Грекиядағы әскерге шақыру жүйесі

Кіріспе

Грекиядағы әскери шақыру туралы шолу

1914 жылдан бері Грекияда (немесе Грекия Республикасында) 19-дан 45 жасқа дейінгі ерлер арасында әскерде, теңіз күштерінде және әуе күштерінде 12 айлық міндетті әскери қызмет (әскери шақыру) болған. Қызметтен босатылған азаматтар әдетте резервке жіберіледі және белгілі бір уақыт аралығында 1-ден 10 күнге дейін қайта шақырылуы мүмкін.

Ұзақтығы

Грекияда жалпыға бірдей әскери шақыру 1909 жылғы әскери реформалар барысында енгізілді, бірақ одан бұрын іріктеудің түрлі формалары қолданылып келген. Соңғы жылдары әскери шақыру 1974 жылғы 20 шілдеде Кипрге түрік басқыншылығына байланысты жарияланған жалпы жұмылдырумен байланысты болды (жұмылдыру 2002 жылғы 18 желтоқсанда ресми түрде тоқтатылды). Әскери қызмет мерзімі әртүрлі факторларға байланысты 12 мен 36 ай аралығында өзгеріп келді. Грек армиясына әйелдер ерікті түрде қабылданады, бірақ олар ерлер сияқты міндетті түрде әскери қызметке шақырылмайды. Әскерге шақырылғандарға денсаулық сақтану жүйесі қарастырылмайды, бірақ олар әскери қызмет кезеңінде медициналық көмек алады, оның ішінде ауруханада емделу шығындары да қамтылады. 2009 және 2021 жылдар аралығында Грекияда әскерге шақыру мерзімі Армия үшін 9 ай, Әскери-теңіз күштері мен Әуе күштері үшін 12 айды құрады. Бұл шара 19 мен 45 жас аралығындағы азаматтарға қатысты. Алайда, Қарулы күштер толық кәсіби армия жүйесіне көшуге бағытталғандықтан, үкімет 2008 жылға қарай міндетті әскери қызмет мерзімін 6 айға дейін қысқартатынын немесе тіпті толығымен жоятынын уәделеді. Бірақ, жұмыс күшінің жетіспеуіне байланысты бұл жоспар іске аспады. Бұған себеп: а) қаржылық қиындықтар, яғни жоспарланған көлемде кәсіби әскерлерді жұмысқа алу мүмкін болмады, ә) 2005 жылы шақырушылардың 66% әскери қызметтен кейінге қалдыру мүмкіндігін теріс пайдаланып, қызметтен босануға тырысты. Әскери-теңіз күштері мен Әуе күштеріне жіберілген шақырушылардың саны толық кәсібилендіру мақсатында айтарлықтай қысқартылды. 2021 жылдың мамыр айынан бастап Грекия армиясындағы міндетті әскери қызмет мерзімі, Еврос аймағында, Солтүстік Эгей аймағында немесе Калимнос, Карпатос, Касос, Кос және Родос аралдарында қызмет ететін жағдайларды қоспағанда, 19-45 жастағы барлық ер адамдар үшін 12 айға дейін ұзартылды. 18 мен 75 жас аралығындағы грек еркектері дағдарыс немесе соғыс кезінде қажет болған жағдайда Ұлттық гвардияда жартылай штат бойынша қызмет етуге міндетті болуы мүмкін. Гвардиядағы қызмет үшін жалақы төленеді. 1998 жылы Грекия Парламенті 2641 заңын қабылдады, ол 18 мен 60 жас аралығындағы грек ерлер мен әйелдерін Азаматтық қорғаныс ұйымына (Παλλαϊκή Άμυνα ΠΑΜ) тіркеуді міндеттеді. Азаматтық қорғаныс ұйымы жаудың шабуылына, табиғи апаттарға және кез келген төтенше жағдайларға жауап беруге тиіс болды, бірақ бұл заң күшіне енбеді.

Universal conscription was introduced in Greece during the military reforms of 1909, although various forms of selective draft had been in place earlier. In more recent years, conscription was associated with the state of general mobilisation declared on July 20, 1974, due to the Turkish invasion of Cyprus (the mobilisation was formally ended on December 18, 2002). The length of a tour has varied historically, between 12 and 36 months depending on various factors particular to the conscript, and the political situation. Although women are accepted into the Greek army on a voluntary basis, they are not required to enlist, as men are. Soldiers receive no health insurance, but they are provided medical support during their army service, including hospitalization costs. Between 2009 and 2021, Greece had a mandatory military service of 9 months for the Army and 12 months for the Navy and the Air Force. This applied to citizens between the ages of 19 and 45. However, as the Armed forces had been gearing towards a complete professional army system, the government had promised that the mandatory military service would be cut to 6 months by 2008 or even abolished completely. However, this did not occur due to severe manpower shortages. These were caused by a combination of (a) financial difficulties, which meant that professional soldiers could not be hired at the projected rate, and (b) widespread abuse of the deferment process, which meant that 66% of the draftees deferred service in 2005. The number of conscripts affected to the Navy and the Air Force was greatly reduced, with an aim towards full professionalisation. As of May 2021, mandatory military service in the Hellenic Army was once again raised to 12 months for all males aged 19–45, unless serving in units in Evros, the North Aegean Region or the islands of Kalymnos, Karpathos Kasos, Kos and Rhodes where duration was kept at 9 months. Greek males between the age of 18 and 75 may be required to serve part time in the National Guard if needed during a crisis or war. Service in the Guard is paid. In 1998, the Greek Parliament voted law 2641 which mandated enrollment of Greek men and women between 18 and 60 years of age into a Civil Defence Organisation (Παλλαϊκή Άμυνα ΠΑΜ). It was envisaged that the Civil Defence Organisation would respond to enemy action, natural disasters and all sorts of emergencies, but the law has not been enforced.

Резервтегі офицерлер

Резервтік офицерлер (РО) жеткілікті білім деңгейі мен дене шынықтыру талаптарына жауап беретін мерзімді қызметшілердің арасынан іріктеледі. Білім беру талаптарына Ликеион орта білім дипломы ие болу кіреді, ал дене шынықтыру талаптары бірқатар стандартталған спорттық сынақтар арқылы анықталады. Көбінесе Ликеион дипломы бар мерзімді қызметшілердің барлығына әскери қызметке шақыру қағазында YEA (Υποψήφιος Έφεδρος Αξιωματικός, YEA, Резервтік офицер курсанты) деген белгі қойылады, бірақ резервтік офицер болып қызмет ету міндетті емес. Университет дипломы жоқ мерзімді қызметшілер ұсыныстан бас тарта алады, ал университет бітірушілері, физикалық және психологиялық тексерулерден өтуге міндетті, заңды түрде осы тексерулерден өтпеуге тырыса алады. Резервтік офицер курсанттары болып қабылдану үшін қажетті барлық физикалық және психологиялық-ұстанымдық тексерулерді сәтті тапсырғандар, әдетте 16 аптаға дейін созылатын, әскерилер мен сержанттарға қарағанда ұзақ оқу кезеңіне Резервтік офицерлер курсанттары мектебінің біріне жіберіледі, одан кейін ΔΕΑ (Δόκιμος Έφεδρος Αξιωματικός, DEA, Сынақтан өткен резервтік офицер, PRO) атағы беріледі. PRO қызметі көптеген жағынан қарапайым мерзімді қызметшінің қызметінен ерекшеленеді: PRO-лар бастапқыда курсанттар ретінде күрделі дайындықтан өтеді, бірақ оларға жақсы тұрғын үй, инфрақұрылым және білім беру сияқты көптеген жеңілдіктер ұсынылады. Кадет академиясын бітіргеннен кейін PRO-лар казармада тұруға міндетті емес, лагерьтен тыс тұрып, штатты офицерлермен бірдей жұмыс кестесін сақтай алады және тіпті 60% мөлшерінде (шамамен 800 евро) офицерлік жалақы алады, сондай-ақ әлеуметтік және қызметтік критерийлерге байланысты қосымша бонус алады. Алайда, 2003 жылы қызмет мерзімі 18 айдан 12 айға, ал 2009 жылы 12 айдан 9 айға дейін қысқартылғаннан кейін PRO болуға қызығушылық азайды, өйткені PRO-лар әрқашан солдаттар мен сержанттарға қарағанда 5 айға артық қызмет етуге міндетті болды. Қызмет мерзімі ұзақ болған кезде (18 ай немесе одан да көп), қызмет ету уақытындағы айырмашылық қысқа мерзімдердегідей сезілмейтін, ал қысқа мерзімдерде көптеген мерзімді қызметшілер оны мүмкіндігінше тезірек аяқтауға тырысады.

Reserve Officers (ROs) are selected among draftees with sufficient educational and physical qualifications. Educational qualifications include possessing a secondary education Lykeion diploma, while physical qualifications are determined in a series of standardized athletic tests. In practice, almost all draftees in possession of a Lykeion diploma will have an YEA (Υποψήφιος Έφεδρος Αξιωματικός, YEA, Reserve Officer Cadet) indication on their conscription invitation, although serving as a reserve officer is not mandatory. Draftees without a university diploma can decline the offer, while university graduates, who are obliged to undergo physical as well as psychological tests, may lawfully try not to pass those tests. Those who finally choose and pass all the physical and psycho attitudinal tests necessary to be accepted as Reserve Officer cadets, are first sent for a longer (compared to soldiers' and NCOs') training period in one of the Reserve Officer cadet schools, typically for 16 weeks, after which they are nominated ΔΕΑ (Δόκιμος Έφεδρος Αξιωματικός, DEA, Probationary Reserve Officer, PRO). Service as a PRO is different from a simple conscript's in many ways: PROs are generally subject to a harder training at first as cadets, but are also offered many privileges such as better dwellings, infrastructures and education. After their graduation from cadet academies, PROs are not required to live in barracks but can reside outside the camp and follow the same work schedule of commissioned officers, and even receive a salary equal to 60% of a commissioned sublieutenant (ca. 800 euros) plus certain bonuses depending on social and service criteria. However, after the reduction of the tour's duration from 18 to 12 months in 2003, and from 12 to 9 in 2009, there is less incentive to become a PRO, as PROs were always required to serve 5 extra months compared to soldiers and NCO conscripts. In times where the tour duration was longer (18 months or more), the perceived difference in serving time was not as great as with shorter tours, while with shorter tours many conscripts just choose to get over with it as soon as possible.

Қысқа мерзімді тур

Әскерге шақырылушылар түрлі себептермен қысқартылған мерзімде қызмет етуі мүмкін. Қысқартылған мерзімдегі әскери міндеттілердің ең көп кездесетін санаттары: он бір жасқа толған күннен бастап шетелде тұратын және ата-анасы Грек мемлекетінің қызметінде болмайтын азаматтар үш ай қызмет етуге міндетті. Албан, Түркия немесе бұрынғы Кеңес Одағы елдерінен (Эстония, Латвия, Литвадан басқа) Грекияға он бір жасқа дейін көшіп келген азаматтар да үш ай қызмет етуге міндетті. Ерекше зерттеулермен айналысатын ғалымдар үштен алты айға дейін қызмет ете алады, бірақ қалған мерзімін (24 ай) айына 293,47 евродан сатып алуға міндетті. Бұл әскери міндеттілер өз міндеттемелерін үзіліспен, екі айдан кейін қайталап орындай алады. Көп балалы отбасының (4 немесе одан көп баласы бар) барлық ер балалары алты ай қызмет етеді. Отбасы мүшелерін (мысалы, балаларын, қарт ата-аналарын немесе кіші туыстарын) асырауға қажетті табыс көзі болып табылатын азаматтар көбінесе сегіз айлық мерзімде қызмет етеді. Бұл көбінесе отбасының табыс табуға қабілетті ең үлкен еркек мүшелеріне қатысты. Әкесі 70 жастан асқан немесе қайтыс болған отбасының тұңғыш ұлы сегіз ай қызмет етеді.

Ар-ұжданға қарсылық білдірушілер

1998 жылдан бері идеологиялық немесе діни себептермен әскерге шақырудан бас тартатын, ар-ожданынан бас тартқан азаматтар баламалы азаматтық қызметке үміткер бола алады. Баламалы қызметтің толық мерзімі 15 айды құрайды, ал толық әскери қызмет – 12 ай, ал Грекия шекарасында 9 айды құрайды. Ар-ожданынан бас тартқандар мойындалған жағдайда, ауруханалар, пошта қызметтері, әлеуметтік көмек көрсету қызметтері немесе мемлекеттік басқару сияқты мемлекеттік сектордың кең ауқымды мекемелерінде қызмет етеді. Баламалы қызметтегілерге қабылдаушы мекемеден тамақ пен тұруға жағдай жасалады немесе ай сайын шамамен 220 евро көлемінде тұрмыстық жәрдемақы төленеді, ең көп таралған жағдай соңғысы болып табылады. Ар-ожданынан бас тартушыларды мойындау және оларды бос орындар бар мемлекеттік сектордың мекемелеріне орналастыру Қорғаныс министрлігінің құзыретіне жатады. Министрлік, қару лицензиясының болмауы сияқты формальды талаптарды орындамауы немесе өтініш берушінің білдірген сенімдерінің шындығын, маңыздылығын немесе өмірлік көзқарасына сәйкестігін жеткілікті дәлелдемеуіне байланысты өтінішті қабылдаудан бас тарта алады. Бұл тәжірибе және баламалы қызметтің кейбір аспектілері Еуропалық және БҰҰ органдарымен халықаралық стандарттарға сәйкес кемсітушілік немесе жазалау ретінде танылды.

Әскерге шақырудан жалтарғандар мен шетелде тұратын азаматтар

Грекияда тұратын әскери қызметтен қашқандар елден шығуға рұқсат алмайды. 2002 жылға дейін Грекиядан тыс жерде тұратын әскери қызметке шақырудан бас тартқандардың төлқұжаттары мерзімі бітіп қалған соң жаңартылмайтын еді. Грекияға қайта келген кезде, мұндай адамдар көбінесе әскери қызметке алынуға мәжбүр болатын. Бірақ 2002 жылы барлық грек азаматына, олардың әскери қызметке қатысу мәртебесіне қарамастан, төлқұжат алу құқығы берілді. 2004 жылы әскери қызметтен қашқандарға жартылай кешірім жасалып, оларға бір күнтізбелік жылда 30 күнге дейін Грекияға баруға рұқсат берілді. Грекияның әскери заңдары шетелде тұрақты тұратын азаматтарға Грекияға оралғанға дейін әскери қызметтен уақытша босатылуға мүмкіндік береді. 2005 жылға дейін шетелде тұрақты тұру мәртебесі (әскери қызмет мақсатында) тек шетелде туған немесе он бір жасқа дейін шетелге көшіп кеткен, сондай-ақ 1997 жылға дейін белгілі бір елдерге көшіп келген адамдарға ғана берілетін. Бұл анықтама шетелде тұратын және билік тарапынан "әскери қызметтен қашқан" деп есептелетін мыңдаған азаматты қамтымады. 2005 жылдың соңында заңға түзетулер енгізіліп, кем дегенде он бір жыл шетелде тұрған немесе кем дегенде жеті жыл шетелде жұмыс істеген адамдарға шетелде тұрақты тұру мәртебесі берілді.

Оқыту

Грекия армиясындағы әскери дайындық үш циклден тұрады. Бірінші цикл негізгі (6 аптаға созылады) және мамандандырылған дайындықтан (3–7 аптаға созылады) құралады. Негізгі және мамандандырылған дайындық арнайы оқу орталықтарында жүргізіледі. Екінші дайындық циклі жауынгерлік бөлімшелерде өткізіледі және 6 айға созылады. Дайындықтың үшінші кезеңі мерзімі өткен әскерге қатысушының қызмет ету кезелінің қалған бөлігін қамтиды және ол да қалыпты армия бөлімдерінде жүзеге асырылады. Қазіргі қолданыстағы ережелерге сәйкес, мерзімі өткен әскерге қатысушылар күніне жалпы 7½ сағат дайындықтан өтуге міндетті. Дегенмен, көптеген мерзімі өткен әскерге қатысушылар қауіпсіздік немесе кеңсе және шаруашылық жұмыстары сияқты басқа тапсырмаларға жіберілгендіктен дайындықтан босатылады.

Міндеттер

Әскери дайындықтан өзге, жаңа сарбаздар лагерьді тазалау, тамақ жасау, әскери асханаларда басқа сарбаздарға қызмет ету сияқты да түрлі міндеттерді орындайды. Төтенше жағдай туғанда, олар орман өрттеріне немесе басқа да табиғи апаттарға көмектесу үшін шақырылуы мүмкін.

Тұрғын үй

Әскерге шақырылғандар казармаларда тұрады. Әрбір казармада өз дәретханасы және кейде өз асханасы болады. Казармалар әрқайсысы әскери орналасқан жеріне байланысты әртүрлі сандағы шақырылғандарды орналастыруға арналған жатақханаларға бөлінеді; бұл сан шалқары орналасқан бекеттерде 3 адамға дейін немесе Грекия әуе күштерінің 124-ші негізгі оқу қанатының жатақханаларындағыдай 75 адамға дейін жете алады.

Бос уақытты беру

Әскерге шақырылғандар әскери қызмет кезінде жалпы 18 күндік демалысқа құқылы. Қарулы күштерде қызмет ететін фермерлер мен студенттер қосымша 18 күнге (көп дегенде) міндеттерінен босатылуы мүмкін. Ата-аналар әр баласына қосымша бес күн демалыс алуға құқылы. Бас офицердің қалауы бойынша, үздік қызмет еткендерге он күнге дейін демалыс беріледі. Әскерге шақырылғандар денсаулық жағдайына байланысты, қауіпті міндеттерді орындағандары үшін, ҮЕҰ-да жұмыс істегендері үшін немесе басқа да себептермен демалыс ала алады. Сонымен қатар, майдың алғы шебіндегі бөлімдерде қызмет атқарған әр ай үшін екі күн демалыс беру қазіргі кездегі практика, бірақ бұл әскери міндеттеме туралы заңда нақты көрсетілмеген. Көбінесе, мұндай демалыстар ұзақ мерзімді емес, бірнеше күндік кезеңдермен беріледі.

Қаржылық әсері

Әскерге шақырылушылар жалақы алмайды, бірақ номиналды қаржылық көмек көрсетіледі, ол шамамен 9 евродан (әскерге шақырылғандардың көп бөлігі – сарбаздар үшін) 600 евроға дейін (белгіленген офицерлер үшін) жетеді, бұл көмек әскерге шақырылушының шеніне және отбасылық жағдайына байланысты. Бұл көмек техникалық түрде жалақы ретінде қарастырылмайды: ол әскерге шақырылғандарға әдетте әскери қызметтен төленбейтін (яғни тамақ, тұру, киім және кейбір көлік шығындарынан басқа) күтпеген шығындарды жабуға арналған. 2004 жылы Грекия Парламенті 35 жастан асқан еркектерге 45 күндік негізгі дайындықтан өткеннен кейін әскери міндеттемесін төлеуге рұқсат беретін заң қабылдады. Қазіргі таңдағы сома 8 505 евроны құрайды. Бұл баға (қызмет етпеген әр ай үшін 810 евро) салықтардан түзетілген кәсіби әскерилердің табысына негізделген. Сондықтан, бұл елден шығып, қайта оралған гректерге салынатын жанама салық ретінде қарастырылады, себебі бұл сома Грециядағы бір жылдық жалақыға тең.

Әскерге шақыру және әскерге шақырылушылар (әскерге шақырылушылар) туралы көзқарастар

Әскери Грекия қоғамы мен құрылымында маңызды рөл атқарады және жалпы алғанда, елдегі ең сенімді институттардың бірі саналады. Қоғамның дәстүрлі салаларында, әсіресе ауылдық аймақтарда, ұлттық қызмет тарихи түрде өмірге қадам басқандағы міндетті кезең ретінде қарастырылып келген. Міндетті әскери қызмет көбінесе өмірдің "табиғи" реті деп есептеліп, жас грек жігіттері үшін нақты өмірге дейінгі әлеуметтену мен есейетін соңғы мектеп ретінде қабылданады. Бұл көзқарас қазіргі заманда да сақталған. Алайда, соңғы онжылдықтарда әскери қызмет қоғамның кейбір топтарында, әсіресе қалалық жерлерде тұратындар арасында беделсіз болып кеткен. Кейбір әскерге шақырылушылар әскерге шақыруды уақыттың зыянды кеткені деп санайды. Сондай-ақ, әскерге шақырылғандарды олардың негізгі міндеттерінен тыс жұмыстарға, мысалы, орман өрттерін сөндіруге (қорғаныс құралдарысыз) тарту оқиғалары да болды. Осылайша, Грекия Қорғаныс министрлігі әскери қызметке жарамды үш адамның біреуі шақыруға келмейтінін мәлімдеді. Грекияда тұратын әскери қызметтен қашқандардың саны 30 мыңға жетті. Соңғы жылдары денсаулығының нашарлығын (көбінесе психикалық) айтып, әскери қызметтен кейінге қалдыруға тырысатын жас жігіттердің саны да артты. Әскерге шақырылушылардың орташа жасы бұрынғыға қарағанда жоғары, кезінде олардың жасы 18-20 шамасында болса, қазіргі уақытта олардың көпшілігі жиырмадан асып, жоғары білім алған. Бұрынғы буын үшін әскерде болу жас ер адамның өздігінен және үйден алшақтау жүретін алғашқы тәжірибесі болса, қазіргі уақытта бұл көбінесе жоғары біліммен алмастырылған.