Кіріспе

Британдық саясаткер (1884–1954)

Эрнест Тюртл (11 қараша 1884 – 22 тамыз 1954) – британдық Лейборист партиясының саясаткері.

Өмірбаян

Тюртл бухгалтер және сатушы болып жұмыс істеді. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыста әскери қызметте болды және Камбре шайқасында ауыр жарақат алды. 1912 жылы ол 1930 жылдары Еңбек партиясының жетекшісі Джордж Лансберидің қызы Дороти Лансбериге үйленді. Тюртл Оңтүстік-Батыс Бетнал Грин және Шордич сайлау округінен сәтті сайланбады, ал 1923 жылдан 1931 жылға дейін және 1935 жылдан 1950 жылға дейін Лондонның Шордич округін, кейін 1950 жылдан өмірінің соңына дейін Шордич және Финсбери округін Парламентте өкілдік етті. Парламенттегі Тюртлдің ең үлкен жетістігі – Ұлыбритания армиясында қорқыныш немесе дезертирлік жасағандарға қатысты өлім жазасын жою болды. Бірінші дүниежүзілік соғыста қысқа сот отырыстарынан кейін атылуға жіберілген 300-ден астам британдық сарбаз болғандықтан, Тюртл алғаш рет 1924 жылы осы жазаны жою туралы ұсыныс жасады, ол 1925 жылы Еңбек партиясының бағдарламасына еніп, 1930 жылы Еңбек үкіметінің қолдауымен Лордтар палатасынан мақұлданды. Бұл ұсынысты қолдағандардың арасында Т.Э. Лоуренс, сондай-ақ «Арабияның Лоуренсі» ретінде танымал болған тұлға да болды, бірақ Лордтар палатасы бастапқыда оны қабылдамады, оларға зейнеткер генералдар, соның ішінде Лорд Алленби қарсылық көрсетті. Өкілдер палатасы талап етті және ұсыныс қабылданды. Бұл шара сарбаздардың рухын төмендетеді деген пікірге қарсы, Австралия соғысқа қатысқанда, өз азаматтарының ешқайсысы осы қылмыстар үшін өлім жазасына кесілмейтінін анық айтқан еді. Австралиялық сарбаздардың ешқайсысы қорқыныш немесе дезертирлік үшін атылмады, бірақ олардың әскерлері соғыста басқалармен салыстырғанда тиімді болды. Тюртл бұрынғы әскери қызметшілердің қауымдастықтарында белсенді болып қала берді. 1923 жылы Еңбек партиясының конференциясында Тюртл екі республикалық ұсынысты қолдады. Біріншісі «Корольдік отбасы енді британдық конституцияның қажетті бөлігі емес» деп мәлімдеді, ал екіншісі «Британдық конституциядағы мұрагерлік принципі жойылсын» деді. Тюртл 1924 жылы Зейнетақы министрінің парламенттік жеке хатшысы, 1930 жылдан 1931 жылға дейін Еңбек партиясының парламенттік дисиплиналық комитетінің мүшесі және 1941 жылдан 1945 жылға дейін Ақпарат министрлігінде кіші министр болды. Ол сонымен қатар журналист және жазушы болды. Тюртл 1932-1940 жылдары Рационалистік баспасөз қауымдастығының бас хатшысы, ал 1941 жылы төрағасы болды.