Виола концерттері: тарихы, даму жолы, 20 ғасырдағы өркендеуі. Бұл музыкалық форма, виола аспабының оркестрмен үйлесімде ойнауы. Көбінесе ансамбль аспабы ретінде танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Виола концерті — виоланың оркестр немесе камералық музыкалық ансамбль сияқты басқа музыкалық аспаптар тобымен салыстырылатын концерті. Музыка тарихының барокко, классикалық және романтикалық дәуірлерінде виола көбінесе ансамбль аспапы ретінде қарастырылды. Осы кезеңде аспап үшін бірнеше атақты концерттер жазылған болса да, мұндай жағдайлар өте сирек кездесіп, аспапқа көңіл бөлмеді. Дегенмен, 20-шы ғасырда виола көптеген виолашылар мен композиторлардың еңбегі арқасында қайта жанданды, нәтижесінде репертуар едәуір кеңейіп, көптеген виола концерттеріне тапсырыс беріліп, жазылды.
A viola concerto is a concerto contrasting a viola with another body of musical instruments such as an orchestra or chamber music ensemble. Throughout music history, especially during the Baroque, Classical, Romantic eras, viola was viewed mostly as an ensemble instrument. Though there were a few notable concertos written for the instrument in this time period, these instances were quite rare and the instrument continued to be ignored. However, during the 20th century, the instrument was revitalized thanks to the work of a number of violists and composers, which led to the commission and composition of many more viola concertos, expanding the repertoire significantly.
Виола концерттің алғашқы тарихы
Оркестрде виоланың жеке партияда ойнаған алғашқы мысалдары Иоганн Себастьян Бахтың Бранденбург концерті №6 (екі виолаға арналған), Георг Филипп Телеманның G мажордағы концерті және Карл Штамицтің D мажордағы виола концерті болып табылады. Вольфганг Амадей Моцарттың "Синфония Кончертантасы" (жеке скрипка мен виолаға арналған) виоланың ешқандай шектеусіз қолданылған алғашқы концерттік шығармаларының бірі деп санауға болады. Классикалық және Романтикалық дәуірлерде виолаға арнап көп шығарма жазылмағанмен, Макс Брухтың "Романс", Гектор Берлиоздың "Гарольд en Italie" немесе Иоганн Непомук Хуммельдің "Потпури" сияқты бірнеше концерттік үлгілер пайда болды. Виола концерті 1800 жылдардың соңынан бастап айтарлықтай дамыды.
Early examples of violas taking solo roles in orchestral settings include Johann Sebastian Bach's Brandenburg Concerto No. 6, scored for two solo violas, Georg Philipp Telemann's Concerto in G major, and Carl Stamitz's Viola Concerto in D major. Arguably, one of the first concertante works to use the viola without caution was Wolfgang Amadeus Mozart's Sinfonia Concertante, scored for solo violin and viola. Although not much work was written for the viola alone in the Classical or Romantic periods, with only a few example concerto like pieces emerging such as Max Bruch's Romanze, Hector Berlioz's Harold en Italie, or Johann Nepomuk Hummel's Potpourri, the viola concerto would see significant growth from the late 1800s.
Виола концертін жаңғырту
Бірқатар виолашылар мен композиторлар виола концертін жандандырып, оның репертуарын кеңейтті, оның көп бөлігі 1900-шы жылдардың басында Ұлыбританияда орталықтандырылған. Британдық виолашы Лионель Тертис 20-ғасырдың басында виоланы сололық аспап ретінде танымал еткен, жаңа шығармалар жазуды қолдаған, сондай-ақ виолаға арналған шығармаларды аранжировкалаған. Тертиске көптеген шығармалар арналды, соның ішінде Уильям Уолтон мен Йорк Боуэннің концерттері және Арнольд Бакстың Виола мен оркестр үшін фантазиясы сияқты басқа да концертанттық шығармалар. Тертис сонымен қатар Ральф Воан Уильямстың Flos Campi және Густав Холсттың Виола мен шағын оркестрге арналған Лирикалық қозғалысы, сондай-ақ Эдвард Элгардың Виолончель концерті және Фредерик Делиустың Виолончель мен оркестрге арналған Каприс және Элегия сияқты виолончельге арналған шығармаларды транспозициялауға рұқсат алды. Уильям Примроуз да виоланың солист ретіндегі рөлін қалыптастыруда маңызды тұлға болды, Куинси Портер мен Дариус Милхауд сияқты композиторлар оған бірнеше концерттер арнады. Ол сондай-ақ Бела Бартоктың өлімінен кейін аяқталған Виола концертін тапсырыс берді. Альфред Шнитке және Кшиштоф Пендерецки сияқты басқа да заманауи композиторлар да виола мен оркестр үшін шығармалар жазды. Камералық шығармалардың аккомпанементін концертанттық шығармаларға оркестрлеу де көбірек танымал болды, ең белгілі транскрипциялардың бірі Шостаковичтің Виола сонатасы немесе Ребекка Кларкның Виола сонатасы.
A number of violists and composers are credited with revitalizing the viola concerto and expanding its repertoire, with much of it centralized in Britain in the early 1900s. British violist Lionel Tertis is often credited with popularizing the viola as a solo instrument in the early 20th century through advocating for the composition of new pieces, as well as arranging works for the viola. A number of works were dedicated to Tertis including concertos by William Walton and York Bowen, and other concertante works such as Arnold Bax's Phantasy for Viola and Orchestra. Tertis also commissioned pieces such as Ralph Vaughan Williams' Flos Campi and Gustav Holst's Lyric Movement for Viola and Small Orchestra, in addition to gaining permission to transpose works for the viola, such as Edward Elgar's Cello Concerto and Frederick Delius's Caprice and Elegy for Cello and Orchestra. William Primrose was also an important figure in establishing the role of the viola as a soloist, having a number of concertos dedicated to him by composers like Quincy Porter and Darius Milhaud. He also commissioned works as well, with the most famous being Béla Bartók's posthumously completed Viola Concerto. Other contemporary composers, such as Alfred Schnittke and Krzysztof Penderecki, have also composed pieces for Viola and Orchestra. Orchestrations of accompaniments from chamber works into concertante works have also become more popular, with more well known transcriptions being those of Shostakovich's Viola Sonata or Rebecca Clarke's Viola Sonata.