Кіріспе
Ежелгі грек қаласы Македониядағы Гераклея Линкестис, сондай-ақ Herakleia Lynkestis (Ἡράκλεια Λυγκηστίς; Гераклея Линкестис;), Македониядағы ежелгі грек қаласы, кейіннен римдіктер басқарған. Оның қираған жері қазіргі Солтүстік Македониядағы Битола қаласының оңтүстігінде орналасқан. Ерте христиан дәуірінде Гераклея маңызды епископтық орын және Виа Эгнатия жолындағы маңызды нүкте болды, ол бір кезде Византияны Адриатика теңізінің Диррахий порты арқылы Риммен байланыстырған. Оның кейбір епископтары Сердикада және басқа да жақын маңдағы қалаларда өткен синодтарда есімдері тіркелген. Қала 6 ғасырда болған жер сілкінісі мен славян шапқыншылығынан кейін біртіндеп тасталып қалды.
Heraclea Lyncestis, also transliterated Herakleia Lynkestis (Ἡράκλεια Λυγκηστίς; Heraclea Lyncestis; ), was an ancient Greek city in Macedon, ruled later by the Romans. Its ruins are situated south of the present day town of Bitola, North Macedonia. In the early Christian period, Heraclea was an important Episcopal seat and a waypoint on the Via Egnatia that once linked Byzantium with Rome through the Adriatic seaport of Dyrrachium. Some of its bishops are mentioned in synods in Serdica and other nearby towns. The city was gradually abandoned in the 6th century AD following an earthquake and Slavic invasions.
Филипп ІІ-нің қоры
Оны б.з.д. 4 ғасырының ортасында II Филипп Македонский құрды. Қаланың аты мифтік батыр Гераклдың құрметіне берілген. Линкестис атауы Филипп басып алған ежелгі мемлекеттің атынан шыққан, сол жерде қала салынған. Гераклея классикалық антикалық дәуірде стратегиялық маңызды қала болды, себебі ол Иллирия мен Македония арасындағы маңызды шығыс-батыс бағытындағы жолдардың бірін бақылады. Филипп Гераклеяны құру арқылы иллириялықтардың батыстан Македонияға жасаған шабуылдарын болдырмады. Кейін, 7 ғасырдың басында, аварлардың қысымымен солтүстіктен түскен славян тайпасы – Драговитерлер осы аймаққа қоныстанды. Соңғы монета шамамен б.з.д. 585 жылы шығарылған, бұл қаланың ақыры славяндармен басылып алынғанын көрсетеді. Осының салдарынан, құлаған қала театрының орнына бірнеше лашықтар салынды.
Базиликалардағы мозаикалар
Кіші базилика деп аталатын бұл ғимарат 1936-1938 жылдар аралығында, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін жүргізілген қазба жұмыстары кезінде табылған. Бастапқыда бұл көне сарай деп ойланған, бірақ 1960-1964 жылдар аралығындағы келесі зерттеулер оның ерте христиан базиликасы екенін көрсетті. Базилика ішінде "opus sectile" техникасында жасалған әсем еден мозаикасы және бірнеше бөлме табылды. Бірінші бөлме крещение рәсімі үшін пайдаланылған, ал екінші бөлмеде "opus tessellatum" техникасында жасалған еден мозаикасы бар. Үлкен базилика кешені салынғаннан кейін бұл бөлмелердің мақсаты өзгерді. Қазбадан табылған қабырғалар, архитектуралық элементтер және едендер электронды түрде қайта жаңартылды. Ұлы базилика – ашық галереясы бар колоннадалық зал, экзонартекс, нартэкс, екі солтүстік және үш оңтүстік шатырлары бар монументалды ғимарат. Бұл бөлмелердің едендерінде геометриялық және гүлдік суреттермен мозаикалар салынған. Нартекстегі мозаика ерте Византия өнерінің үлгісі болып табылады, оның көлемі зор және құстар, ағаштар, бұталар, жұмақтың символы – қызыл түлкі, сондай-ақ жердің иелері – жануарлар бейнеленген. Бұл мозаика 6 ғасырдың соңына жатады. Ұлы базилика бұрынғы бір базиликаның үстіне салынған, және ол 4-6 ғасырлар аралығында салынған деп есептеледі. Ұлы базиликаның мозаикалық едені 1996 жылы шығарылған македондық 5000 динарлық банкнотаның артқы жағында бейнеленген. Епископ резиденциясы 1970-1975 жылдар аралығында қазба жұмыстары арқылы ашылды. Батыс бөлігі бірінші болып табылды, ал оңтүстік жағы қала қабырғасына жақын орналасқан. Лаксұрысты бөлмелер шығыс бөлігінде орналасқан. 2-ші, 3-ші және 4-ші бөлмелердің барлығы мозаикалық едендермен жабдықталған. 3-ші және 4-ші бөлмелердің арасында резиденцияның шығыс кіреберісіне кететін ойық бар. Бұл ойық 4-6 ғасырлар аралығында мақсатты түрде жасалған.