Кіріспе
Жалақы деңгейлерінің моделі
Жалақының шекті кіріс өнімділігі теориясы – жалақы деңгейлерін анықтайтын модель, онда жалақы еңбектің шекті кіріс өнімімен (еңбектің шекті өнімінің құны) сәйкес келеді, яғни соңғы жұмысшының өндірген өнімінің артуынан туындаған кірістердің өсуімен шарттасады. Модельде бұл фирманың пайданы барынша арттыруға ұмтылатыны және осылайша еңбекті маржиналды еңбек шығындары фирмаға түскен маржиналды кіріске тең болатын деңгейге дейін ғана қолданатыны туралы болжаммен негізделеді. Бұл неоклассикалық экономиканың моделі. Жұмысшының шекті кіріс өнімі еңбектің шекті өнімі (қолданылған еңбек көлемінің артуынан туындаған өнімнің өсуі) мен шекті кіріс (өнімнің артуынан түскен сатудан түскен кірістің өсуі) көбейтіндісіне тең. Теорияға сәйкес, жұмысшылар шекті кіріс өнімі жалақы мөлшеріне тең болғанша жұмысқа алынады. Егер жұмысшының шекті кірісі жалақы мөлшерінен кем болса, онда осы жұмысшыны жұмысқа алу пайданың азаюына әкеледі. Өндіріс факторларына төленетін сыйақылар олардың шекті өнімділігіне тең деген идеяны Джон Бейтс Кларк және Кнут Уикселл қарапайым модельдерде ұсынған. МРП теориясының көп бөлігі Уикселлдің моделінен туындаған.
The marginal revenue productivity theory of wages is a model of wage levels in which they set to match to the marginal revenue product of labor, (the value of the marginal product of labor), which is the increment to revenues caused by the increment to output produced by the last laborer employed. In a model, this is justified by an assumption that the firm is profit maximizing and thus would employ labor only up to the point that marginal labor costs equal the marginal revenue generated for the firm. This is a model of the neoclassical economics type. The marginal revenue product of a worker is equal to the product of the marginal product of labour (the increment to output from an increment to labor used) and the marginal revenue (the increment to sales revenue from an increment to output): The theory states that workers will be hired up to the point when the marginal revenue product is equal to the wage rate. If the marginal revenue brought by the worker is less than the wage rate, then employing that laborer would cause a decrease in profit. The idea that payments to factors of production equal their marginal productivity had been laid out by John Bates Clark and Knut Wicksell in simpler models. Much of the MRP theory stems from Wicksell's model.
Толық бәсекелестік нарықтағы шекті кіріс өнімдері
Толық бәсекелестік жағдайында шекті кіріс өнімі, шекті физикалық өнімге (жаңа жұмыс орны ашу нәтижесінде өндірілген тауардың қосымша бірлігі) бағаны көбейту арқылы есептелінеді. Бұл, толық бәсекелестікке қатысушы фирма бағаны қабылдайтындықтан болады. Ол тауардың қосымша бірліктерін сату үшін бағаны төмендетуге міндетті емес.
Монополиялық немесе кемелсіз бәсекедегі МРҚ
Монополия ретінде немесе толық емес бәсекеде жұмыс істейтін фирмалар төмен қарай еңісті сұраныс қисығына тап болады. Қосымша өнімді сату үшін олар өнімнің бағасын төмендетуі керек. Мұндай нарық жағдайында, шекті кіріс өнімге тең болмайды. Себебі фирма өнімін бірлікке белгілі бір бағамен сата алмайды. Осылайша, монополияда немесе толық емес бәсекедегі фирманың қисығы, еңбек қолданылымына қатысты, толық бәсекеге қарағанда тезірек төмендейді.