Кіріспе

Уиттон-ле-Уэр Солтүстік-Шығыс Англияның Дарем графтығындағы ауыл. Ол Уэр өзенінің солтүстік жағасында, Бишоп-Окленд қаласының солтүстік-батысында орналасқан.

География және әкімшілік

Уиттон-ле-Уэр Солтүстік-Батыс Дарем парламенттік округінің бір бөлігі болып табылады және оны Ричард Холден (консерватор) өкілдік етеді. Ауыл Уэрдейл бөлігінің құрамына кіреді, ол Дарем округі кеңесіне екі кеңесші сайлайды. Қазіргі кеңесшілер – Анита Савори (Тәуелсіз) және Джон Шаттлворт (Тәуелсіз). Уиттон-ле-Уэрде сегіз мүшеден тұратын ауылдық кеңес бар. Жергілікті полиция күші – Дарем полициясы. Уиттон-ле-Уэр Wear and Tees бөлімінде орналасқан.

Этимология

Уиттон немесе Уиттон деген жер атауы Англияның солтүстігінде кең таралған. Бұл атау "ақ шаруашылық" дегенді білдіргенімен, Виттон-ле-Уэр жағдайында Виттон орманның ішінде немесе жанындағы шаруашылықты (англосаксон тілінде: тон) көрсетеді. Виттон-ле-Уэрдің аты 1104 жылдан бері Удтон деп белгіленген, бірақ 1313 жылға қарай Вердейлдегі Уоттонға айналды. Содан кейін ол қазіргі түріне өзгерді.

Өнеркәсіп тарихы

Витон-ле-Уэрдің шағын шаруашылық ауылы Витон-Кэстл иелігінің бір бөлігі болды, оны 1816 жылы сэр Уильям Чейтор Стобарт отбасынан 78 000 фунт стерлингке сатып алды. Ол қаланы қайта жаңартып, 1819 жылы ірі Витон Парк кенішінің құрамында Джейн Питтті дамытты. Бұл аймаққа көліктің дамуына себеп болды, соның ішінде Джордж Стивенсон салған Этерли көлбеу темір жолы Шилдондағы Стоктон-Дарлингтон темір жолымен (S&DR) қосылды, одан әрі Стоктон арқылы Тис өзеніндегі Ньюпортқа дейін жалғасты. S&DR Бишоп Оклендке дейін ұзартылғаннан кейін темір жол Жоғарғы Уэр өзені аңғарындағы әк тас кен орындарына қол жеткізе алды. Бұл аймаққа кен өндіру және шойын мен цемент өндірісі арқылы жұмыс орындарын әкелді, олар темір жол арқылы Ұлыбританияның барлық аймақтарына таратылды.

Жақында болған тарих

Жол тасымалының бағасы төмендегенімен, темір жол қолданыстан шығып, 1990 жылдардың басында соңғы пойзы жүріп өткен. Соңғы жылдары Вирдейл теміржолын Британдық-Америка теміржол сервисі (BARS) қайта жаңартып, жергілікті ашық карьерлерден алынған көмірді Сканторп пен Ратклиф электр станциясына тасымалдау үшін қайта пайдалануда. Бұл желі сонымен қатар мұралық темір жол ретінде де жұмыс істейді, көптеген демалыс күндері мен мерекелерде Weardale Railway Trust BARS-пен бірлесіп, Weardale-ге және одан шығуға туристік бағыт ұсынады. 2013 жылдың басынан бері Уитон-ле-Уэрде демалыс күндеріне арналған аялдама ашылды.

Ыңғайлылықтар

Витон-ле-Уэрдің соңғы дүкені 1998 жылы жабылды, демек ауылдың жалғыз тұрақты мүмкіндіктері – The Dun Cow және Victoria атты екі қоғамдық мейрамханасы. Екі шіркеу бар: Англикан шіркеуі, Сент-Филип және Сент-Джеймс, және Первобыт методистік шіркеуі. Екі шіркеу бірлескен қауымға ие және қызмет өткізу үшін ғимараттарды кезекпен пайдаланады. Виттонның алғашқы мектебі 1874 жылы салынды, ал 1968 жылы оның орнына Сент-Джеймс бағындағы жаңа бастауыш мектеп салынды. Витон-ле-Уэрден және айналасындағы ауылдардан шамамен 100 оқушы оқиды. Алғашқы мектеп қазір ауыл үшін қоғамдық орталық қызметін атқарады, оны түрлі топтар мен ұйымдар күн сайын пайдаланады. Виттон Касл ауылдық паркі Уэр өзенінен өтеді және 15 ғасырға дейін салынған қамал мен оның аумағынан тұрады.

Көрнекті орындар

Ауылда Уиттон мұнарасы орналасқан, ол ортағасырлық пеле мұнарасы, кейіннен кеңейтілген. Ауылдың жасыл алаңы 200 жылдан бері ауылдың маңызды бөлігі болып табылады. Алаңның үстіндегі ағаштар 1897 жылы Виктория патшайымының Алмаз мерейтойын тойлауға арналып отырғызылған. Кейіннен Елизавета II патшайымының күміс және алтын юбилейлері мен басқа да маңызды оқиғаларды атап өту үшін қосымша ағаштар отырғызылды.

Атақты тұрғындар

Эрнест Армстронг (1915–1996) – британдық Лейборист партиясының саясаткері және 1964 жылдан 1987 жылға дейін Солтүстік-Батыс Дурхам округінің депутаты. Ол 1965 жылдан бастап парламенттік жеке хатшы, партия ұйымдастырушысы, білім және ғылым министрінің орынбасары (1974–1975), қоршаған орта жөніндегі министр (1975–1979) қызметтерін атқарды. 1979 жылы ол Спикердің орынбасары болды және 1987 жылы саяси өмірден зейнеткерлікке шықты. Эрнест Армстронг өмірінің көп бөлігін Виттон-ле-Уэрде өткізді, сонымен қатар ол методист шіркеуінде белгілі діни уағыздаушы болды. Лидия де Бург (1923–2007) – королевамен және Глостер герцогинясы, марқұм Алиса ханшайыммен жеке кездесу өткізген жалғыз ирланд суретшісі. Ол королеваның бірнеше суреттерін салған. Лидия және оның отбасы біраз уақыт Виттон-холлде тұрды. Джон Гарт (1721–1810) – композитор. Томас Джексон (1579–1640) – ғалым және дін қызметкері. Архитектор Энтони Салвин (1799–1881) балалық шағының көп бөлігін Уиллингтонда өткізді, онда ол әкесімен бірге тұрды. Генри Тейлор (1800–1886) Бишоп Миддлхэмде дүниеге келді, ал жастық шағын Виттон-ле-Уэрде әкесінің анасымен, Виттон-холлде (қазіргі Виттон-Тауэр) өткізді. Оның әкесі Джордж Вордсворттың досы болды және ақын 1838 жылдың шілде айында оны келіп көрді. Виттон қаласында Тейлор «The Cave of Ceada» атты өлеңін жазды, ол «Quarterly Review» журналына қабылданды. Тағы бір өлеңі, «The Lynburn», ауылдан өтетін өзен туралы.