Кіріспе

Гримсби док мұнарасы – Англияның Солтүстік-Шығыс Линкольнширдегі Корольдік док кіреберісінде орналасқан гидравликалық аккумулятор мұнарасы және теңіздік белгілі бір орын. Ол 1852 жылдың 27 наурызында Уильям Армстронгтың гидравликалық аккумулятор идеясы негізінде, 200 фут (61 метр) биіктіктегі резервуарды орналастыру мақсатымен салынды. Бұл резервуар Гримсби доктерінің машиналарын қуаттандыру үшін гидравликалық энергия беруге қолданылды. Мұнараның едәуір биіктігі қажетті қысымды қамтамасыз ету үшін қажет болды, нәтижесінде мұнараны бірнеше шақырым қашықтықтан көруге болады, тіпті Хамбер сағасының солтүстік жағалауындағы Патрингтон сияқты ауылдардан да көрінеді.

Тарих және дизайн

Мұнара Гримсби доктарындағы гидравликалық машиналарды (крандар, шлюздер мен қақпаларды) қуаттандыру үшін су қысымын қамтамасыз ету мақсатымен салынған. Мұнара жерден 61 метр биіктікте 200 фут (61 м) резервуарды орналастыруға арналған, ол тікелей машиналарды сумен жабдықтады. Гидравликалық машиналар су тартқанда, кішкентай сорғылар резервуарды толтырып отырды. Мұнара жүйесі 1852 жылы қолданысқа енгізіліп, шлюздердің қақпаларын, құрғақ доктарды және он бес кемежайдағы крандардың жұмысын қамтамасыз етті, сондай-ақ кемелерге және док аумағындағы тұрғын үйлерге таза су жеткізді. Су Гримсби кешкі телеграфының қазіргі кеңсесі орналасқан жерге жақын, диаметрі 5 метр, тереңдігі 14 метр болатын құдықтан алынды. Құдыққа диаметрі 91 метр болатын жеті бұрғылау арқылы су құйылды, олар 3 метр (1 м) диаметрлі кірпіштен жасалған коллектор арқылы құдыққа ағызылды. Су құдықтан 13 дюймдік диаметрлі шойын құбыр арқылы мұнараға жеткізіліп, содан кейін екі күштік сорғы арқылы резервуарға сорылды, әрқайсысы 10 дюймдік диаметрде және 25 атты күшпен жұмыс істейтін көлденең двигательмен жабдықталған. Барлық двигательдер, сорғылар, құбырлар және машиналар Корнуоллдағы Перран құю зауытындағы Митчелл мырза жасаған. Мұнара салынып жатқан кезде Армстронг салмақты аккумуляторларды пайдаланатын жаңа жүйені әзірледі, ол бірден үлкен артықшылықтарға ие болды. Гидравликалық қысым жоғары болғандықтан, машиналар ықшамдалып, арзандады және барлығы жер деңгейінде орналастырылды. Мұндай алғашқы орналым Нью-Холланд док және пирсінде жасалды, ол Гримсби жүйесінен бір жылдан астам бұрын қолданысқа енгізілді.

Сәулет жобалау, құрылыс және ашу

Мұнараны Джеймс Уильям Уайлд жобалаған, ол оның сыртқы түрін Сиенадағы Палаццо Пуббликодағы Торре-дель-Мангия мұнарасына негіздеген. Ол Корольдік доктың құрылысына жауапты инженер Дж. М. Ренделдің қадағалауымен салынған. 1854 жылғы қазан айында королева Виктория принц Альбертпен бірге докқа келгенде мұнараның бірінші қабаты қызғылт, ақ және көк түсті маталармен безендірілді және мұнараны "ашты". Оның Ұлылығы принц Альбертке, Уэльс принціне және Корольдік принцессаға Ренделмен бірге гидравликалық лифтте су резервуарының үстіндегі мұнараны айналатын галереяға көтерілуге рұқсат берді, онда Гримсби, Клитхорпс және Хамбер сағасының аузына ашық көрініс ашылады. Мұнараның биіктігі 309 фут (94 метр), негізіндегі ені 28 фут (9 метр), ал бірінші проекцияның астында 26 футқа (8 метр) дейін біртіндеп тарылады; қабырғаларының қалыңдығы 4 фут (1 метр), ал консольдер астындағы жиектің ені 3 футқа (1 метр) дейін тарылады. Бұл қарапайым кірпіш мұнараның кірпіштері докқа жақын орналасқан батпақты жер қазудан алынған сазбалшықтан жасалған және көк әктас ерітіндісімен біріктірілген. Мұнара қабырғаларында кең көлемде металл хомуттар қолданылған. Мұнараның іргетасы – ағаш қасиеттері бар тіректерге орнатылған массивті тас қабырға. Оның құрылысында шамамен бір миллион кірпіш пайдаланылды. Жергілікті аңыз бойынша, мұнара мақта толы іргетасқа салынған; бұл әңгіменің бастауы Батыс Йоркширге мақта импортының табысты болуынан туындаған, ол Корольдік док пен мұнараның салынуына түрткіс берді.

Кейінгі пайдалану

Док мұнарасы 1892 жылға дейін гидравликалық жұмыс үшін сумен қамтамасыз етуді жалғастырды, содан кейін қарсы жағалаудағы гидравликалық аккумулятор мұнарасының салынуымен, Док мұнарасының солтүстік-батысына шамамен 200 фут (61 метр) қашықтықта, сумен жабдықтау тоқтатылды. Осы құрылымдағы су 300 тонналық салмақпен қысымға түсірілді. Қазіргі доктар мен шлюздер электр немесе электрогидравликалық энергиямен жұмыс істейді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мұнараны бұзу жоспарланған, себебі ол Ливерпульге бет алған неміс Люфтваффе әуе күштерінің ұшақтары үшін бағыт белгісі қызметін атқарды. Кейіннен, соғыстағы мина тазалаушы экипаждарға арналған ескерткіш тақта мұнараның қабырғасына орнатылды. Мұнараның лифті қазір жұмыс істемейді, ғимараттың бір бұрышындағы спиральді баспалдақ арқылы жоғары қабатқа өтуге болады. Екінші балконы қазір радиосигналдарды тарату және қабылдау үшін пайдаланылады. Мұнара І санаттағы ескерткіш болып табылады және оны сақтау жөніндегі бұйрық күшінде.

Үлгі

Виндзордағы Леголандта Гримсби док мұнарасының толығымен Легодан салынған моделі бар.