Кіріспе

Өсімдік туысы

Мелазма (кейде беттік хлоазма немесе жүкті әйелдерде жүктілік маскасы деп те аталады) – терінің күймелген немесе қараңғы түске боялуы. Мелазманың себебі күн сәулесінің әсері, генетикалық бейімділік, гормоналдық өзгерістер және терінің тітіркенуі болуы мүмкін деп саналады. Бұл кез келген адамға әсер етуі мүмкін, бірақ әсіресе әйелдерде, соның ішінде жүкті әйелдерде және ауызша қабылданатын немесе жама түріндегі контрацептивтерді немесе гормоналдық терапиялық препараттарды қолданатындарда жиі кездеседі. Дақтардың мөлшері 0,5 см-ден 10 см-ден асатынға дейін адамға қарай өзгеріп отырады. Оның орналасуы орталық беттік, жақ сүйектік немесе мандибулярлық деп жіктеледі. Ең көп кездесетіні – орталық беттік түрі, онда дақтар бет, мұрын, үстіңгі ерін, маңдай және иекте пайда болады. Мандибулярлық түрі екі жақты төменгі жақ бұрыштарындағы дақтарды қамтиды, ал жақ сүйектік орналасу тек мұрын мен жақтардағы дақтарды қамтиды.

Себеп

Мелазманың нақты себебі белгісіз. Стресс салдарынан меланоциттерді стимуляциялайтын гормонның артық өндірілуі осы жағдайдың пайда болуына себеп болуы мүмкін деп саналады. Мелазманың сирек кездесетін басқа себептеріне дәрі-дәрмектерге және косметикаға аллергиялық реакциялар жатады.

Аддисон ауруы

Мелазма супраренале (лат. "бүйректің үстінде") – Аддисон ауруының бір белгісі, әсіресе теріге қысым түсуі немесе жеңіл жарақат алу нәтижесінде пайда болатын жағдай, бұл құбылысты 1859 жылы Роттердам қаласынан Ф.Ж.Ж. Шмидт ашқан.

Тиімділігі

Дәлелге негізделген шолулар мелазманы емдеудің ең тиімді терапиясы жергілікті қолданылатын препараттардың комбинациясын қамтитынын көрсетті. Соңғы кезде жүргізілген жүйелі шолу оралды препараттардың да мелазманы емдеуде маңызды рөл атқаратынын, олардың аз ғана жағымсыз әсерлермен тиімді екені анықталды. Мелазманы емдеуде қолданылатын оралды препараттар мен диеталық қоспалар: транэксамия қышқылы, Polypodium leucotomos экстракты, бета-каротиноид, мелатонин және процианидин. А, С және Е витаминдерімен бірге қолданылатын оралды процианидин эпидермалық мелазмаға қауіпсіз және тиімді болуы мүмкін. 56 филиппиндық әйел қатысқан 8 апталық рандомизацияланған, қос соқыр, плацебомен бақыланатын сынауда емдеу оң және сол жақ бет аймақтарында айқын жақсарумен байланысты болды, сонымен қатар қауіпсіз және жақсы көтерілді. Бұл емдеулердің нәтижелері бірте-бірте байқалады және күн сәулесінен мұқият сақтану қажет. Титан диоксиді және мырыш оксиді сияқты физикалық блокаторлары бар кең спектрлі күн қорғауыштарды қолдану ұсынылады, өйткені УФ А, УФ В және көрінетін сәулелердің барлығы пигмент өндірісін ынталандыра алады. Осы емдеулермен байланысты көптеген жағымсыз әсерлер болуы мүмкін, және емдеу көбінесе жалпы алғанда қанағаттандырмайды. Жарақаттану, тітіркену, терінің ақшыл дақтары және контактты дерматит жиі кездеседі. Пациенттер гормоналды факторлар сияқты басқа да себептерден сақтануы керек. Мелазманы жасыру үшін косметикалық камуфляж да қолданылуы мүмкін.