Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құмарлыққа басымдық беретін теория немесе практика.
Theory or practice prioritizing pleasure
Гедонизм – адамның өмір салтында, іс-әрекеттерінде немесе ойларында ләззатты бағалауды білдіреді. Бұл термин философия, өнер және психология салаларындағы түрлі теориялар мен тәжірибелерді қамтиды, соның ішінде сезімдік ләззаттан бастап, зихи және жеке ізденістерге дейін, бірақ күнделікті тілде басқалардың мүддесін ескермей, тек қысқа мерзімді қанағат алуға ұмтылуды сынау ретінде де қолданылуы мүмкін. Бұл термин этикалық философияда пайда болған, онда аксиологиялық немесе құндылық гедонизм ләззатты ішкі құндылықтың жалғыз түрі деп санайды, ал нормативтік немесе этикалық гедонизм ләззат табу және өзіне немесе басқаларға ауырсынудан қашу – этикалық жақсылықтың ең жоғары көрінісі екенін айтады. Психологиялық немесе мотивациялық гедонизм адамның мінез-құлқының психологиялық тұрғыдан ләззатты арттыру және ауырсынуды азайту тілегімен анықталатынын мәлімдейді.
Hedonism refers to the prioritization of pleasure in one's lifestyle, actions, or thoughts. The term can include a number of theories or practices across philosophy, art, and psychology, encompassing both sensory pleasure and more intellectual or personal pursuits, but can also be used in everyday parlance as a pejorative for the egoistic pursuit of short term gratification at the expense of others. The term originates in ethical philosophy, where axiological or value hedonism is the claim that pleasure is the sole form of intrinsic value, while normative or ethical hedonism claims that pursuing pleasure and avoiding pain for oneself or others are the ultimate expressions of ethical good. Psychological or motivational hedonism claims that human behavior is psychologically determined by desires to increase pleasure and to decrease pain.
Рахаттың табиғаты
Гедонизмнің барлық түрлерінде ләззат орталық рөл атқарады; ол жақсы сезім беретін және бір нәрсенің құлпына толумен байланысты тәжірибе. Ләззат – қайғы мен азапқа қарама-қарсы, олар жаман сезімнің түрлері. Гедонизм аясындағы талқылаулар көбінесе ләззатқа бағытталған, бірақ оның кері жағы ретінде, азап та осы талқылауларда маңызды орын алады. Ләззат пен азап түрлі деңгейде болуы мүмкін және олар оң деңгейден бейтарап нүкте арқылы теріс деңгейге дейінгі шкала ретінде қарастырылады. Бұл дәстүрде «бақыт» термині көбінесе ләззаттың азаптан басымдығын білдіреді. Бірақ ең жалпы мағынасында, ол спорттан ләззат алу, әдемі күн батуын тамашалау немесе зихилыққа толы қызметпен айналысу сияқты барлық оң немесе жағымды тәжірибелерді қамтиды. Ләззат теориялары осы барлық ләззатты тәжірибелердің ортақ белгілерін және олардың мәнін анықтауға тырысады. Сапалық теориялар ләззаттың ләззатты тәжірибелердің өзіне тән қасиет екенін алға тартады, ал көзқарас теориялары ләззаттың тәжірибеден тыс екенін, себебі ол субъектінің тәжірибеге қатысты көзқарасына байланысты екенін айтады. Сапалық теориялардың өкілдері осы қарсылыққа жауап ретінде ләззатты тәжірибелердің гедоникалық тоны тұрақты емес, жоғары деңгейдегі қасиет екенін атап көрсетуі мүмкін.
Pleasure plays a central role in all forms of hedonism; it refers to experience that feels good and involves the enjoyment of something. Pleasure contrasts with pain or suffering, which are forms of feeling bad. Discussions within hedonism usually focus more on pleasure, but as its negative side, pain is equally implied in these discussions. Both pleasure and pain come in degrees and have been thought of as a dimension going from positive degrees through a neutral point to negative degrees. The term "happiness" is often used in this tradition to refer to the balance of pleasure over pain. But in its most general sense, it includes all types of positive or pleasant experiences including the enjoyment of sports, seeing a beautiful sunset or engaging in an intellectually satisfying activity. Theories of pleasure try to determine what all these pleasurable experiences have in common, and what is essential to them. Quality theories hold that pleasure is a quality of pleasurable experiences themselves while attitude theories state that pleasure is in some sense external to the experience since it depends on the subject's attitude to the experience. One way open to quality theorists to respond to this objection is by pointing out that the hedonic tone of pleasure experiences is not a regular quality but a higher order quality.
Психологиялық гедонизм
Психологиялық гедонизм, сондай-ақ мотивациялық гедонизм деп аталады, бізді не нәрсе жетелейді деген эмпириялық теория: ол адамдардың барлық іс-әрекеттері ләззатты арттыруға және қасіреттен қашуға бағытталған демекші. Бұл көбінесе эгоизммен байланысты түсініледі, яғни әр адам тек өзінің бақытына ұмтылады. Мысалы, Томас Гоббс адамның мінез-құлқын анықтайтын басты қозғаушы күш – оның эгосы деген теорияны ұсынды. Адамның іс-әрекеттері ләззат әкелетін нәрселер туралы сенімдерге негізделген. Қате сенімдер жаңылыстыруы мүмкін, сондықтан әр адамның іс-әрекеттері ләззатқа жеткізбеуі мүмкін, бірақ тіпті сәтсіз әрекеттердің өзі психологиялық гедонизмге сәйкес ләззатты қарастырулармен жетектеледі. Психологиялық гедонизм адамның барлық мінез-құлқының тұтастығын түсіндіретін қарапайым теория ұсынады. Бұл интуитивті түрде сенімді, себебі ләззат іздеу – кең таралған құбылыс және кейде адамның мінез-құлқына басымдық жасай алады; алайда, психологиялық гедонизмнің барлық мінез-құлқының түсіндірмесі ретінде жалпылануы өте даулы. Керісінше, консеквенциализм адамдардың дұрыс пен бұрысты сирек немесе тіпті ешқашан білмейтінін білдіреді, өйткені болашақ туралы адамның білімі шектеулі және тіпті қарапайым іс-әрекеттердің де салдары зор болуы мүмкін. Гедонизмнің бір түрі ретінде, ол бастапқыда интуитивті тартымдылыққа ие, себебі ләззат пен қасірет адамдардың қалай әрекет ету керектігіне қатысты көрінеді. Этикалық гедонизмді Киреналық Аристипп бастады делінеді, ол ләззатты ең жоғары жақсылық деп есептеген, ал кейін Джереми Бентам жаңғыртты. Этикалық гедонистік теориялар қызығушылық шеңберіне кімнің қызығушылығын қосуға байланысты өзгеруі мүмкін. Гедонизмнің индивидуалистік түрлері этикалық эгоизммен үйлесуі мүмкін, бұл әр агенттің өзінің ләззатынан басқа моральдық міндеттемесі жоқ екенін көрсетеді. Бұл ұстанымға көбінесе жоғары баға берілмейді. Бұл жағдай агент өзінің бақытын құрбан етіп, басқа біреудің бақытын арттыруға мәжбүр болған кезде ең айқын көрінеді. Мысалы, түрлі комментаторлар бұл аргументті Питер Сингердің ұстанымына қарсы бағыттады, ол дамыған елдерде тұратын көптеген адамдар үшін дұрыс нәрсе – табысының маңызды бөлігін қайырымдылық қорларына беру болып табылады, бұл көптеген адамдарға тым қиындық тудыруы мүмкін. Сингер өзінің ұстанымын үшінші әлем елдерінде осылайша болдырмауға болатын азаптың, ақшаны басқаша жұмсаудан алынатын ләззаттан әлдеқайда көп екенін атап көрсету арқылы негіздеді. Утилитаризмге тағы бір жиі айтылатын қарсылық – ол адамгершілік міндеттердің жеке табиғатын ескермейді, мысалы, отбасы мен достары сияқты әр жеке адамға жақын адамдардың бақытын арттыру маңызды болуы мүмкін, тіпті егер басқа әрекеттердің нәтижесі біреуге сәл бақыт әкелсе де.
Psychological hedonism, also known as motivational hedonism, is an empirical theory about what motivates us: it states that all actions by humans aim at increasing pleasure and avoiding pain. This is usually understood in combination with egoism, i. e. that each person only aims at their happiness. For example, Thomas Hobbes theorized that a person's ego was the primary impulse in determining their behavior. Human actions rely on beliefs about what causes pleasure. False beliefs may mislead and thus each person's actions may fail to result in pleasure, but even failed actions are motivated by considerations of pleasure, according to psychological hedonism. Psychological hedonism gives a straightforward theory explaining the totality of human behavior. It has intuitive plausibility because pleasure seeking behavior is a common phenomenon, and may indeed dominate human conduct at times; however, the generalization of psychological hedonism as an explanation for all behavior is highly controversial. On the negative side, consequentialism would entail that humans rarely if ever know right from wrong since human knowledge of the future is rather limited and the consequences of even simple actions may be vast. As a form of hedonism, it has some initial intuitive appeal since pleasure and pain seem to be relevant to how people should act. Ethical hedonism is said to have been started by Aristippus of Cyrene, who held the idea that pleasure is the highest good and later was revived by Jeremy Bentham. Ethical hedonist theories can vary in relation to whose pleasure is held within the circle of concern. Individualist forms of hedonism can overlap with Ethical egoism, dictating that each agent has no moral obligation beyond their own pleasure. This position is usually not held in very high esteem. This is most pronounced in cases where the agent has to sacrifice his own happiness in order to promote someone else's happiness. For example, various commentators have directed this argument against Peter Singer's position, who suggests along similar lines that the right thing to do for most people living in developed countries would be to donate a significant portion of their income to charities, which appears overly demanding to many. Singer justifies his position by pointing out that the suffering that can be avoided in third world countries this way considerably outweighs the pleasure gained from how the money would be spent otherwise. Another common objection to utilitarianism is that it disregards the personal nature of moral duties, for example, that it may be more important to promote the happiness of others close to each individual person, such as family and friends, even if the alternative course of actions would result in slightly more happiness for a stranger.
Аксиологиялық гедонизм
Аксиологиялық гедонизм – тек ләззаттың ішкі құндылығы бар деген тезис. Оны бағалау гедонизмi немесе құндылық гедонизмi деп те атайды және кейде ол этикалық гедонизмге кіретін болады. Ал құралдық құндылық, керісінше, тек басқа нәрсеге жету құралы ретінде ғана құнды нәрселерге тағайындалады. Мысалы, машиналар немесе микротолқынды пештер сияқты құралдар атқаратын қызметтеріне байланысты құралдық құндылыққа ие, ал олар тудыратын қуаныш – ішкі құндылыққа ие. Аксиологиялық гедонизм – жалпы құндылық туралы емес, ішкі құндылық туралы мәлімдеме. Мысалы, осы көзқарас бойынша, тамақтанып, жыныстық қатынас жасаудың күшті ләззаты, көркем өнерге қараудың немесе ойландыратын әңгімелерге қатысудың әлсіз ләззатынан артық. Джон Стюарт Миллді ұстанған сапалық гедонистер, аксиологиялық гедонизмді «шошқа философиясына» айналдыру қаупі бар деген негізде осы нұсқаға қарсы шығады. Аксиологиялық гедонизмнің тартымды тұсы – ол маңызды нәрселердің қарапайым және біртұтас түсіндірмесін ұсынады. Сондай-ақ, ол ләззатты іздеуге тұрарлық нәрсе ретінде сезілетінін көрсететін ішкі түйсікті де көрсетеді. Аксиологиялық гедонисттің жауап берудің бір жолы – осы нәрселердің құндылығын құралдық құндылықтар тұрғысынан түсіндіру. Мысалы, ізгілік жақсы, себебі ол ізгі адамның немесе оның айналасындағы адамдардың жалпы қуанышын арттырады. Бұл тұрақты құралдық құндылықтарды ішкі құндылықтармен шатастыруға бейімділік бар деп есептеу арқылы қарсыластың сезімін түсіндіруге болады. Бұл стратегия кейбір жағдайларда тиімді болғанымен, оны барлық қарсы мысалдарға қолдануға болатыны күмәнді.
Axiological hedonism is the thesis that only pleasure has intrinsic value. It has also been referred to as evaluative hedonism or value hedonism, and it is sometimes included in ethical hedonism. Instrumental value, on the other hand, is ascribed to things that are valuable only as a means to something else. For example, tools like cars or microwaves are said to be instrumentally valuable in virtue of the function they perform, while the happiness they cause is intrinsically valuable. Axiological hedonism is a claim about intrinsic value, not about value at large. For example, on this account, an experience of intense pleasure of indulging in food and sex is worth more than an experience of subtle pleasure of looking at fine art or of engaging in a stimulating intellectual conversation. Qualitative hedonists, following John Stuart Mill, object to this version on the grounds that it threatens to turn axiological hedonism into a "philosophy of swine". One appeal of axiological hedonism is that it provides a simple and unified account of what matters. It also reflects the introspective insight that pleasure feels valuable as something worth seeking. One way for the axiological hedonist to respond is to explain the value of these things in terms of instrumental values. So, for example, virtue is good because it tends to increase the overall pleasure of the virtuous person or of the people around them. This can be paired with holding that there is a psychological bias to mistake stable instrumental values for intrinsic values, thus explaining the opponent's intuition. While this strategy may work for some cases, it is controversial whether it can be applied to all counterexamples.
Эстетикалық гедонизм
Эстетикалық гедонизм – эстетика саласындағы әдемілік немесе эстетикалық құндылықты ләззат тұрғысынан анықтауға болатын, ықпалды көзқарас, мысалы, бір заттың әдемі болуы үшін ол ләззат сыйлауы керек немесе әдемілікті сезіну әрқашан ләззатпен бірге жүреді. Бұл ұстанымның көрнекті тұжырымдамасы Фома Аквинскийден келеді, ол әдемілікті "оның танылуында ләззат сыйлайтын нәрсе" деп қарастырады. Иммануил Кант осы ләззатты түсінік пен қиялдың қабілеттері арасындағы үйлесімді өзара әрекеттесу арқылы түсіндіреді. Эстетикалық гедонистер үшін тағы бір сұрақ – әдемілік пен ләззат арасындағы байланысты қалай түсіндіру керек. Бұл мәселе Евфифро дилеммасына ұқсас, яғни бір нәрсе әдемі болғандықтан ұнатыла ма, әлде ұнату себебінен әдемі бола ма деген мәселе. Жекелік теориясы осы мәселені әдемілік пен ләззат арасында ешқандай айырмашылық жоқ екенін жоққа шығару арқылы шешеді: олар әдемілікті немесе оның көрінісін эстетикалық ләззат тәжірибесімен теңестіреді. Бірақ әдемілік аралас ләззатты да қамти алады, мысалы, әдемі трагикалық оқиға жағдайында, сондықтан әдеміліктің эстетикалық гедонистік тұжырымдамаларында аралас ләззатқа рұқсат беріледі. Егер ләззат әдемі заттың болуына бейжай болса немесе ол алдын ала қалау арқылы тумаса, онда ол мүддесіз болып саналады. Рақат сезінуге қабілетсіздік – анагедония.
Aesthetic hedonism is the influential view in the field of aesthetics that beauty or aesthetic value can be defined in terms of pleasure, e. g. that for an object to be beautiful is for it to cause pleasure or that the experience of beauty is always accompanied by pleasure. A prominent articulation of this position comes from Thomas Aquinas, who treats beauty as "that which pleases in the very apprehension of it". Immanuel Kant explains this pleasure through a harmonious interplay between the faculties of understanding and imagination. A further question for aesthetic hedonists is how to explain the relation between beauty and pleasure. This problem is akin to the Euthyphro dilemma, i. e. the issue whether something is beautiful because it is enjoyed or whether it is enjoyed because it is beautiful. Identity theorists solve this problem by denying that there is a difference between beauty and pleasure: they identify beauty, or the appearance of it, with the experience of aesthetic pleasure. But beauty can involve mixed pleasure, for example, in the case of a beautifully tragic story, which is why mixed pleasure is usually allowed in aesthetic hedonist conceptions of beauty. A pleasure is disinterested if it is indifferent to the existence of the beautiful object or if it did not arise due to an antecedent desire through means end reasoning. The condition of being unable to experience pleasure is anhedonia.
Шумер өркениетінің
Гилгамеш эпосының ежелгі Бабыл нұсқасында Сидури былай кеңес береді: "Қарныңды тойғыз. Күн-түн бойы көңіл көтеріп жүр. Күндер қуанышқа толы болсын. Күн-түн бойы билеп, музыка ойна. Міне, адамдардың жалғыз мақсаты осы." Бұл – гедонистік философияны алғаш рет жақтаған жазба е болуы мүмкін.
In the original Old Babylonian version of the Epic of Gilgamesh, Siduri gave the following advice: "Fill your belly. Day and night make merry. Let days be full of joy. Dance and make music day and night These things alone are the concern of men." This may represent the first recorded advocacy of a hedonistic philosophy.
Киреналық мектеп
Киреналықтар – грек философиясының гедонистік мектебі, оны б.з.б. 4 ғасырда Сократтың шәкірті Аристипп Киреналық құрды, бірақ мектептің көптеген қағидаларын оның немересі Аристипп Кіші формальдастырған деп есептеледі. Бұл мектеп Аристипптің туған жері және алғашқы оқытуын бастаған Киринея қаласының атымен аталған. Ол Сократ мектебінің ең ерте мектептерінің бірі болды. Мектеп бір ғасырдың ішінде жойылды. Киреналықтардың пікірінше, жалғыз құнды жақсылық – ләззат, яғни тек ауырсынудың болмауы ғана емес, сонымен қатар қысқа ғана уақытқа ләззат сыйлайтын сезімдер. Олардың ішінде физикалық сезімдер күту мен есте сақтау сезімдерінен күштірек. Дегенмен, олар әлеуметтік міндеттің маңыздылығын және басқаларға көмектесуден ләззат алу мүмкіндігін мойындады. Киреналықтар білім туралы күмәнді теориясымен және логиканы шындықтың критерийіне қатысты қарапайым ілімге дейін тоғытуымен танымал болды. Олар адамдар тек тікелей сезімдік тәжірибелерді (мысалы, тәтті сезіну) нақты біле алады, бірақ осы сезімдерге себеп болатын заттардың табиғатын біле алмайды (мысалы, бал тәтті) деп ойлады. Сондай-ақ, олар адамдар басқа адамдардың сезімдерін біле алмайды деп мәлімдеді. Барлық білім – тікелей сезім. Бұл сезімдер таза субъективті, және олардың күшіне, тыныштығына немесе жұмсақтығына қарай ауыр, бей-жай немесе жағымды болуы мүмкін. Бұдан әрі, олар толығымен жеке және ешқандай жағдайда абсолютті объективті білімді құрай алмайды. Сондықтан сезім – білімнің және мінез-құлықтың жалғыз мүмкін өлшемі. Адам үшін ең жақсы нәрсе – денелік ләззат сияқты, бір сәтте алатын ләззат. Бірақ кейбір бірден ләззат сыйлайтын іс-әрекеттер одан да көп ауырсыну тудыруы мүмкін. Дана адам ләззаттың құлы болмай, оны бақылауда ұстауы керек, әйтпесе ауырсынуға ұшырайды, ал мұндай жағдайдан сақтану үшін өмірдің әртүрлі ләззаттарын бағалай білу қажет. Заң мен әдет-ғұрыпқа құрметпен қарау керек, өйткені олардың өзіндік құндылығы болмаса да, оларды бұзу басқалардың жағымсыз жазаларына әкелуі мүмкін. Өмірді жағымды, әділ және даналықпен өмір сүру үшін осы мәселелерге мән беру қажет.
The Cyrenaics were a hedonist Greek school of philosophy founded in the 4th century BC by Socrates' student, Aristippus of Cyrene, although many of the principles of the school are believed to have been formalized by his grandson of the same name, Aristippus the Younger. The school was so called after Cyrene, the birthplace of Aristippus and where he began teaching. It was one of the earliest Socratic schools. The school died out within a century. The Cyrenaics taught that the only intrinsic good is pleasure, which meant not just the absence of pain, but positively enjoyable momentary sensations. Of these, physical ones are stronger than those of anticipation or memory. They did, however, recognize the value of social obligation, and that pleasure could be gained from altruism. The Cyrenaics were known for their skeptical theory of knowledge, reducing logic to a basic doctrine concerning the criterion of truth. They thought that people can know with certainty only immediate sense experiences (for instance, that one is having a sweet sensation), but can know nothing about the nature of the objects that cause these sensations (for instance, that honey is sweet). They also denied that people can have knowledge of what the experiences of other people are like. All knowledge is immediate sensation. These sensations are motions that are purely subjective, and are painful, indifferent or pleasant, according as they are violent, tranquil or gentle. Further, they are entirely individual and can in no way be described as constituting absolute objective knowledge. Feeling, therefore, is the only possible criterion of knowledge and of conduct. Momentary pleasure, preferably of a physical kind, is the only good for humans. However some actions which give immediate pleasure can create more than their equivalent of pain. The wise person should be in control of pleasures rather than be enslaved to them, otherwise pain will result, and this requires judgement to evaluate the different pleasures of life. Regard should be paid to law and custom, because even though these things have no intrinsic value on their own, violating them will lead to unpleasant penalties being imposed by others. and it is impossible to live wisely and well and justly without living a pleasant life.</blockquote>
Эпикурейшілдік бастапқыда Платоншылдыққа қарсы тұрды, бірақ кейіннен стоицизмнің басты қарсыласына айналды. Эпикур және оның ізбасарлары саясаттан қашып жүрді. Эпикур қайтыс болғаннан кейін оның мектебін Гермарх басқарды, ал кейіннен Еллинистік дәуірдің соңында және Рим дәуірінде көптеген эпикурейлік қоғамдар гүлденді (мысалы, Антиохия, Александрия, Родос және Эрколано). Ақын Лукреций – оның ең танымал римдік жақтаушысы. Рим империясының соңында христиандық шабуылдар мен қуғын-сүргінге ұшыраған эпикурейшілдік көтеріліске келді. Эпикурдың кейбір жазбалары сақталған. Кейбір ғалымдар Лукрецийдің «Табиғат туралы» эпикалық поэмасын эпикурейшілдіктің негізгі аргументтері мен теорияларын біртұтас жұмыста ұсыну деп санайды. Геркуланумдағы папирус вилласынан табылған көптеген папирус түрмелері эпикурейлік мәтіндер болып табылады. Олардың кем дегенде бірі эпикурей Филодемге тиесілі деп есептеледі.
Epicureanism was originally a challenge to Platonism, though later it became the main opponent of Stoicism. Epicurus and his followers shunned politics. After the death of Epicurus, his school was headed by Hermarchus; later many Epicurean societies flourished in the Late Hellenistic era and during the Roman era (such as those in Antiochia, Alexandria, Rhodes and Ercolano). The poet Lucretius is its most known Roman proponent. By the end of the Roman Empire, having undergone Christian attack and repression, Epicureanism had all but died out. Some writings by Epicurus have survived. Some scholars consider the epic poem On the Nature of Things by Lucretius to present in one unified work the core arguments and theories of Epicureanism. Many of the papyrus scrolls unearthed at the Villa of the Papyri at Herculaneum are Epicurean texts. At least some are thought to have belonged to the Epicurean Philodemus.
Үнді философиясы
Гедонизм ұғымы индуизмнің настика ("атеист", дәстүрден тыс) мектептерінде де кездеседі, мысалы, Чарвака мектебі. Дегенмен, гедонизм āstika ("теист", дәстүрлі) ойлау мектептері тарапынан оның табиғатында эгоизм басым екендігі және осы себепті рухани босануға кедерілтін нәрсе ретінде сынға ұшырайды.
The concept of hedonism is also found in nāstika ('atheist', as in heterodox) schools of Hinduism, for instance the Charvaka school. However, Hedonism is criticized by āstika ('theist', as in orthodox) schools of thought on the basis that it is inherently egoistic and therefore detrimental to spiritual liberation.
Христиандық
Этиқалық гедонизм христиан теологиясының бір бөлігі ретінде кейбір евангелистік ағымдарда, әсіресе реформациялық дәстүрлерде түсінік болған. "Христиандық гедонизм" терминін алғаш рет реформациялық баптист теологы Джон Пайпер 1986 жылы жариялаған "Құдайға құштарлық" атты кітабында қолданды. Бұған дейін, 17 ғасырдағы атомист Пьер Гассенди эпикурейшілікті христиан дініне бейімдеген болатын. Орта ғасырлық шіркеу кейбір қарсыластарға, мысалы, 12 ғасырдағы вальденстерге қарсы гедонизм айыптауларын қолданды.
Ethical hedonism as part of Christian theology has also been a concept in some evangelical circles, particularly in those of the Reformed tradition. The term Christian Hedonism was first coined by Reformed Baptist theologian John Piper in his 1986 book Desiring God: Already in the 17th century, the atomist Pierre Gassendi had adapted Epicureanism to the Christian doctrine. The medieval Church used allegations of hedonism against some dissenters such as the twelfth century Waldensians.
Ислам діні
Неміс социологы, тарихшысы, заңгер және саяси экономист Макс Вебер ислам этикасы мен үйретімдерінде ләззатқұмарлықтың (гедонизмнің) рөлі бар екенін айтты, онда әскери мүдделер және "тоңдаудың" (жеңіс сыйлықтарының) иеленуі сияқты дүниелік құштарлықтарға баса назар беріледі. Вебердің сөзінше, ислам – аскетизм мен қатаң ізгілікке (пуритандыққа) толық қарсы келеді.
German sociologist, historian, jurist and political economist Max Weber argued that hedonism plays a role in Islamic ethics and teachings, in which worldly pleasures such as military interests and the "acquisition of booty" are emphasised. According to Weber, Islam is the polar opposite of ascetic puritanism.
Утилитаризм
Утилитаризм бақытқа орталық рөл беру арқылы Кантиандық көзқарастарда назарсыз қалған моральдық мотивация мәселелерін шешеді. Бұл – қоғамның жалпы жақсартуын максималдайтын әрекетті дұрыс деп санайтын этикалық теория. Осылайша, бұл іс-әрекеттің моральдық құндылығы оның салдарымен анықталады дегенді білдіретін, салдарлылықтың бір түрі. Бұл теорияға ең зор үлес қосқандар – 18 және 19 ғасырлардағы британдық философтар Джереми Бентам және Джон Стюарт Милл болып саналады. Гедонизмді – адамдар үшін не жақсы деген пікір ретінде – утилитаризммен байланыстыру нәтижесінде, барлық әрекеттер бақыттың ең жоғары жалпы көлемін қамтамасыз етуге бағытталуы керек (гедонистік есептеу арқылы өлшенген). Бентам мен Миллдің гедонизмге қатысты ұстанымдары бақытты іздеуде үйлесімді болғанымен, өзгешеліктері де бар. Гедонизмді түсінудің екі негізгі мектебі бар, сондай-ақ Джон Уилмот, Рочестердің 2-ші графы да бар.
Utilitarianism addresses problems with moral motivation neglected by Kantianism by giving a central role to happiness. It is an ethical theory holding that the proper course of action is the one that maximizes the overall good of the society. It is thus one form of consequentialism, meaning that the moral worth of an action is determined by its resulting outcome. The most influential contributors to this theory are considered to be the 18th and 19th century British philosophers Jeremy Bentham and John Stuart Mill. Conjoining hedonism—as a view as to what is good for people—to utilitarianism has the result that all action should be directed toward achieving the greatest total amount of happiness (measured via hedonic calculus). Though consistent in their pursuit of happiness, Bentham and Mill's versions of hedonism differ. There are two somewhat basic schools of thought on hedonism. and John Wilmot, 2nd Earl of Rochester.
Қазіргі тәсілдер
Қазіргі замандағы гедонизм жақтастары швед философы Торбьёрн Таннсжо, Фред Фельдман және испандық этика философы Эсперанса Гисанды қамтиды (олар 1990 жылы «Гедонистік манифест» жариялаған). Дэн Хейброн психологиялық, этикалық, әл-ауқат және аксиологиялық гедонизмді ажыратқан. Сондай-ақ, «Өмірдің құдіреті: гедонистік манифест» еңбегінде гедонизмді «өзіңнің ләззатыңды көру және өзгелерді қуантуға негізделген, өзіңе немесе басқаларға зиян келтірмейтін өмірге деген терең ойлы көзқарас» деп түсіндіреді. Онфрейдің философиялық жобасы – этикалық гедонизмді, қуанышқа негізделген утилитаризмді және ми мен дененің мүмкіндіктерін толыққанды пайдалану жолдарын зерттейтін сезімтал материализмнің жалпыланған эстетикасын анықтау. Бұл ретте философияны өнер, саясат, күнделікті өмір және шешімдерде пайдалы рөлге қайтару мақсатында. Онфрейдің еңбектері «ғылым, сурет салу, гастрономия, сексуалдық қатынас және сезімталдық, биоэтика, шарап және жазу салаларындағы философиялық резонанстар мен құрамына (сондай-ақ, қарсылықтарды) зерттеген». Оның ең ауқымды жобасы – жоспарланған алты томдық «Философияның қарсы тарихы» (2020 жылға қарай 12 томға дейін ұзартылған). Оның философиясы «микрореволюцияларға» немесе «жеке және ойдағыдай адамдардың шағын топтарының революциясына» ұмтылады, олар оның гедонистік, либертариандық құндылықтарымен өмір сүреді.
Contemporary proponents of hedonism include Swedish philosopher Torbjörn Tännsjö, Fred Feldman, and Spanish ethic philosopher Esperanza Guisán (published a "Hedonist manifesto" in 1990). Dan Haybron has distinguished between psychological, ethical, welfare and axiological hedonism. and La puissance d'exister : Manifeste hédoniste. He defines hedonism "as an introspective attitude to life based on taking pleasure yourself and pleasuring others, without harming yourself or anyone else." Onfray's philosophical project is to define an ethical hedonism, a joyous utilitarianism, and a generalized aesthetic of sensual materialism that explores how to use the brain's and the body's capacities to their fullest extent—while restoring philosophy to a useful role in art, politics, and everyday life and decisions." Onfray's works "have explored the philosophical resonances and components of (and challenges to) science, painting, gastronomy, sex and sensuality, bioethics, wine, and writing. His most ambitious project is his projected six volume Counter history of Philosophy" (which has been extended, with 12 volumes as of 2020). His philosophy aims for "micro revolutions", or "revolutions of the individual and small groups of like minded people who live by his hedonistic, libertarian values."
Гедодинамика
Ресейлік физик және философ Виктор Аргонов гедонизмді ғана емес, сонымен қатар тексерілетін ғылыми гипотеза деп санайды. 2014 жылы ол «ләззат принципінің постулаттарын» ұсынды, оның расталуы гедодинамика деп аталатын жаңа ғылыми саланың пайда болуына әкелер еді. Гедодинамика адамзат өркениетінің алыс болашақтағы дамуын, тіпті ғаламдағы басқа да саналы тіршілік иелерінің ықтимал құрылымын және психологиясын болжауға мүмкіндік берер еді. Мұндай теорияны құру үшін ғылым ләззат сезімімен (гедоникалық тонмен) нақты сәйкес келетін ләззаттың нейрокоррелятын анықтауы керек. Аргоновтың сөзіне қарағанда, постгумандар өздерінің мотивацияларын кез келген түрде қайта бағдарламалай алады (бағдарламаланған кез келген қызметтен ләззат алу үшін). Егер ләззат принципінің постулаттары дұрыс болса, онда өркениет дамуының жалпы бағыты айқын: постгумандық өмірде интегралды бақытты барынша арттыру (өмір сүру ұзақтығы мен орташа бақыттың көбейтіндісі). Постгумандар тұрақты ләззатты күйзеліске түсірмейді, себебі ол өмірді ұзартуға қажетті рационалды мінез-құлыққа қайшы келеді. Дегенмен, олар қазіргі адамдардан әлдеқайда бақытты бола алады. Егер ләззаттың нейрондық корреляты табылмаса, гедодинамика постгумандық қоғамның көптеген басқа да аспектілерін болжауға мүмкіндік береді. Мысалы, адамдардың оптималды саны, олардың дене мөлшері (бақыт үшін маңызды ма, жоқ па) және агрессия деңгейі. Атап айтқанда, Г.Э. Мур құндылықтың жалғыз иесі ретінде ләззатқа сын бағыттау үшін ой экспериментін ұсынды: ол екі әлемді көзге елестетті – біреуі шексіз сұлулыққа толы, ал екіншісі – лас үйінді. Бұл әлемдердің ешқайсысын ешкім бастан өткермейді. Сұрақ мынада: әдемі әлемнің болуы лас үйіндіге қарағанда жақсы ма? Осылайша Мур жағдайлардың құндылығы саналы ләззаттан тысқары да болуы мүмкін екенін білдірді, бұл гедонизмнің дұрыстығына қарсы дәлел келтірді. Гедонизмге қарсы ең танымал қарсылық – Роберт Нозиктің әйгілі «тәжірибе машинасы». Нозик адамдарға қалағандарын сезінуге мүмкіндік беретін машинаны гипотетикалық түрде көзге елестетуді ұсынады – егер адам достар табуды сезінгісі келсе, машина оны пайдаланушыға ұсынады. Нозик гедонистік логика бойынша адамдар өмір бойы осы машинада қалуы керек деп санайды. Алайда, ол бұл сценарийге қарсы үш себеп келтіреді: біріншіден, адамдар белгілі бір нәрселерді жасағысы келеді, оларды жай ғана сезінуге емес; екіншіден, адамдар «белгісіз масса» емес, белгілі бір тұлға болуды қалайды; үшіншіден, мұндай машина олардың тәжірибесін тек адамдар елестете алатын нәрселермен шектейді.
Russian physicist and philosopher Victor Argonov argues that hedonism is not only a philosophical but also a verifiable scientific hypothesis. In 2014, he suggested "postulates of pleasure principle," the confirmation of which would lead to a new scientific discipline known as hedodynamics. Hedodynamics would be able to forecast the distant future development of human civilization and even the probable structure and psychology of other rational beings within the universe. In order to build such a theory, science must discover the neural correlate of pleasure—neurophysiological parameter unambiguously corresponding to the feeling of pleasure (hedonic tone). According to Argonov, posthumans will be able to reprogram their motivations in an arbitrary manner (to get pleasure from any programmed activity). And if pleasure principle postulates are true, then general direction of civilization development is obvious: maximization of integral happiness in posthuman life (product of life span and average happiness). Posthumans will avoid constant pleasure stimulation, because it is incompatible with rational behavior required to prolong life. However, they can become on average much happier than modern humans. Many other aspects of posthuman society could be predicted by hedodynamics if the neural correlate of pleasure were discovered. For example, the optimal number of individuals, their optimal body size (whether it matters for happiness or not) and the degree of aggression. In particular, G. E. Moore offered a thought experiment in criticism of pleasure as the sole bearer of value: he imagined two worlds—one of exceeding beauty and the other a heap of filth. Neither of these worlds will be experienced by anyone. The question then is if it is better for the beautiful world to exist than the heap of filth. In this, Moore implied that states of affairs have value beyond conscious pleasure, which he said spoke against the validity of hedonism. Perhaps the most famous objection to hedonism is Robert Nozick's famous experience machine. Nozick asks to hypothetically imagine a machine that will allow humans to experience whatever people want—if a person wants to experience making friends, the machine will give this to its user. Nozick claims that by hedonistic logic, people should remain in this machine for the rest of their lives. However, he gives three reasons why this is not a preferable scenario: firstly, because people want to do certain things, as opposed to merely experience them; secondly, people want to be a certain kind of person, as opposed to an 'indeterminate blob' and thirdly, because such a thing would limit their experiences to only what people can imagine.