Кіріспе

Чарльз Генри Хонортон (5 ақпан 1946 жыл - 4 қараша 1992 жыл) – американдық парапсихолог және "аномальді ақпарат беру" (экстрасенсорлық қабылдау) деп аталатын құбылысты, сондай-ақ "ой/дене проблемасы" – яғни, сананың денеден тәуелсіз физикалық жағдайда болу мүмкіндігі – сияқты басқа да құбылыстарды зерттеу үшін белгілі ғылыми әдістерді қолдануға ұмтылған ғалымдар тобының басшыларының бірі болды.

Өмірбаян

Бірнеше онжылдықтар бойы Хонортон көптеген эксперименттер жүргізді, олардың ең танымал және маңыздысы – сенсорлық депривация күйін жасау үшін Ганцфельд эксперименті техникасын қолдану. Оның гипотезасы бойынша, ЭСП-дегі ақпарат "каналы" немесе беру механизмі "әлсіз" болып, қалыпты сезімталдықпен оңай жұмсалады немесе жоғалады. Хонортон парапсихология терминін қабылдамады, оның орнына сезімнен тыс қабылдауды психофизиканың басқа салаларына қарағандай қарастыруды ұсынды, "тарихта алғаш рет біз сананың табиғаты мен оның физикалық әлеммен байланысына қатысты ең терең және ежелгі құпиялардың біріне эмпирикалық көзқарас жасап бастадық". Одан кейін ол 1991 жылдан өліміне дейін Эдинбург университетінде зерттеуші болып жұмыс істеді. 1971 жылы американдық экстрасенс Фелиция Париз психокинез арқылы ас үй үстеліндегі дәрінің құтысын жылжытты деген сөз бар. Оның осы жетістіктерін Хонортон қолдады. Ғалым Мартин Гарднер Париз Хонортонды "алдап", құтыны өзінің қолынан созылған көрінбейтін жіп арқылы жылжытты деді. 1994 жылы Дэрил Бем мен Хонортон (автор қайтыс болғаннан кейін) жариялаған "Пси бар ма? Ақпараттық ауысудың аномальді процесіне қайталанатын дәлелдер" атты шолу Ганцфельд зерттеулеріне жасалған бағалау, сын-пікірлер, жетілдірулер және салдарлар туралы талқылады. Бұл шолу Ричард Уайзман, Теренс Хайнс, Рей Хайман және басқалар тарапынан сынға алынды, олар мақаладағы көптеген қателерді анықтады, бұл зерттеудің сапасы мен қорытындыларына күмән тудырды. Хонортон 1992 жылдың 4 қарашасында жүрек талмасынан қайтыс болды.