Кіріспе

полиглот американдық лингвист Мишель Томас (туған Moniek Kroskof, 3 ақпан 1914 – 8 қаңтар 2005) – полиглот лингвист және әскери наградалармен марапатталған соғыс ардагері. Ол француз Тәуелсіздік қозғалысының «Маки» тобында қызмет еткеннен кейін бірнеше нацистік концлагерьде тұтқынға алынды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясының қарсы барлау корпусында жұмыс істеді. Соғыстан кейін Томас АҚШ-қа эмиграциялады, онда ол «Мишель Томас әдісі» деп белгілі тілдерді оқыту жүйесін әзірледі. 2004 жылы АҚШ армиясы оған «Күміс жұлдыз» орденімен марапаттады.

Балалық шақ

Томас Польшаның Лодзь қаласында тоқыма фабрикаларына ие бай яһуди отбасында дүниеге келді. Ол жеті жасқа келгенде, ата-анасы оны Германияның Бреслав қаласына (қазіргі Польшаның Вроцлав қаласы) жіберді, онда ол жақсы бейімделді. Нацистердің билікке келуі оны 1933 жылы Францияның Бордо университетіне, содан кейін Сорбонна мен Вена университетіне оқуға итерді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Томастың өмірбаянында оның соғыс жылдарындағы оқиғалары баяндалады. Франция нацистерге бас иген кезде, ол Виши үкіметі тұсында Ниццада тұрып, атын Мишель Томас деп өзгертті, осылайша француз қарсылық қозғалысында жұмыс істеуіне мүмкіндік болды. Ол бірнеше рет тұтқындалды және, ақырында, Экс-ан-Прованс маңындағы Милле лагеріне жіберілді. 1942 жылдың тамызында Томас жалған құжаттарды пайдаланып Милледен босатылып, Лионға келді, онда оның қарсылық қозғалысындағы міндеттері еврей қашқындырын ұйымға тартудан тұрды. 1943 жылдың қаңтарында Клаус Барби оны тұтқындап, сұраққа алды, бірақ ол гестапо офицерін өзінің саяси көзқарасы жоқ француз суретшісі екеніне көндіргеннен кейін ғана босатылды. Кейіннен ол 1987 жылы Лионда өткен Барбидің сот процесінде куәлік берді. 1943 жылдың ақпанында Виши жасақтары (немесе "француз гестапосы") оны тұтқындап, азаптап, содан кейін босатып жіберді. Ол Гренобльдегі диверсанттар тобына, содан кейін АҚШ армиясының қарсы барлау корпусына қосылды, ақысыз түрде барлаушы және аудармашы болып жұмыс істеді. 1945 жылдың 29 сәуірінде Дахау азат етілгенде, Томас Эмиль Маль (Дахаудың дарға асушысы) қайда екенін білді және оны екі күннен кейін ұстады. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы аптасында Томас гестапоның Германияның Фрайманн қаласындағы қағаз фабрикасына жіберген құпия құжаттарды жойылмастан сақтап қалуға көмектесті. Олардың ішінде наци партиясының он миллионнан астам мүшесінің тізімдері бар еді. Соғыс аяқталғаннан кейін Томас өзінің ата-анасы мен көптеген туыстары Аушвицте қаза болғанын білді. Ол 1978 жылға дейін үйленбеді, содан кейін Лос-Анджелестегі мектеп мұғалімі Элис Бернсқа үйленді. Олар бір ұл мен бір қызды дүниеге келтірді, бірақ бұл неке ажырасып бітті. Томастың клиенттеріне дипломаттар, өнеркәсіпшілер және танымал адамдар кірді. Мектептің сәттілігі нәтижесінде саяхаттар ұйымдастырылды және Нью-Йорк қаласында екінші мектеп ашылды, сондай-ақ француз, испан, неміс және итальян тілдерінде оқулықтар мен аудиожазбалар сериясы жарық көрді. 2005 жылы қайтыс болған кезде Томастың аудиожазбалары, CD-лері мен кітаптары Ұлыбританиядағы жазылған тілдерді үйренудің ең танымал әдісі болып табылды. 1997 жылы Томас BBC телеарнасының "Тіл шебері" атты ғылыми-танымдық фильміне қатысып, бұрын тіл үйренбеген Ұлыбританияның жоғары сынып оқушыларына француз тілінен бес күндік курс өткізді. Курс бойында студенттердің жобаға деген көзқарасы күрт өзгерді – алғашқы сабаққа дейін сенімсіздіктен соңғы күні жоғары деңгейдегі өзіне сенімділікке дейін.

Күміс жұлдызды жамандау туралы сот

2001 жылы Los Angeles Times газеті Томастың әскери өмір жолына күмән келтіретін мақала жариялағанда, ол газетті артық айыптау үшін сотқа берді, бірақ ісі сәтсіз аяқталды. АҚШ округтік сотының көріне бері қайшы келетін шешімінде судья Одри Коллинз мақаланы оқығандар Томас соғыс кезіндегі өмірі туралы жалған айтқан деген қорытындыға келуі мүмкін екенін, бірақ газеттің осы ойды жеткізу ниеті болмағанын айтты: «Ақылға қонымды оқырман немесе қазылар алқасы мақаланы оқып, ұсынылған түрлі көзқарастарды қарастырғаннан кейін Томас өзінің өткені туралы шындықты айтпаған деген қорытындыға келуі мүмкін. Бірақ ешбір ақылға қонымды қазылар алқасы сотталандардың осы пікірді жеткізуді көздегенін анықтай алмайды». С. Д. Кал., Томасқа қарсы Los Angeles Times ісі. 2004 жылы сенатор Джон Маккейн мен өкіл Кэролин Малони Томастың Екінші дүниежүзілік соғысынан аман қалған әріптестерінің мұрағаттық құжаттары мен жаңа куәліктерін АҚШ армиясына ұсынғаннан кейін, Томас «1944 жылдың тамыз-қыркүйек айларында Франциядағы жауға қарсы ерлігі үшін» Күміс жұлдыз орденімен марапатталды. Ол [АҚШ] 1-ші батальонының, 180-ші жаяу әскер полкінің, 45-ші жаяу әскер дивизиясының француз ішкі әскерлерінің лейтенанты болған. Бұл марапатты бұрынғы сенатор Роберт Доул мен сенатор Джон Уорнер, екеуі де Екінші дүниежүзілік соғысының қаһармандары, 2004 жылдың 25 мамырында Вашингтондағы Ұлттық Екінші дүниежүзілік соғыс ескерткішінде тапсырды – Мемориал ашылған аптада. Келесі күні Томас АҚШ Холокост ескерткішінде өткен «Азат етушілерге салют» шарасында Дахау концлагерін азат етуші ретінде құрметке ие болды.

Өлім

2005 жылдың 8 қаңтарында Нью-Йорк қаласындағы үйінде 90 жасында жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды.

Көптілді тілші

Мишель Томас жеті тілде еркін сөйлегені мәлім: поляк, ағылшын, француз, испан, итальян, неміс және идиш тілдерінде. Кейбір хабарламалар оның тағы бес тілді білгенін көрсетеді, бірақ олардың қандай тілдер екені белгісіз.

Мишель Томас әдісі

Мишель Томас – оқытуға ерекше көзқарасқа ие тіл мұғалімі болды. Томас оқуда қиындықтары бар оқушылардың жоқ екенін, тек оқытуда қиындықтары бар мұғалімдердің ғана бар екенін айтты. Лондон университетінің колледжінің докторы Джонатан Солиттің сөзіне қарағанда, Томас оқыту ортасының үш маңызды құралы бар деп есептеді: "Біріншісі – оқылатын материалды талдау. Талдау дұрыс болса, оқыту оңайырақ болады және оқушының одан әрі білім алуы қамтамасыз етіледі." "Екіншісі – ең пайдалы ақпаратты бөліп алып, оқыту арқылы дағдылардың, білімнің және түсініктердің логикалық дамуын қамтамасыз ету. Оңай дағдылар қиын дағдылардан бұрын, ал пайдалы ақпарат пайдалы емес ақпараттан бұрын оқытылады. Бұл контексте пайдалы ақпараттың жалпылануы және кең қолданылуы арқасында анықталады." "Оқу ортасының үшінші құралы – оқушыларға білім беруді жеңілдету үшін дағдыларды, білімді және ұғымдарды ұсынудың ең тиімді жолын анықтау." Томас өзінің әдісі "әлемді өзгертеді" деп ойлады; ол тілдерден бастады, себебі адамға ең жат нәрсе осы екенін сезінді. Солиттің пікірінше, бұл әдіс "ешкімге де, ешнәрсе де үйрету үшін зор маңызға ие".