Виртуоз скрипки: Вилмош Сабади және әлемдік мансабы

Кіріспе

Вилмос Сзабади (1959 жылы туған) – венгр скрипкашысы, 1980-жылдардан бері халықаралық деңгейде танымал. 2020 жылы Венгрия үкіметі оған «Еңбегі сіңген артист» сыйлығын табыс етті. 2018 жылы оған Барток-Пастори сыйлығы берілді. Ол Канн қаласындағы беделді MIDEM фестивалінің екі дүркін жүлдегері (1999, 2002). «PRIMA», Франц Лист, HUNGAROTON жүлделі артисі. Будапешттегі Лист Ференц атындағы музыка академиясының скрипка кафедрасын басқарады. Оның қатысуымен бүгінгі күнге дейін 59 CD шығарылды, оның көп бөлігі HUNGAROTON рекордтық компаниясы арқылы жарық көрді. Ол Токио, Хельсинки, Австрия, Сингапур, АҚШ және тағы басқа әлемнің түкпір-түкпірінен шеберлік сабақтарын беруге шақырылады. Өткен жылдары ол көптеген халықаралық скрипка сайыстарында төрешілер алқасының тұрақты мүшесі болды. Сзабади Будапешттегі Франц Лист атындағы музыка академиясында профессор Ференц Халаспен оқыды, бітірген соң оқу орнының ең жас оқытушысы атанды. Бітіргеннен кейін Сандор Вег, Руджиеро Риччи және Лорант Феньешпен тәлім алды. 1982 жылы Венгрия радиосының скрипка конкурсында бірінші жүлде (арнайы атаумен) алды, ал келесі жылы Будапештте өткен Йено Хубай конкурсында жеңіске жетті. 1985 жылы Сзабади Финляндиядағы халықаралық Жан Сибелиус скрипка конкурсында үшінші орынды иеленді, содан бері ол концерттермен жиі шақырылып, шеберлік сабақтарын өткізіп келеді. Оның халықаралық концерттік скрипкашы ретіндегі мансабы 1988 жылы Лондондағы Корольдік фестиваль залында өткен Барток фестивалінде сэр Георг Солтидің шақыруымен Бартоктың 2-ші скрипка концертін орындағанда бастау алды. Концерттің сәтті өтуі (оны Philips жазды) Корольдік филармониялық оркестрі, BBC филармониясы және RTÉ концерттік оркестрінен шақыруларға әкелді. Сзабади 1992 жылы Букингем сарайында өткен сэр Георг Солтидің 80 жылдық мерейтойына арналған салтанатты шараға шақырылған музыканттардың қатарында болды. Ол келесі елдерде өнер көрсетті: Австрия: Вена концерт залы, Музикверин, Линц, Грац; Бельгия: Брюссель, Театр Сен-Мишель; Англия: Лондон, Вигмор Холл, Барбикан орталығы және Корольдік фестиваль залы; Манчестер, Солтүстік музыка колледжі; Уэльс: Кардифф, Сент-Дэвид Холл; Ирландия: Белфаст, Альстер Холл; Дублин, Ұлттық концерт залы; Франция: Париж, Шателе, Консерватория; Ресей: Мәскеу, Санкт-Петербург; Нидерланды: Амстердам, Консертгебау; Италия: Турин, RAI аудиториясы; Испания: Мадрид, Ұлттық аудитория, Сарагоса, Вальядолид; Германия: Штутгарт, Лидерхалле (Моцарт/Бетховен залдары), Мюнхен, Гамбург; Финляндия: Хельсинки, Finlandia Hall, Турку, Тампере, Куопио, Кааяни, Лаппенранта және т.б.; АҚШ: Нью-Йорк, Вашингтон, Индианаполис, Кливленд; Канада: Торонто, Монреаль; Израиль: Тель-Авив, Иерусалим; Ливан; Оңтүстік Корея: Сеул, Пусан; Тайвань: Тайбэй. Ол Simonov, Ceccato, Nelson, Gardelli, Tabachnik, Loughran, Berglund, Renzetti, Kamu, Haenchen, Vásáry, Kobajashi, Adam және Иван Фишер сияқты дирижерлермен бірге өнер көрсетті. Ол BBC, Radio Classique (Франция), NDR (Солтүстік Германия радиосы), BRD (Бавария радиосы), Ирландия радиосы және көптеген басқа радио және телеарналар үшін жазбалар жасады.

Vilmos Szabadi (born 1959) is a Hungarian violinist who has enjoyed an international reputation since the 1980s. In 2020 the ‘Artist of Merit’ prize was given to him by the Hungarian Government. In 2018 the Bartók Pásztory prize was awarded him. He is the double prize winner (1999, 2002) of the prestigious MIDEM Festival in Cannes, FRANCE. “PRIMA”, Franz Liszt, HUNGAROTON prized artist. Head of Violin Department of the Liszt Ferenc Academy of Music, Budapest. So far 59 CDs were released by his contribution, mainly by HUNGAROTON record company. He is invited whole over the world giving master classes as Tokyo, Helsinki, Austria, Singapore and USA etc. In the previous years he is steady Jury members of leading international violin competitions. Szabadi studied under Professor Ferenc Halász at the Franz Liszt Academy of Music in Budapest where on receiving his diploma, he became the youngest ever member to join the teaching staff. Then he studied, after graduation, with Sándor Végh, Ruggiero Ricci and Loránt Fenyves. In 1982 he won first prize (with special mention) in the Hungarian Radio Violin Competition and the following year in the Jenő Hubay competition in Budapest. In 1985 Szabadi was awarded third prize at the international Jean Sibelius Violin Competition in Finland where he has since been invited to perform regularly and to give master classes. His career as an international concert violinist took off when Sir Georg Solti invited him to play Bartók's 2nd Violin Concerto during a Bartók Festival at the Royal Festival Hall in London in 1988. The success of the concert (which was recorded by Philips), led to invitations from the Royal Philharmonic Orchestra, the BBC Philharmonic and the RTÉ Concert Orchestra. Szabadi was among the musicians invited by Prince Charles to perform at the celebration in honour of Sir Georg Solti's 80th birthday held at Buckingham Palace in 1992. He has played in the following countries;
Austria: Wiener Konzerthaus, Musikverein, Linz, Graz
Belgium: Brussels Theatre St. Michel
England: London Wigmore Hall, Barbican Centre, and Royal Festival Hall; Manchester Royal Northern College of Music
Wales:Cardiff St. David's Hall
Ireland: Belfast Ulster Hall; Dublin National Concert Hall
France: Paris Châtelet, Conservatoire
Russia: Moscow, St. Petersburg
Netherlands: Amsterdam Concertgebouw
Italy: Turin RAI Auditorium
Spain: Madrid Auditorio Nacional, Zaragoza, Valladolid
Germany: Stuttgart Liederhalle (Mozart/Beethoven Halls), München, Hamburg
Finland: Helsinki Finlandia Hall
, Turku, Tampere, Kuopio, Kajaani, Lappenranta etc. USA: New York, Washington, Indianapolis, Cleveland
Canada: Toronto, Montreal
Israel: Tel Aiv, Jerusalem
Lebanon
South Korea: Seoul, Busan
Taiwan: Taipei

Conductors with whom he has appeared include Simonov, Ceccato, Nelson, Gardelli, Tabachnik, Loughran, Berglund, Renzetti, Kamu, Haenchen, Vásáry, Kobajashi, Adam and Ivan Fisher. He has recorded for the BBC, Radio Classique (France), NDR (North German Radio), BRD (Bavarian Radio), Irish Radio, and many other radio and TV stations.

Дискография

Ол Францияның Канн қаласындағы MIDEM фестивалінің екі дүркін жүлдегері (1999, 2002 жж.), онда халықаралық қазылар алқасы Дохнаньидің скрипкалық концерттерінің Сзабади жазбасын және Бартоктың толық жинағын (Венгрияның Hungaroton тасбас компаниясы шығарған), соның ішінде Бартоктың ерте скрипкалық сонатасының Сзабади нұсқасын таңдады. Ол қазірге дейін бірнеше компания үшін 58 CD/LP/CDV жазды. 1996 жылдан бері ол Hungaroton Classic тасбас лейблімен эксклюзивті келісім-шарт жасасқан Венгриядағы жалғыз скрипкашы. 1999 жылы оған Hungaroton сыйлығы табысталды.

Құрал

Сзабади әдетте Венгрия мемлекеттік жинағынан қарызға алынған аспапта ойнайды – 1778 жылы Кремонада жасалған Лоренцо Сториони скрипкасы. Бірақ 1995 жылы ол Мадридтегі «Страдивариус сериясында» Патша сарайында (Паласио Реал) сақталатын Страдивариус скрипкаларының бірімен өнер көрсетті.

Камералық музыка

1995 жылы Сзабади Балатон көлінің жағасындағы Кештелиде камералық музыка фестивалін көркемдік жетекші ретінде құрды. Ол әлі күнге дейін Кештелиде сабақ береді, бірақ фестиваль Будапешт маңындағы Гёделлодегі барокко сарайына көшті. 1999 жылы ол Вена филармониясының музыканттарымен Вена Белведер триосын құрды: келесі жылы трио Музикверен залында дебют жасап, сыншылардың жоғары бағасын алды. 2006 жылы Сзабади Моцарттың мерейтойын бірнеше концерттермен, оның шығармаларын орындау арқылы атап өтті. Манчестерде ол Эндрю Уайльдпен (пианист) скрипкалық сонаталарды орындады.