terrorism training and later to train Iraqi special forces to fight the Islamic Kurdish party. He wrote:

Iraqi defectors have been talking lately about the training camp at Salman Pak, south of Baghdad. They say there's a Boeing aircraft there. That's not true. There's an Antonov aircraft of Russian manufacture. They say there are railroad mock ups, bus mock ups, buildings, and so on. These are all things you'd find in a hostage rescue training camp, which is what this camp was when it was built in the mid 1980s with British intelligence supervision. In fact, British SAS special operations forces were sent to help train the Iraqis in hostage rescue techniques. Any nation with a national airline and that is under attack from terrorists — and Iraq was, from Iran and Syria at the time — would need this capability. Iraq operated Salman Pak as a hostage rescue training facility up until 1992. In 1992, because Iraq no longer had a functioning airline, and because their railroad system was inoperative, Iraq turned the facility over to the Iraqi Intelligence service, particularly the Department of External Threats. These are documented facts coming out of multiple sources from a variety of different countries. The Department of External Threats was created to deal with Kurdistan, in particular, the infusion of Islamic fundamentalist elements from Iran into Kurdistan. So, rather than being a camp dedicated to train Islamic fundamentalist terrorists, it was a camp dedicated to train Iraq to deal with Islamic fundamentalist terrorists. And they did so. Their number one target was the Islamic Kurdish party, which later grew into Al Ansar. Ansar comes out of Iran and is supported by Iranians. Iraq, as part of their ongoing war against Islamic fundamentalism, created a unit specifically designed to destroy these people. Similarly, Seymour Hersh notes that "Salman Pak was overrun by American troops on April 6. Apparently, neither the camp nor the former biological facility has yielded evidence to substantiate the claims made before the war." [A] former C. I. A. station chief and a former military intelligence analyst said that the camp near Salman Pak had been built not for terrorism training but for counter terrorism training. In the mid eighties, Islamic terrorists were routinely hijacking aircraft. In 1986, an Iraqi airliner was seized by pro Iranian extremists and crashed, after a hand grenade was triggered, killing at least sixty five people. Iraq then sought assistance from the West, and got what it wanted from Britain's MI6. Jack Fairweather reported senior Iraqi military officers having indicated that the facility was used both for counter terrorism operations and, later, the training of foreign fighters: "while Iraq’s special forces did train to retake hijacked airplanes at the Salman Pak facility, such training was routine for any elite combat unit. Foreign fighters were housed with the Fedayeen Saddam—whose main headquarters were at the Suwara facility—but only in the run up to the 2003 invasion of Iraq, not back in 2001."