Кіріспе
1987 жылғы американдық комедия фильмі
Сюжет
Нейл Пейдж - Нью-Йоркке жұмыс сапарына шыққан жарнамашы. Ал Алғыс айту күніне екі күн қалғанда Чикагодағы отбасына қайтып оралуға асығады. Нейл Брайант есімді шешімсіз клиентпен кешкі іскерлік кездесуден кейін, такси шақыру үшін күреседі. Ол біреуді өзі шақырған таксиге кіргізу үшін пара бергенде, оны басқа біреу алады. Нил ЛаГуардия әуежайына ұшағы кешіккен кезде келеді. Күтіп тұрған кезде ол өзінің таксисін ұрлаған адаммен кездеседі, Дел Гриффит, шатыр пердесі сақинасының сатушысы. Нейлдің ұшақпен О'Хар халықаралық әуежайына бара жатқанда, оның қасына Дельдің қасына отыруды тапсырады. Чикагодағы қарлы дауыл ұшақты Вичитаға, Канзасқа бұрады, онда Нил мен Дел түнде тұрып, Нил әйелі Сюзанға болған оқиғаны айтады. Нил бөлмеге кіре алмайды, бірақ Дел бір бөлмені броньдаған, сондықтан ол Делдің бөлме туралы уәдесін қабылдауға қарсылық білдіреді, егер Нил олардың таксимен мотелге баруын төлесе. Дегенмен, тіркелу кезінде Дель қателікпен Нилдің несие картасын алады және керісінше. Соңғы бөлмені бөлісуге мәжбүр болған Нил Делдің ашуынан ашуланады. Дель жараланды, бірақ екеуі де тынышталып, кереуетте бір-бірімен ұрысып жатыр. Олар ұйықтап жатқанда, ұры олардың ақшасын ұрлап алады. Келесі күні, әуе рейсі әлі де кешіктіріліп жатқан кезде, Нил оларға екі пойыз билеті сатып алады Чикагоға, бөлек вагондарда. Алайда, локомотив Джефферсон Ситидің (Миссури штаты) жанында бұзылып, жолаушыларды далаға тастап кетеді. Нил Делдің сандығымен күресіп жатқанына жаны ашып, олар жиналып, көпшілік автобуста Сент-Луиске барады, онда Дел көшпелі сақиналарды құлақ сырғалары ретінде өтіп бара жатқандарға сату арқылы ақша табады. Дегенмен, Нил Делді тамақтану кезінде өз бағыттарымен жүруді ұсынған кезде қасақана ренжітеді, ал ер адамдар қайтадан жолды бөліп алады. Сент-Луис әуежайында Нил көлік жалға алуға тырысады, бірақ ол жерге жеткенде ол жоқ. Ұзақ және қауіпті жол жүріп, терминалға оралғаннан кейін, ол ашуын жалға берушіге қарсы бос сөзбен шығарады. Ол Чикагоға такси алуға тырысады, бірақ шыдамсыздықпен диспетчерді қорлайды, содан кейін оны бетіне ұрады. Дел оқиға орнына өзінің жалға алынған көлігімен келеді де, өзімен бірге абыржыған Нилді алып кетеді. Олар көлікте жүргенде, олар тағы да дау-дамай жасайды, ал Дел түнде автокөлік жолында дұрыс емес бағытта жүргенде, оларды өлтіруге жақындады. Жолдың бойында олар өздерін жинап жатқанда, Делдің абайсызда тастаған темекісі көлікті өртеп жібереді. Нейл бастапқыда Делді залал үшін жауапты деп ойлап, көңіліне кір береді, бірақ Дел оның әмиянінен Нейлдің несиелік картасын тауып, оны көлік жалға алу үшін пайдаланғанын айтады. Нөлдің кредит карталары өртеніп кеткен соң, ол қымбат сағатын мотельге ауыстырады. Дельдің құнды ештеңе жоқ, сондықтан ол күлдірілген, шатырсыз көлікте ұйықтауға тырысады. Мұны көрген Нил Делді аяп, ішке шақырады. Олар Делдің шағын арақ-шараптар жинағын бөлісіп, соңғы екі күндегі оқиғаларды айтып күледі. Келесі күні олар күйген машинамен саяхаттарын жалғастырады, бірақ Иллинойс штатының полициясы оны жолға жарамсыз деп алып тастайды. Дель жүк көлігі жүргізушісін оларды Чикагоға апаруға көндіреді, олар жүк көлігінің тоңазытқыш трейлерінде жүреді. Чикагодағы "L" станциясында Нил оны үйге жеткізгені үшін Делге шын жүректен алғыс айтады және олар сүйіспеншілікпен бөліседі. Нейл көршілес ауданына бара жатқан пойызда Delдің жол бойындағы кейбір ерекше сөздері мен үндемеулері есіне түседі. Дельдің үйге өзі қайтып бармайтынын түсінеді. Нил станцияға оралады, онда ол Дельдің әлі отырғанын көреді. Дель оған үйсіз және жесір екенін түсіндіреді, өйткені оның әйелі сегіз жыл бұрын қайтыс болған. Нил Дельді алғыс айту күніне үйге алып келіп, отбасын жаңа досымен таныстырады. Кредиттерден кейінгі көріністе, мистер Брайант әлі күнге дейін кеңседе жартысы жетілген алғыс айту кешкі аспен бірге, әлі де плакатты шешуге тырысуда.
Түсірілім
Ұшақтар, пойыздар және автомобильдер фильмі 1987 жылдың ақпан айында түсіріле бастады және 85 күнге созылды, көбінесе Нью-Йорк штатының Батавия және Оңтүстік Дейтон қалаларында. Сент-Луис қаласындағы бір көрініс Сент-Луис Ламберт халықаралық әуежайында түсірілді. Иллинойс штатының Брейдуд қаласындағы "Сан мотельде" де бір көрініс түсірілді. Хьюз фильм түсірілісі кезінде сценарийге енгізген өзгерістер түсірілген материалдың көлемін бастапқы сценарийден әлдеқайда арттырды, ал фильмнің алғашқы монтажы үш сағат 45 минутты құрады. Саундтрек альбомы 1987 жылы винилдік пластинка және компакт-диск түрінде жарық көрді, бірақ кейіннен басылымнан тоқтатылды. Оны iTunes арқылы жүктеуге болады. "Everytime You Go Away" және "Power to Believe" әндері альбомға енбеді (саундтректе "Power to Believe" әнінің мәтіні бар түпнұсқа нұсқасы қолданылды). "Power to Believe" әнінің аспаптық нұсқасы 2014 жылға дейін жарық көрмеген, содан кейін The Dream Academy оны The Morning Lasted All Day: A Retrospective жинақ альбомына қосты.
Кассалық жинақ
Фильм 1987 жылы 25 қарашада (Алғыс айту күніне дейінгі сәрсенбіде) американдық кинотеатрларда көрсетілді және демалыс күндері 7,009,482 доллар жинап, үшінші орынға ие болды. Алғашқы бес күн ішінде фильм 10,131,242 доллар жинап, жеті апта бойы үздік ондықта тұрды. Фильм 1988 жылдың 22 қаңтарында 12 апталық американдық көрсетілімін 49,530,280 доллармен аяқтады. Фильмнің өндіріс бюджеті 15 миллион долларды құрады. Фильм Ұлыбританияда 1988 жылдың 12 ақпанында шықты және сол аптаның соңында елдегі кассада көшбасшы болды.
Қабылдау
Фильм Джон Хьюздің репертуарында кеңінен байқалған өзгерісті көрсетті, ол кезде ол көбінесе жасөспірімдердің күйзелісі туралы фильмдер түсіретін режиссер ретінде танымал болған. Фильм шыққан кезде сыншылардың жоғары бағасына ие болды, әсіресе Сискел мен Эберт оған екі бас бармақ көрсетіп, Джин Сискел оны Джон Кендидің осы күнге дейінгі ең жақсы рөлі деп атады. Фильм Роджер Эберттің "Ұлы фильмдер" жинағына енді, Эберт оны "үлкен актерлік құрамымен және салмақты құрылымымен, ал қалғаны табиғи ағыспен дамытылған" десті. Стив Мартин мен Джон Кенди кейіпкерлерді ойнамай, өздерін көрсетеді. Сондықтан да, "Жолдағы фильм" және "Достық фильм" жанрларында басталатын комедия жанры, көптеген шындықтарды ашады. Леонард Мальтин бұл фильді "ащы-тұйық фарс" деп сипаттап, фильмнің "қорқынышты музыкалық қосымшадан зардап шеккенін" айтса да, Хьюз "екеуін де (Мартин мен Кендиді) карикатураға айналдырмауға тырысты, бұл сүйкімді фильмді әзіл-қалжың мен мейірімді комедия арасында тепе-теңдік сақтауға мүмкіндік берді". Rotten Tomatoes сайтында фильм 66 рецензияға негізделген 92% мақұлдау рейтингісіне ие, ал орташа бағасы 7.9/10. Сайттың сыншыларының консенсусы: "Стив Мартин мен Джон Кендидің арасындағы керемет үйлесім және әзіл мен шын жүректің шеберлігінің арқасында, Ұшақтар, пойыздар және автомобильдер – бұл күлкілі, жылы мерекелік классика". Metacritic сайтында 22 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 72 бал алды, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша фильмге A+ мен F аралығындағы бағалар бойынша "B+" деген орташа баға берілді.
Тақырыптар
Аргун Ульген "Ұшақтар, пойыздар және автомобильдер" фильмін әртүрлі экономикалық жағдайлардағы адамдардың тікелей қарым-қатынасын көркем бейнелейтін жанды суреттеме деп атады: "адамдар тіл тиекізетін, қоғамда сүйісіп, сөзге толы, бір-біріне ұқсас әңгімелерді қайталап айтады; көбінесе олар қабақты, дауысты, кемшіліктері бар, бірақ махаббаттан мүлдем құрғас емес".
Үй медиасы
Ұшақтар, пойыздар және автомобильдер фильмінің 480i кең экранды нұсқасы АҚШ-та DVD форматында 2000 жылдың 21 қарашасында алғаш рет жарық көрді. DVD-де Dolby Digital 5.1 Surround Sound форматындағы түпнұсқа ағылшын дыбыс жолы және ағылшын субтитрлері болды, бірақ субтитрлер мен дыбысқа қатысты басқа тілдердегі нұсқалар жоқ еді. Кейіннен сол 5.1 ағылшын дыбыс жолы келесі жылы Еуропалық елдерде шығарылған 576i DVD-лерге де қосылды. Ұлыбритания, Дания және Финляндиядағы шығарылымдарда неміс тіліндегі дубляждың стерео нұсқасы, сондай-ақ фин, швед, ағылшын, неміс, араб, болгар, чех, дания, голланд, венгр, исланд, норвег, поляк, румын және түрік тілдеріндегі субтитрлер бар. Италия және Испаниядағы басылымдарда француз, итальян және испан тілдеріндегі стерео дубляждар бар; сонымен қатар испан, португал, ағылшын, француз, итальян, хорват, грек, иврит және словен тілдеріндегі субтитрлер де бар. Ал швед DVD-сі ең шектеулі мүмкіндіктерге ие, тек ағылшын дыбыс жолы мен швед субтитрлерін қамтиды. "Бұл жастықтар емес!" деген американдық DVD нұсқасында Ұшақтар, пойыздар және автомобильдер фильміне моно испан дубляжы және ағылшын, француз және испан тілдеріндегі субтитрлер енгізілген. Сол күні Walmart фильмнің цифрлық көшірмесі қоса берілген эксклюзивті нұсқасын шығарды. Фильмнің алғашқы АҚШ Blu-ray нұсқасы 2011 жылдың 25 қыркүйегінде Best Buy дүкені үшін эксклюзивті ретінде жарық көрді. Канададағы алғашқы Blu-ray нұсқасы да 25 қыркүйекте шығарылды, ол Future Shop дүкені үшін эксклюзивті "Бұл жастықтар емес!" басылымы болды. Blu-ray 2011 жылдың 26 қыркүйегінде Ұлыбританияда, 2013 жылдың 31 шілдесінде Австралияда және 2015 жылдың 5 ақпанында Германияда жарық көрді. 2004 жылдың 18 қазанында Ұлыбритания DVD-сі Paramount Pictures Digipack жинағының бір бөлігі ретінде шығарылды – "Мен 80-ші жылдардың фильмдерін жақсы көремін: Джон Хьюздің 80-ші жылдардағы классикалық фильмдері", оған Pretty in Pink (1986), Ferris Bueller's Day Off (1986) және Some Kind of Wonderful (1987) фильмдері де кірді. 2022 жылдың қазан айында Paramount компаниясы 4K Ultra HD Blu-ray нұсқасын шығаруды жариялады. Бұл шығарылымға 75 минуттан астам жойылған және кеңейтілген кадрлар кіреді, олардың көп бөлігі жоғалған деп есептелген, бірақ Джон Хьюз архивінен қайта табылып, тазартылды. Ол АҚШ-та 2022 жылдың 22 қарашасында жарық көрді.
Қайта жасау
Авторлық құқығы көрсетілмегенімен, бұл фильм 2003 жылы Сундар С. тарапынан тамил тілінде «Аңбе Сивам» деп бейімделді. 2020 жылдың тамызында Уилл Смит пен Кевин Харт басты рөлдерде ойнайтын қайта түсірілім жобасы қолға алынып, кейін Дрю Бэрримор мен Адам Сэндлер де қатысатындығы хабарланды.