Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед-американдық пастор (1833–1916)
Swedish American minister (1833–1916)
Эрик Норелиус (26 қазан 1833 – 15 наурыз 1916) – швед-американдық лютерандық пастор, шіркеу басшысы және автор.
Eric Norelius (26 October 1833 – 15 March 1916) was a Swedish American Lutheran minister, church leader, and author.
Өмірбаян
Эрик Норелиус 1833 жылы 26 қазанда Швецияның Хасела қауымындағы Норрбек елді мекенінде дүниеге келген. Алғашқы білімін Хюдиксвалл гимназиясында алды. 1850 жылы 17 жасында Норелиус АҚШ-қа эмиграциялады. 1851 жылы мамыр айында ол Ларс Пол Эсбьорнмен бірге Огайо штатының Колумбус қаласындағы жаңадан аталған Капитал университетінің президенті Уильям Мортон Рейнольдсқа сапар жасады және Эсбьорнның көмегімен сол жерде студент болып қала берді. Төрт жыл оқығаннан кейін, 1855 жылы Норелиусқа дін қызметкері мәртебесі берілді.
Eric Norelius was born on 26 October 1833 in Norrbäck, Hassela parish, Sweden. He received his early education at Hudiksvall's general school. In 1850, at the age of 17, Norelius emigrated to the United States. In May 1851, he accompanied Lars Paul Esbjörn on a visit to William Morton Reynolds, president of the newly renamed Capital University at Columbus, Ohio, and stayed on to become a student there, with assistance from Esbjörn. After four years of studying, Norelius was ordained in 1855.
Мансап
1856 жылы Норелиус жаңа құрылған қауымдарға, Миннесота штатының Ред-Уинг және Васа қалаларына көшіп барды. 1858 жылы ол Индиана штатының Аттика қаласындағы швед лютеран қауымына қызмет етуге шақырылды. 1863 жылы Гудхью округіндегі Васа және Ред-Уинг қауымдарына қайта шақырылды. Миннесотадағы лютерандық әлеуметтік қызметінің тарихы 1865 жылға дейін жетеді, ол кезде Норелиус және оның қауымы төрт жетім иммигрант баласын қабылдап, кейін Vasa лютерандық балалар үйін ашты. Васа балалар үйі – Миннесотада швед лютерандары құрған алғашқы жетімдер үйі. Норелиус Августа Синодының негізін қалаушылардың бірі болды және 1870–1881 және 1901–1910 жылдары оның президенті қызметін атқарды. Норелиус сонымен қатар Августа Синодының лютерандық Миннесота конференциясын құрды және оның жиі президенті болды. Ол Густав Адольф колледжінің алдағысы – Миннесота Elementar Skola-ны іске қосты. Норелиус баспа саласында да белсенділік танытып, 1857–1858 жылдары «Minnesota Posten» газетін шығара бастады, ол кейін «Hemlandet» газетімен бірікті. Норелиус «Svensk Luthersk Tidskrift» журналын бірлесіп басып, редакциялады, ол алғашқы жылдан кейін «Skaffaren» болып өзгерді. Ол 1870–1871 жылдары «Миссионерлерді» (Missionären) редакциялады. 1882 жылға дейін Норелиус «Скаффарен» (Skaffaren) басылымының бас редакторы болып саналды. Ол сондай-ақ қысқа мерзімге «Аугустана» (Augustana) журналының және Синод күнтізбесі «Корсбанерет» (Korsbaneret) редакторы болды. 1899 жылдан 1909 жылға дейін ол «Tidskrift för svensk evangelisk luthersk kyrkohistoria i Amerika» журналының редакторы немесе қосымша редакторы болды, кейін ол «The Augustana Theological Quarterly» деп аталды. Өмірінің соңғы жылдарында ол Синод тарихын, сондай-ақ Америкаға шведтердің көшіп келуі мен қоныстануын зерттеумен және жазумен айналысты. Ол өзінің қауымының тарихы туралы «Vasa illustrata» (1905) және «Швед лютеран қауымдарының тарихы және швед америкалықтары» (1890) (швед тілінде: De svenska lutherska församlingarnas och svensk amerikanernas historia) кітаптарын жариялады. Ол сонымен қатар Тьюв Хассельквисттің (Tuve Hasselquist) өмірбаянын жазды (1900). Эрик Норелиустың құжаттары Иллинойс штатының Рок-Айленд қаласындағы Аугустана колледжінің кампусында орналасқан Свенсон швед иммиграциялық зерттеу орталығында және Миннесота штатының Сент-Питердегі Густав Адольф колледжінің колледж және лютеран шіркеуінің мұрағатында сақталады.
Norelius moved to the newly formed congregations in Red Wing, and Vasa, Minnesota, in 1856. In 1858, he was called to serve the Swedish Lutheran congregation in Attica, Indiana. In 1863, he was called back to the Vasa and Red Wing congregations in Goodhue County. Lutheran Social Service of Minnesota traces its history to 1865 when Norelius and his congregation took in four orphaned immigrant children and later opened Vasa Lutheran Home for Children. The Vasa Children's Home was the first orphan home established by Swedish Lutherans in Minnesota. Norelius was one of the founders of the Augustana Synod, and he served as its president between 1870–1881 and 1901–1910. Norelius was also the founder and often president of the Lutheran Minnesota Conference of Augustana Synod, and he initiated Minnesota Elementar Skola, a predecessor of Gustavus Adolphus College. Norelius was also active in the publishing field and began the publishing of Minnesota Posten from 1857–1858, which merged with Hemlandet. Norelius jointly published and edited Svensk Luthersk Tidskrift, which became Skaffaren after the first year of existence. He edited Missionären from 1870–1871. Norelius was listed as editor in chief of Skaffaren until 1882. He was also the editor of Augustana for a brief period of time and the synod calendar Korsbaneret. From 1899 until 1909, he was editor or co editor of Tidskrift för svensk evangelisk luthersk kyrkohistoria i Amerika, later called The Augustana Theological Quarterly. The last years of his life were spent researching and writing the history of the synod and the Swedish migration to and settlement in America. He published Vasa illustrata (1905) on the history of his congregation in Vasa, The history of the Swedish Lutheran congregations and the Swedish Americans (1890) (Swedish: De svenska lutherska församlingarnas och svensk amerikanernas historia). He also wrote a biography of Tuve Hasselquist (1900). Eric Norelius' papers are contained in the Swenson Swedish Immigration Research Center located on the campus of Augustana College in Rock Island, Illinois, and in the College and Lutheran Church Archives at Gustavus Adolphus College in Saint Peter, Minnesota.
Мұра
Густав Адольф колледжі Норелиустың колледж негізі қалануындағы рөлін құрметтейді. Мәсіх шіркеуінің төрт нартексі колледждің алғашқы төрт президентінің құрметіне арналған, олардың ішінде колледждің негізін қалаушы Норелиус та бар. Норелиус залы оның атымен аталады. Густав Адольф колледжі жыл сайын "Ерекше әкімшілік қызметкер" үшін Эрик Норелиус сыйлығын тартады. 2015 жылы Миннесота штатының Линдстрем қаласында Норелиустың ескерткіш қола мүсіні, сондай-ақ ықпалды швед иммигранттары Жорис Пелле Пер Андерсон мен Даниэль Линдстремнің екі мүсіні орнатылды. Үш швед те 1851 және 1853 жылдар аралығында көшіп келген және Линдстрем қаласы мен Миннесота штатының дамуына қосқан үлесі үшін құрметке ие болды.
Gustavus Adolphus College honors the role of Norelius in the foundation of the college. The four narthexes of Christ Chapel honor the first four college presidents, including Norelius, founder of the college. Norelius Hall is named for him. The Eric Norelius Award for the Outstanding Administrative Employee is awarded annually by Gustavus Adolphus College. A commemorative bronze statue of Norelius was erected in 2015 in Lindström, Minnesota, alongside two additional statues of influential Swedish immigrants Joris Pelle Per Anderson and Daniel Lindström. All three Swedes immigrated between 1851 and 1853 and are honored for their significant contributions to the city of Lindström and the state of Minnesota.