Кіріспе

Будданың аяқ іздері (санскрит: ) – Ғаутама Будданың бір немесе екі аяғының іздерін бейнелейтін буддалық иконалар. Олардың екі түрі бар: табиғи, тас немесе жартаста кездесетін, және жасанды түрде жасалған. Көптеген "табиғи" іздер Будданың нағыз аяқ іздері емес, оның көшірмелері немесе бейнелері деп есептеледі, оларды цетия (буддистік реликвиялар) және Будданың ертедегі бейнесіз және символдық бейнесі деп қарастыруға болады.

Символизм

Будданың аяқ іздері Азияда әр түрлі кезеңдерге жатады. Олар көбінесе ерекше белгілермен, мысалы, табанның ортасындағы Дхармачакра немесе Будданың 32, 108 немесе 132 игі белгілері, табанға қашап немесе боялған күйде кездеседі. Шри-Ланкадағы Шри-Падаядағы ойыс ең ірі және ең танымал аяқ іздерінің бірі болып саналады. Буддалық аңыз бойынша, Будда өмірінің барысында Шри-Ланкаға ұшып келіп, Шри-Падаяда өзінің іздерін қалдырған, бұл Шри-Ланканың оның ілімін таратушы ретіндегі маңыздылығын көрсету үшін жасалған. Сондай-ақ, оның ілімі қабылданатын барлық жерде із қалдырған. Кейіннен бұл дәстүр Шри-Ланка, Камбоджа, Бірма және Таиландта кеңінен таралды. Будданың аяқ іздері – оның аяғының (немесе аяқтарының) ойыс бейнесі, ол белгілі бір жерден өтуін нақты белгілеу үшін жерге қасады деп есептеледі. Будданың аяқ бейнелері – оның барлық ерекшеліктерімен бірге оның аяқ табандарын бейнелейтін дөңгелек бейнелер. Цетияның дәстүрлі үштік бөлінісіне сүйене отырып, Будданың аяғының бейнесінің алғашқы түрі – ойыс форма – парибхогика элементінің бір түрі деп санауға болады, себебі ол Татагатаның өзімен тығыз байланысты. Екіншісін уддиссака элементі деп қарастыруға болады, өйткені ол Будданы еске алу үшін адал суретші (немесе суретшілер) жасаған, нағыз аяқ іздерін үлгі еткен. Бірақ осы екінші топты да Чхутивонгстың айтқандай, «шартты парибхогика» деп қарастыруға болады. Француз ғалымы Пол Мусқа сәйкес, бұл іздер – «адамдарға қашықтықтан әсер етуге мүмкіндік беретін» сиқырлы заттардың бір түрі еді.