Кіріспе
1963 жылы Энтони Асквиттің түсірген фильмі, «V.I.P.» (немесе «Халықаралық қонақүй») – 1963 жылы Metrocolor және Panavision форматында түсірілген британдық комедиялық драма. Фильмді Энтони Асквит режиссерлік етті, Анатоль де Грунвальд продюсерлік етті, ал Metro Goldwyn Mayer таратып шығарды. Сценарий авторы – Теренс Раттиган, ал музыкасын Миклош Роза жазды. Ричард Бертон, Элизабет Тейлор, Луи Жордан, Эльза Мартинелли, Мэгги Смит, Род Тейлор, Орсон Уэллс және Маргарет Рутерфорд сияқты жұлдызды актерлар тобы қатысты. Маргарет Рутерфорд «Үздік қосалқы рөлдегі әйел актриса» номинациясында «Оскар» және «Алтын глобус» сыйлықтарын жеңіп алды. Костюмдерді Пьер Карден жасаған.
the 1963 film
The V. I. P. s (also known as Hotel International) is a 1963 British comedy drama film in Metrocolor and Panavision. It was directed by Anthony Asquith, produced by Anatole de Grunwald, and distributed by Metro Goldwyn Mayer. The film was written by Terence Rattigan, with a music score by Miklós Rózsa. It has an all star cast, including Richard Burton, Elizabeth Taylor, Louis Jourdan, Elsa Martinelli, Maggie Smith, Rod Taylor, Orson Welles, and Margaret Rutherford, who won the Academy Award for Best Supporting Actress as well as the Golden Globe Award for Best Supporting Actress – Motion Picture. The costumes are by Pierre Cardin.
Сюжет
Фильм Лондонның Хитроу әуежайының 3-терминалында тұманды күні өтеді. Рейстер кешіктірілгендіктен, атаудағы VIP-тер (өте маңызды адамдар) бір-бірімен аздап байланысты сюжеттер арқылы өмірлерінің драмасын жасайды. Кешігулер кейіпкерлердің көпшілігі үшін қиын жағдай туғызып, олардың кейбіреулерін жеке немесе қаржылық дағдарысқа ұрындырады. Орталық сюжет әйгілі актриса Франсис Андрос күйеуі, миллионер Пол Андросты тастап, жаңа сүйіктісі Марк Шампселлмен бірге кетпек болады. Тұманның салдарынан Андрос әйеліне оны тастап кетпеуге көндіру үшін әуежайға келу мүмкіндігіне ие болады. Брайтон герцогинясы Флоридаға жұмыс істеуге барады, ол оған тарихи үйін сақтауға жеткілікті ақша табуға мүмкіндік береді. Ал кинопродюсер Макс Буда, жаңа шәкірті Глория Гриттимен бірге, үлкен салықтан құтылу үшін түн ортасына дейін Лондоннан кетуі керек. Австралиялық бизнесмен Лес Мангрум өзінің бизнесі сатылып кетпеуі үшін Нью-Йоркке жетуі керек. Оның адал хатшысы Мисс Мид оған жасырын ғашық. Бұл өте маңызды мәселе болғандықтан, ол Пол Андростан Мангрумның компаниясын құтқару үшін қажетті соманы алдын ала беруін сұрауға шешім қабылдайды. Буда герцогиняның үйінің суреті салынған плакатқа көздері түседі. Егер ол Будаға оны фильмде түсіру орны ретінде пайдалануға рұқсат берсе, ол сүйікті үйін сақтауға жеткілікті ақша алады. Осы уақытта сүйген әйелінен айырылып қалмақ болған Андрос, әйелімен келісіп, соңғы сәтте өзін-өзі өлтіруден бас тартады.
Сценарий
Раттиганның өмірбаянына сәйкес, фильм идеясы жазушының Лондон әуежайындағы тұман салдарынан рейсінің кешігуінен туындаған. Ал әңгіме желілерінің бірі актриса Вивьен Лидің күйеуі, актер Лоренс Оливьеден актер Питер Финчке қашуға тырысқан нақты оқиғаға негізделген, бірақ Ли Heathrow әуежайының VIP-залында тұманнан қамалып қалған.
Кастинг
Асквит София Лореннің Тейлордың рөлін ойнауын қалаған, ол басты рөлде Лоренмен бірге түскен "Миллионер" (1960) фильмінің кассадағы табысын есіне түсірді. Бірақ Тейлор, Лореннің Бертонға әсерінен қорқып, Асквитті оның орнына өзін жұмысқа алуға көндірді; "Софияны Римде қалдырсын", - деді ол оған. Тейлордың гонорары 1 миллион доллар болды. Фильм 1963 жылдың 4 қыркүйегінде Лондонның Лестер-скверіндегі «Империя» театрында, ал келесі күні Ұлыбританияның басқа қалаларында көрсетілді. 1963 жылдың 13 қыркүйегінде ол Голливудтағы «Парамаунт» театрында және 1963 жылдың 19 қыркүйегінде Нью-Йорктегі «Радио Сити Мьюзик Холлда» ашылды. АҚШ-та көрсетілгенге дейін, алғашқы аптасында 30 елдің 89 қаласындағы 172 кинотеатрда 1 337 000 доллар жинады. АҚШ және Канадада 4 миллион долларлық бюджетпен 15 миллион доллар жинады. Францияда 765 804 адам көруге келді.
Сыни
Лондонның Evening Standard газетіндегі Александр Уокер фильмді сынап, "Бұл ежелгі британдық клишелер мен обалардың кейіпкерлерінің толыққанды мұражайы" деді. The New York Times газетінің Bosley Crowther The V.I.P.s фильмін "жанды, қызықты романтикалық фильм, ол әрқашан қолданылатын ескі 'Grand Hotel' үлгісімен жасалған, ал кейбір актерлар тіпті басты екі жұлдыздан да тартымды. Мысалы, Луис Джордан" деп мақтады. Variety журналы фильмді "көрермендерге арналған экрандық ойын-сауықтың көптеген қажетті ингредиенттері бар, тегіс әрі шебер жасалған туынды" деп сипаттады. Оның басты кемшілігі кейбір кейіпкерлер мен сюжеттер жеткілікті дамымаған, бірақ олардың өзі және олардың проблемалары жеке фильмдерді түсіруге лайық. Бірақ мұндай қауіп кез келген фильмде, әрқайсысының өзіндік мәселелері бар, бір жағдаймен байланысқан бірнеше бейтаныс адамдардың бірге түскенде туындайды. Лос-Анджелес Таймс газетінің Филип К. Шеуэр: "Олар MGM-нің 'Grand Hotel' және 'Сегіздегі кешкі ас' дәстүрінде түсірілгенін айта береді; мен үшін бұл жерге қадалып қалған 'High and Mighty'. Мен осылай демекпін – ғана емес, Лондон әуежайында, сонымен қатар сценарий, режиссура және кейбір актерлік шеберлікте де" деп жазды. The Washington Post газетінің Ричард Л. Коу оны "өте қызықты, әдемі, шебер және ләззатты" деп атады. The Monthly Film Bulletin журналында "The V.I.P.s – бұл санада еріп кететін, бірақ дәмді әрі тәтті шағын кино суфлесі" деп жазылған. Кейіннен Асквит, Де Грунвальд және Раттиган командасы тағы бір портманто фильмді, драмалық "Сары Роллс-Ройс" (1964) фильмін жасады. Роберт Мерфи екі фильмді де сынап, "Асквит өзінің соңғы жылдарында The V.I.P.s және The Yellow Rolls Royce сияқты көбейіп бара жатқан, мәнсіз престижді фильмдер түсірді" деп мәлімдеді.
Новелизация
Фильмнің шығуына аз уақыт қалғанда, сол заманғы қалыпты жағдай бойынша, Dell Books киносценарий негізінде кітапша нұсқасын жариялады. Авторы – белгілі криминалдық және вестерн жанрында жазатын Марвин Х. Альберт, ол фильмдермен байланысты туындылар жасаудан да кішкентай өнеркәсіп құрды. Ол 50-жылдардың соңынан 60-жылдардың ортасына дейін ең көп сценарийге романдық түсініктеме жазған автор болған сияқты, сонымен қатар ол сол кезде жеңіл комедиядағы аса білікті маман болды, бірақ бірнеше драма сценарийлерін де бейімдеген. "V.I.P." фильмі "қосымша романдық" деп аталады, себебі сценарий авторы Теренс Раттиган кітаптың өзінде де, кітапқа қосымша мәліметтерде де есімдері көрсетілмеген, бірақ авторлық құқық Metro Goldwyn Mayer компаниясына тиесілі. Бұл кемшілік редакциялық қателік пе, әлде Альберттың романы фильмнің түпнұсқасы сияқты көрінуі үшін жасалған маркетингтік әрекет пе (Раттиганның рұқсатымен немесе рұқсатынсыз) әзірге белгісіз.
Танымал мәдениетте
Фильмнің тақырыптық музыкасы фламанд балалар телесериалы "Йохан мен Алверман" кіріспесі ретінде пайдаланылды.