Уарленкур төбесіндегі шайқастар: Сомма шайқасының тарихы

Кіріспе

Бут де Варленкурға жасалған шабуылдар (1916 жылдың 7 қазаны – 16 қарашасы) Сомма шайқасы барысындағы тактикалық оқиғаны сипаттайды. Бут де Варленкур – Францияның солтүстігіндегі Сомма департаменттерінде, Ле-Сарс қаласының солтүстік-шығысында, Альбер–Бапум тас жолының жанында орналасқан ежелгі бейіт төбесі. Ол Уорленкур-Эукур коммунасының аумағында және Геудкур мен Эукур-л’Аббеге баратын шағын жолдың солтүстігінде жатыр. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскерлері Бутта терең бекіністер салып, оны бірнеше қатар тікенді сыммен қоршап, Галлвиц Ригельге (британдықтар үшін белдік орлар) қарсы берік қорғаныс позициясына айналдырды. Флерс–Курслетт шайқасынан кейін (15–22 қыркүйек 1916 ж.) Буттан ашылатын көрініс жаңа британдық фронт сызығын бақылауға мүмкіндік берді және немістер оны артиллерияны бақылау үшін пайдаланды. Ле Транслой шайқасы кезінде (1916 жылдың 1–20 қазаны) Бут де Варленкур британдық Төртінші армияның бірнеше шабуылдарына ұшырады, бірақ бәрі де қымбатқа түсті; қараша айындағы шабуылдар да сәтсіз аяқталды. 2-австралиялық дивизия Бутты 1917 жылдың 24 ақпанында, Сомма майданында неміс әскерлері шегінген кезде, «Альберих» операциясына ([[Альберих (Бірінші дүниежүзілік соғыстағы неміс операциясы))], немістердің Гинденбург шебіне қайта орналасуына дайындық ретінде басып алды. Бут де Варленкур 1918 жылдың 24 наурызында 2-ші армияның «Михаил» операциясы кезінде қайтадан немістердің қолына көшті, бұл немістердің көктемгі шабуылы болды. Бут соңғы рет 26 тамызда 21-ші дивизиямен Бапумның екінші шайқасында басып алынды. 1990 жылы Батыс майдан қауымдастығы мүшелерінен түскен қайырымдылық қаражатымен бұл жерді сақтап қалу үшін сатып алды. Қауымдастық 2018 жылдың қазан айында оны бұрынғы төрағасы Боб Патерсонға сатқанын хабарлады. Қоғамдық наразылықтардан кейін Патерсон бұл жерді Батыс майдан қауымдастығына қайта сатуға келісім білдірді.

1914 жыл

1914 жылдың 25 қыркүйегінде, теңізге бәсекелесу кезінде, Сомманың солтүстігінде II Бавария корпусына (генерал Карл Риттер фон Мартини) қарсы француз шабуылы неміс әскерін асыққан түрде кері шегінуге мәжбүр етті. Көбірек бавариялық бөлімдер солтүстікке келгенде, 3-Бавария дивизиясы Сомманың солтүстік жағасымен Бухавеснес, Лефорест және Хардекорт арқылы Марикурға дейін жетіп, тоқтатылды. Одан солтүстікке орналасқан 4-Бавария дивизиясы француз әскери-аймақтық әскерлерін жеңіп, кейін Гюдекур маңында батысқа қарай, Альберт бағытында, Сайли, Комбль, Гильмон және Монтобан арқылы шабуылдады. II Бавария корпусы мен XIV резервтік корпус (генерал-лейтенант Герман фон Штайн) Бапум ауданынан француз әскери-аймақтық дивизиясын ығыстырды. Немістер Сомма өзені бойымен теңізге қарай ұмтылып, Брей-сюр-Сомм және Альбертке қарай жылжыды. Неміс шабуылына Сомманың солтүстігінде, Альберттің шығысында француздық Екінші армияның солтүстік корпусы қарсы тұрды. XIV резервтік корпус 28 қыркүйекте Бапумнан Альбертке және Амиенге дейінгі римдік жолмен шабуылдап, Анкреге жетіп, содан кейін Сомма аңғарымен батысқа қарай жылжуды жоспарлады. 28-ші (Баден) резервтік дивизиясы француз жаяу әскері мен атты әскерінің сирегіп орналасқан қарсылығына қарамастан, Фрикурға жақын алға жылды.

1916 жыл

1916 жылдың 21 шілдесінде 3 эскадрилья Корольдік ұшу корпусы (RFC) Ле Транслойдан Варленкурға дейінгі жаңа неміс қорғаныстарын және Буттен батысқа қарай Эукур-л-Аббай мен Флерс арасындағы қосымша траншеяларды анықтады. 22 тамызда 11 эскадрилья мен шамамен жиырма неміс истребителі арасында әуе шайқасы болды, нәтижесінде үш Roland D. I ұшағы құлатылды. 4 қазанда 47-ші (1/2 Лондон) дивизиясы Флерс қолдау траншеясын қарсылықсыз басып алды, ал 5 қазан күні түнде Эукорттың солтүстік-батысындағы қираған диірменді басып алуға көшті. Эукортты басып алу британдықтарға далалық артиллерияны Биік Вуд қыратынан, «Жұлдыз балық» аңғарына жылжытуға мүмкіндік берді, осылайша Бутке жасалған шабуылдарды қолдауға жағдай жасалды. Бавария резервтік жаяу әскер полкінің 16-шы полкі Эукорт маңында қалды және көптеген шығынға ұшырады; 5 қазанға дейін I батальон командирі майдан жағдайының ерекше екенін хабарлады; салқын тағамдар мен үздіксіз артиллериялық атыстан мораль төмендеді, оның бір бөлігі неміс артиллериясынан келді. Көптеген қазалар, траншеяларға шашырап жатқан өлгендерді жерлеу мүмкін болмауы моральды одан әрі түсірді. Суық, жаңбырлы ауа райы, нашар тағам және гигиенаның жоқтығы салдарынан жарақат алмағандардың саны күрт өсті, әскерлердің шамамен 1/3-і іш ауруына шалдықты; командирлердің үнемі тікелей өтініштеріне қарамастан, гарнизонды ауыстыруға жаңа әскерлер болған жоқ.

Германияның қорғаныс дайындықтары

Бут - бұл Гальвиц Ригельдің (Gallwitz Riegel) окоптарының жанындағы беткейдегі шамамен биіктігі бар үйінді. Франко-прусс соғысында бұл үйіндіге туннель қазылған, ал Сомма шайқасы кезінде немістер Бутты пулеметтік орындармен нығайтып, көптеген тікенді сым тораптарымен қоршады. Үйіндіден оңтүстік-батысқа қарай Позьер, солтүстік-шығысқа қарай Ла Барк және Бапум жақсы көрінеді. Буттың шығысына қарай көптеген неміс артиллериялық позициялары орналасқан. Неміс артиллериясы Мартинпуиш маңындағы аймақты бақылап тұрды, сол себепті британдықтар өздерінің көп бөлігін артиллерияны жылжытуға мәжбүр болды, бұл неміс контрбатареялық атысының дәлдігін арттырды.

Британдық шабуылға дайындық

47-ші (1/2 Лондон) дивизиясы 1-3 қазан аралығында жақын маңдағы Эукур Л’Аббе шаруашылығын басып алды. 4 қазанда 140-шы бригада 141-ші бригададан желіні қабылдады, келесі жалпы шабуылға дайындалу мақсатында. Келесі күні 1/6 Лондон полкі (1/6 Лондон) Эукур Л’Аббеден батысқа қарай орналасқан ескі диірменді басып алды. III корпустың шабуылы 7 қазанда сағат 13:45-те Гюдекурдан Варленкурға дейін, сондай-ақ Бутта арқылы солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылған Гирд траншеяларына қарсы басталды. 47-ші (1/2 Лондон) дивизиясы орталықта шабуыл жасады, ал оң жақта 41-ші дивизия, сол жақта 23-ші дивизия орналасты. Немістер 47-ші (1/2 Лондон) дивизиясының алдында, Эукур Л’Аббеден солтүстікке қарай биік жерге, батысқа қарай аңғарға қарай жаңа траншея (Диагональ траншеясы) қазып алды. Диагональ траншеясы бірінші мақсат болып белгіленді және оны 1/8 Лондон полкі басып алуы керек еді, содан кейін Гирд траншеясы мен Буттадағы соңғы мақсатты 1/15 және 1/7 Лондон полктері, 1/6 Лондон полкінің қолдауымен басып алу жоспарланды. 9 қазанда 26-шы (Оңтүстік Африка) бригадасы 140-шы және 142-ші бригадаларды алмастырды.

7 қазан

Бірінші мақсат Снаг траншеясында белгіленді, ол Уорленкортқа қарай солтүстікке созылатын депрессияның шығыс беткейімен өтеді. Баварияның 6-шы резервтік дивизиясы III батальон, Баварияның 16-шы резервтік жаяу әскер полкімен бірге аумақты ұстады. Ортада нысана қашықтықта, Бут тауының ортасында орналасты. Оң жақта 1/8-ші Лондон полкі автоматтық оқтардың көптеп атылуынан тоқтатылды, сондай-ақ 1/15-ші Лондон және 1/7-ші Лондон полктері де тоқтатылды, олар соңғы мақсатқа секіріп өтуді жоспарлаған еді. 1922 жылы 47-ші (1/2-ші Лондон) дивизиясының тарихшысы шабуылдаушылар Диагональ траншеясынан шағын қарудан атылғанын жазды, бірақ 1/15-ші Лондон және 1/8-ші Лондон полктері оң жақтан алға жылжып, Эукорт-л’Аббайдан Ла-Баркке дейінгі көмкерілген жол бойымен бекінді. Ле Барк жолының жанында бірнеше аванпосттар құрылды және оң жақтан 41-ші дивизиямен байланыс орнатылды. Сол жақта 1/8-ші Лондон полкінің роталары, содан кейін 1/7-ші Лондон полкінің роталары, диірменнің алдындағы беткейден төмен түсіп, Диагональ траншеясынан, сондай-ақ терең орналасқан артиллерия мен автоматтық оқтардан атылды, олар Бут тауы мен оңтүстікке қарайғы биік жерге бағытталған қарсы оқ ату үшін орналастырылған. Аңғардың алыс жағынан британдық нысаналарға апаратын жер оңай көрінетін. Шабуылдаушылардың кейбіреуі Бут тауына жетіп, жоғалып кетті, ал Баварияның 16-шы резервтік жаяу әскер полкі бірнеше жергілікті қарсы шабуылдар жасады. Сайыпқыштар мүмкіндігінше бекініп, диірменнен бірнеше посттар шығарылды, Ле Сарсты басып алған 23-ші дивизиямен байланыс сақтау үшін. 23-ші дивизия Бут тауы мен айналасына бақылау жасау үшін патрульдер жіберді; сағат 15:40-та патрульдер немістердің көрінбейтінін хабарлады. 140-шы бригада көп шығынға ұшырады және сол жақтан 142-ші бригадамен ауыстырылды, бірақ 1/6-шы Лондон полкінің алдыңғы посттары келесі күні 142-ші бригаданың шабуылына дейін күтуге мәжбүр болды. 8 қазан күні британдық барлау ұшағының экипажы Бут тауына қарайғы жолдың ортасында бір постты байқады. 142-ші бригада 1/21-ші Лондон және 1/22-ші Лондон полктерімен бірге Диагональ траншеясына тағы шабуыл жасады, олар сағат 9:00-де бір минуттық қысқаша артиллериялық оқ жауын тоқтатумен бірге неміс гарнизонын шабуылға алды. 1/21-ші Лондон полкі Диагональ траншеясына дейін шығынсыз жетті, содан кейін автоматтық оқтар көптеген жарақаттар келтірді; траншеяға аз ғана әскер жетті. Сол жақта 1/22-ші Лондон полкінің үш ротасы аз қарсылыққа ұшырап траншеяға жетті, бірақ оң жақтан келген қарсы оқтар таң атқанда траншеяны ұстап тұру мүмкін емес етіп қойды. Тірі қалғандар нысанаға жетпей, Эукорт-л’Аббай – Уорленкорт жолында алдыңғы посттарды қазып алды. Сол жақта 23-ші дивизиямен байланыс орнатылды. 47-ші (1/2-ші Лондон) және 23-ші дивизиялар 8-ден 11 қазанға дейін генерал-майор Уильям Фурс басқаратын 9-шы дивизия және генерал-майор Фредерик МакКраккен басқаратын 15-ші (Шотландия) дивизиясымен ауыстырылды, келесі шабуылға дайындалу үшін.

The first objective was set at Snag Trench, which ran across the east slope of a depression running north to Warlencourt. The 6th Bavarian Reserve Division held the area with the III Battalion, Bavarian Reserve Infantry Regiment 16. In the centre the objective was distant, half way to the Butte. On the right the 1/8th London was stopped by massed machine gun fire, as were the 1/15th London and the 1/7th London, which had been intended to leap frog through to the final objective. In 1922, the 47th (1/2nd London) Division historian wrote how,

the attackers came under small arms fire from Diagonal Trench but the 1/15th London and 1/8th London got forward on the right and dug in along a sunken road leading north east from Eaucourt l'Abbaye to La Barque. A few outposts were established near the Le Barque road and on the right flank, touch was gained with the 41st Division. To the left, companies of the 1/8th London, followed by the 1/7th London advanced down the slope, forward of the mill and were fired on from Diagonal Trench and by artillery and machine gun fire sited in depth, to aim cross fire along the western slopes up to the Butte and high ground to the south. From the far side of the valley, the ground leading to the British objectives was easily observed. Some of the attackers reached the Butte and disappeared and several local counter attacks were made by Bavarian Reserve Infantry Regiment 16. Parties dug in where they could and several posts were pushed out from the mill, to maintain contact with the 23rd Division, which had advanced along the main road and captured Le Sars. The 23rd Division sent patrols which gained a view of the Butte and the vicinity; at 3:40 p. m. the patrols reported that no Germans could be seen. The 140th Brigade lost many casualties and were relieved on the left flank by the 142nd Brigade but the 1/6th London in the advanced posts had to wait until the 142nd Brigade attack the next day. On 8 October, a post was spotted halfway up the road towards the Butte by the crew of a British reconnaissance aircraft. The 142nd Brigade attacked Diagonal Trench again with the 1/21st London and the 1/22nd London, who crawled forward to rush the German garrison as soon as a one minute hurricane bombardment lifted at 9:00 p. m. The 1/21st London advanced until about short of Diagonal Trench with no losses, then massed machine gun fire inflicted many casualties; few troops reached the trench. On the left flank, three companies of the 1/22nd London reached the trench against slight opposition but enfilade fire from the right flank made the trench untenable once dawn broke. The survivors managed to dig advanced posts up to short of the objective and at the Eaucourt l'Abbaye–Warlencourt road. Touch was gained with the 23rd Division on the left. The 47th (1/2nd London) and 23rd divisions were relieved by the 9th Division (Major General William Furse) and 15th (Scottish) Division (Major General Frederick McCracken) from 8 11 October, preparatory to another attack.

12 қазан

+Ауа райы (7 қазан – 5 қараша 1916) Күн Жаңбыр мм °F 70.166–52 желді жаңбыр 80.164–54 жаңбыр 9064–50 ашық 10068–46 ашық күн 110.166–50 бұлтты 12061–55 бұлтты 13061–50 бұлтты 14061–50 бұлтты 15357–41 жаңбырлы 160.154–36 күн суық 17355–43 ашық 18457–48 жаңбырлы 19457–37 жаңбырлы 20048–28 бұлтты 21045–28 бұлтты 220 – – суық 23355–43 бұлтты 24354–45 бұлтты жаңбыр 25252–45 жаңбыр 26155–39 ылғалды 27155–43 ылғалды суық 28855–41 ылғалды суық 29753–45 ылғалды 30761–48 ылғалды суық 31063–46 — 1359–46 — 2359–48 — 3159–48 — 4264–52 ылғалды бұлтты 5059–48 ашық

+Weather(7 October – 5 November 1916) DateRainmm °F 70.166–52windrain 80.164–54rain 9064–50fine 10068–46finesun 110.166–50dull 12061–55dull 13061–50dull 14061–50dull 15357–41rainfine 160.154–36suncold 17355–43fine 18457–48rainfine 19457–37rain 20048–28cold 21045–28cold 220– –cold 23355–43dull 24354–45dullrain 25252–45rain 26155–39wet 27155–43wetcold 28855–41wetcold 29753–45wet 30761–48wetcold 31063–46 — 1359–46 — 2359–48 — 3159–48 — 4264–52wetdull 5059–48fine
The 9th (Scottish) Division took over from the 47th (1/2nd London) Division on the eve of the attack; Furse asked for a 48 hour postponement but was over ruled. RFC aircraft tried to reconnoitre the area, to find new German trenches but the light was too poor. By 12 October, the Bavarian companies had been reduced to about 35 men each, with rifles and 18 machine guns to defend an area of The divisional objectives were Snag Trench and the Butte, including the Tail, a trench running back from Snag Trench to the Butte and the Pimple, a mound at the west end of Snag Trench. On the left flank, the 15th (Scottish) Division had been sapping forward to support the attack by firing on the final objective, No. 4 Special Company RE preparing to lay a smoke screen on Little Wood and the Butte. On the right flank, the 7th Seaforth Highlanders (7th Seaforth) of the 26th Brigade was met by machine gun fire as soon as it advanced; it was also hit by the British heavy artillery, which fired short and missed Snag Trench. The 10th Argyll and Sutherland Highlanders (10th Argyll) moved forward as reinforcements but only about were gained when the troops consolidated overnight. On the left flank, the 2nd Regiment of the South African Brigade, supported by the 4th Regiment was held up by long range machine gun fire and lost direction in the smoke screen, which drifted from the Butte. The remnants dug in half way to Snag Trench behind some advanced parties, who were ordered to retire during the morning of 13 October. Bavarian Reserve Infantry Regiment 16 was relieved by Infantry Regiment 104 on 13 October. The defenders managed to recapture a British foothold in the 7th Company zone and were then relieved by Reserve Infantry Regiment 181. Bavarian Reserve Infantry Regiment 16 had suffered 1,177 casualties in ten days and had only 350 infantry fit to fight.

9-шы (Шотландия) дивизиясы шабуыл қарсаңында 47-ші (1/2-ші Лондон) дивизиясынан міндеттерді қабылдады; Фурс 48 сағатқа кейінге қалдыруды сұрады, бірақ оның өтініші қабылданбады. RFC ұшақтары аймақты барлауға тырысып, жаңа неміс траншеяларын табуға ұмтылды, бірақ жарық жеткіліксіз болды. 12 қазанға дейін бавариялық роталардың саны шамамен 35 адамға дейін азайды, олар мылтықтармен және 18 пулеметпен жабдылған, ал қорғау аймағы белгілі бір шекте болды. Дивизияның мақсаттары – Снаг траншеясы және Бутте, соның ішінде Снаг траншеясынан Буттеге дейін созылатын Тейл траншеясы және Снаг траншеясының батыс жағындағы Пимпл төбесі. Сол жақтан 15-ші (Шотландия) дивизиясы шабуылға қолдау көрсету үшін алға қарай траншея қазды, соңғы мақсатқа атумен көмектесті, ал No. 4 арнайы RE ротасы Little Wood және Буттеге түтін жабуға дайындалды. Оң жақтан 26-шы бригаданың 7-ші Сифорт Хайлендерлері (7-ші Сифорт) алға жылжу кезінде пулеметтен атылды; сондай-ақ олар британдық ауыр артиллериясының оғына да түсті, ол қателікпен Снаг траншеясын өткізіп алды. 10-шы Аргилл және Сазерленд Хайлендерлері (10-шы Аргилл) күштер ретінде алға жылды, бірақ әскерлер түнгі уақытта бекінгеннен кейін ғана шамалы жетістіктерге қол жеткізілді. Сол жақтан Оңтүстік Африка бригадасының 2-ші полкі, 4-ші полкпен қолдау көрсетілген, ұзақ қашықтықтан пулеметтен атылып, Буттеден тараған түтіннен бағытын жоғалтты. Қалғандары 13 қазан күні таңертең зейнетке шығуға бұйрық алған алдыңғы топтардың артында Снаг траншеясына дейін жартылай жолды қазып алды. Баварияның 16-шы резервтік жаяу әскер полкі 13 қазанда 104-ші жаяу әскер полкімен ауыстырылды. Қорғаушылар 7-ші рота аймағындағы британдықтардың басып алған жерін қайтарып алды, содан кейін 181-ші резервтік жаяу әскер полкімен ауыстырылды. Баварияның 16-шы резервтік жаяу әскер полкі он күн ішінде 1177 адамды жоғалтты және тек 350 жаяу әскері ғана соғысуға жарамды болды.

18 қазан

17 қазанда 104-ші жаяу әскер полкінің екі ротасы қарсы шабуыл жасағанда, олар "ұлы темір айдаһар" (танк) деп аталатын бір нәрсеге тап болды, ол неміс позицияларын пулеметтермен және жеңіл артиллериямен атқылады. 9-шы ротаның көп бөлігі танк шегінгенге дейін жойылды. 9-шы (шотландтық) дивизияның Бутты басып алуы кейінге жылдырылды және 18 қазанда сағат 3:40-та Снаг траншеясы шабуылдың мақсаты болды. Оң жақтан 30-шы дивизия шабуылдайтын болды. 26-шы бригада батальонмен бір қатарда шабуылдайтын, төрт рота взводтық шекте, бір рота қолдау үшін және бір рота резервте қозғалды; Стокс минометтері неміс алдыңғы шебін бомбалауға көмектесетін еді. Сол жақтан Оңтүстік Африка бригадасы 1-ші полкпен бірге шабуылдайтын, үш рота взводтық шекте, бір рота қолдау үшін және бір рота резервте орналасатын еді. Ауа райы нашарлап, шабуыл нөсер жаңбырда өтті. Оң жақта батальон шабуылдық шепке жақын жылды және шабуылдық шеп көтерілгенде Снаг траншеясына жүгірді; гарнизон Гирд траншеяларына шегінді. Он бес минуттан кейін қарсы шабуыл басталды, оң жақтағы траншеяға бомба тасталды және көп ұзамай кері қайтарылды. Сол жақта Оңтүстік Африканың сол жақ фланғы кері қайтарылды және сағат 9:30-ға дейін оң жақ фланғымен байланыс жоғалды, сол кезде Льюис пулеметінің экипажы 30-шы дивизияның әскерлерімен кездескен 26-шы бригада батальонымен байланыс орнатты. Түстен кейін неміс әскерлерінің тобы қарсы шабуылға дайындалып жатқаны байқалды және артиллерия мен жеңіл қарулардың атысымен таратылды. Сағат 17:30-да сол жақтан жасалған қарсы шабуыл да сүрініп қалды. Түнде британдық пионерлер тобы келді және бұрынғы алдыңғы шепке байланыс траншеясын қазыды. Льюис пулеметінің экипажы мақсатқа жеткен жалғыз Оңтүстік Африка тобы болды; Льюис пулеметшілерінен және бірнеше жарақат алғандардан басқа орталық және оң жақ роталары жоғалып кетті. Оңтүстік Африкалықтар Снаг траншеясын басып алды деп есептелді, ол танылмайтын болды және Буттедегі пулеметтермен қырғынға ұшырады; кейбіреулері күні бойына 19 тұтқынмен оралды. Сол жақ фланғындағы рота кесілмеген сымдармен тоқтатылды, содан кейін пулемет атысына түсті, көптеген жарақаттар келтірді; қалған әскерлер британдық алдыңғы шепке шегінді. Фурс сағат 17:45-ке тағы бір шабуылға және оңтүстік африкалықтар оны басып алып, Tail Trench-тің жоғарғы жағында траншеялық кедергі жасамас бұрын, Носс-тағы неміс бекінісін бомбалауға бұйрық берді. Жаңбыр жерді лайға айналдырды, қимыл жасау төрт сағатқа созылды. Бір рота "Пимплден" шабуылдайтын, ал екінші рота "Нос" шығысындағы Снаг траншеясына кіріп, батысқа қарай шабуылдайтын еді. "Пимплден" жасалған шабуыл неміс пулеметтерімен толы саңылауға түсті, бұл шабуылды тоқтатты. Оңтүстік Африка тобы Снаг траншеясына кірді және "Носқа" жақын жылды, содан кейін үш пулеметтен атылған оқтармен кері қайтарылды, бірнеше сағаттан кейін Снаг траншеясын қайта басып алды.

On 17 October, as two companies of Infantry Regiment 104 counter attacked, they were confronted by a "gigantic iron dragon" (a tank) which fired on German positions with machine guns and light guns. Most of the 9th Company was annihilated before the tank retired. The capture of the Butte by the 9th (Scottish) Division was postponed and Snag Trench was made the objective of an attack at 3:40 a. m. on 18 October. On the right flank an attack was to be made by the 30th Division. The 26th Brigade was to attack with a battalion in line, the four companies moving on platoon fronts with a supporting company and a machine gun company; Stokes mortars were to add to the bombardment of the German front line. On the left flank, the South African Brigade was to attack with the 1st Regiment, with three companies in line, also on platoon fronts, one company in support and one in reserve. The weather broke again and the attack took place in a deluge. On the right, the battalion advanced close to the creeping barrage and rushed Snag Trench as the standing barrage lifted; the garrison ran back to the Gird trenches. A counter attack began after fifteen minutes, bombed back into the trench on the right and was repulsed soon after. On the left, the South African left flank was repulsed and contact was lost with the right flank units until 9:30 a. m., when a Lewis gun crew made contact with the 26th Brigade battalion, which had also met troops of the 30th Division. In the afternoon, a party of German troops were seen massing for a counter attack and were dispersed by artillery and small arms fire. At 5:30 p. m. a counter attack on the left was also repulsed. During the night a British pioneer company arrived and dug a communication trench back to the old front line. The Lewis gun team was the only South African party to reach the objective; the centre and right hand companies disappeared, apart from the Lewis gunners and a few wounded. It was thought that the South Africans overran Snag Trench, which was unrecognisable and were cut down by the machine guns at the Butte; a few stragglers returned later in the day with 19 prisoners. The left flank company was stopped by uncut wire and then caught by machine gun fire, which inflicted many casualties; the remaining troops retired to the British front line. Furse ordered another attack for 5:45 p. m. and for the main German strong point the Nose to be bombarded, before the South Africans captured it and formed a trench block up Tail Trench. The rainstorm had turned the ground into a sea of mud so deep that moving took four hours. A company was to attack from the Pimple and another was to get into Snag Trench east of the Nose and attack westwards. The attack from the Pimple entered a hollow, full of German machine gun nests which stopped the advance. The South African party got into Snag Trench and advanced to within of the Nose and were then repulsed by the fire of three machine guns, reoccupying Snag Trench a few hours later.

5 қараша

50-ші (Нортумбрия) дивизиясы (генерал-майор Персиваль Уилкинсон) 24-25 қазанда, 23 қазанда басталған және келесі күні сағат 15:00-де тоқтаған жаңбыр кезінде 9-шы (Шотландия) дивизиясын алмастырды. Дивизия Ле-Сарс шығысы мен оңтүстік-шығысындағы Мартинпуич-Варленкорт, Эукур-л’Аббай және Мартинпуич-Ле-Барк жолдарының түйіскен жеріндегі шепті бақылауға алды. Снаг траншеясындағы фронт сызығы дұрыс болмады, сол жақ фланқтағы шашыраңқы бекіністер біріктіріліп, үздіксіз сызық құрылды. Неміс фронты әлі де Буттың артындағы Гирд траншеясында және Гирд қолдау траншеясында орналасқан еді. 26 қазандағы британдық шабуыл екі күнге, содан кейін 30 қазанға дейін кейінге шегерілді, дайындықтар жалғасты және окоптар жөнделді. Ешкімнің жеріндегі батпақты жағдай соншалықты нашар болғандықтан, жер құрғағанша шабуылға бару мүмкін болмады. 28 қазанға қарай жер аздап қалпына келді және шабуыл 1 қарашаға жоспарланды, бірақ сол түнде тағы бір жаңбыр басталды, одан кейін 30-31 қазанда ауа райы жылырақ, жаңбырлы және дауылды болды; шабуыл тағы да кейінге шегерілді, соңында 5 қарашада сағат 9:10-ға белгіленді. 149-шы және 150-ші бригадалардың әскерлері шаршағандықтан, 151-ші бригада резервтен шабуылға жөнелтілді. 151-ші бригада 1/8-ші, 1/6-шы және 1/9-шы батальондарымен Дурхам жеңіл жаяу әскерінен (DLI) Гирд траншеясы мен Гирд қолдау траншеясына шабуыл жасауға тиіс болды; 1/4-ші және 1/6-шы батальондары Нортумберленд фузиліерлері 149-шы бригададан қолдау көрсету үшін қосылды. DLI батальондары Снаг және Снаг қолдау траншеяларында, Максвелл траншеясында және Тейл траншеясында жиналуға тиіс еді. 1/6 және 1/8 DLI Гирд траншеяларын алса, 1/9 DLI Бут пен оған жақын карьерді басып алуға тиіс болды. Нортумберленд батальондары флангалардан шабуылды қолдауға тиіс болды, ал 1/5 шекаралық полк Пру және Старфиш траншеяларында резервте қалуға тиіс болды; дивизиялық пулемет және траншеялық миномет бөлімдерінің бөліктері шабуылға ілесіп, секіру сызығының алдында жайнаған шабуыл басталуы керек еді. 4/5 қараша түнінде жаңбыр мен қатты жел қайтадан басталды, шабуылдаушы жаяу әскер сазға батып, кейбір жерлерде тізеге дейін жетті, ал секіру нүктелеріне қарай жылжуда бірнеше адам суға батып кетті. Таң атқанда жаңбыр басылып, салқын күн күтілді. Сағат 0-да жайнаған шабуыл басталды, жаяу әскерлер траншеялардан шықты, алғашқылары келесі әскерлерді парапеттен өткізді. Британдықтар жайнаған шабуылды ұстап, орташа неміс қарсы шабуылы Снаг траншеясынан өтті, ал флангалардан автоматтан жасалған жаппай атыс басталды, британдық әскерлер саз арқылы жүзіп бара жатқанда көптеген жарақаттарға себеп болды. 1/8 DLI-нің қалғандары Бутт траншеясына жақындады, онда олар британдық артиллерия мен Стокс миномет отына ұшырады, содан кейін Снаг траншеясына қайтып, жараланғандар мен артта қалғандарды снарядтардың тесіктерінде қалдырды. Оң жақ фланқта Австралияның қолдау шабуылы сәтсіз аяқталды, өйткені Австралия артиллериясының шабуылы фронт сызығының артында қалды және автоматтық шабуылдың дәлдігі жеткіліксіз болғандықтан, оқтар DLI траншеяларына тиді. Ортада 1/6 DLI оң жақта тоқтатылды, ал сол жақта Гирд траншеясын басып алып, берік бекініс құрды. 1/9 DLI-нің сол жақ флангы карьерді басып алды, Бутты басып алып, пулемет позициясын орнатты, Гирд траншеясына қарай жылды және Альберт-Бапаум жолына қазды. Түске қарай 1/6 DLI Максвелл траншеясында тоқтатылды, ал 1/9 DLI карьерде, Гирд траншеясында, Гирд қолдау траншеясында және Бутт аллеясында бекінді. Сағат 15:00-де неміс қарсы шабуылдары басталды, Буттегі шайқас солтүстік жақтағы берік бекініс үшін жалғасты. Сағат 15:00-ге дейін британдықтар Гирд траншеясынан кері шегінді, сағат 19:15-ке дейін немістер Бутт аллеясына жетті, Гирд траншеясын қайта басып алу үшін күштер сұралды. 6 қарашада сағат 12:20-де 1/9 және 1/6 DLI флангалардан жасалған шабуылдар мен фронталды шабуылдың нәтижесінде Максвелл траншеясына кері шегінді, сонымен қатар Бутты басып алды, онда неміс гарнизоны пайда болып қарсы шабуылға қосылды. Неміс әскерлері карьердің артына өткен, ал 6 қараша күні сағат 13:00-де британдықтар Снаг, Максвелл және Тейл траншеяларындағы бастапқы шепке оралды. Тағы бір шабуылға бұйрық берілді, бірақ кейіннен тоқтатылды. Шабуылға қатысқан батальондар 967 адамды жоғалтты, ал басқа да шығындар жалпы санын 1000-ға жеткізді. RFC ұшақтары күшті желге қарамастан Төртінші армияның шабуылын қолдады, байланыс патрульді экипажы Буттегі шабуылды байқау үшін 3 3/4 сағат ұшты, оның тұтқындалғанын және содан кейін неміс қарсы шабуылына жоғалғанын хабарлады. 5 қарашада 1-ші гвардиялық резервтік дивизия 24-ші дивизияны алмастырды, ал 179-шы жаяу әскер полкі британдықтардың Бутты басып алып, Варленкорт траншеясына жеткенін хабарлады. Шайқас барысында неміс артиллериясы екі жаққа да оқ атты, ал 179-шы жаяу әскер полкінің I батальоны, 139-шы жаяу әскер полкінің I батальоны және 1-ші гвардиялық резервтік полкінің I батальоны сағат 22:50-де жасалған шабуылға қатысты. Британдықтардың оң жақ флангында 4-ші гвардиялық дивизияның 5-ші гвардиялық гренадер полкі және 93-ші гвардиялық резервтік полкі британдықтармен шайқасты. 6 қарашаның таңында 73 сарбаз ешкімнің жерінде қалғандықтан 179-шы жаяу әскер полкіне берілді.

The 50th (Northumbrian) Division (Major General Percival Wilkinson) relieved the 9th (Scottish) Division from 24–25 October, in rain which had begun on 23 October and stopped around 3:00 p. m. the next day. The division took over the line east and south east of Le Sars in the angle of the Martinpuich–Warlencourt, Eaucourt l'Abbaye and Martinpuich–Le Barque roads. The front line in Snag Trench was irregular and isolated posts on the left flank were joined, making a continuous line. The German front line was still in Gird Trench and Gird Support Trench behind the Butte. A British attack on 26 October was postponed for two days, then again until 30 October, as preparations continued and trenches were repaired. Swampy conditions in no man's land were so bad that no attack could take place until the ground dried. By 28 October, the ground had recovered slightly and the attack was scheduled for 1 November but another downpour began that night, followed by warmer weather, rain and gales from 30 to 31 October; the attack was again delayed, eventually being set for 9:10 a. m. on 5 November. The 149th Brigade and the 150th Brigade holding the line had become so exhausted that the 151st Brigade was moved up from reserve for the attack. The 151st Brigade was to attack Gird Trench and Gird Support Trench, with the 1/8th, 1/6th and 1/9th battalions Durham Light Infantry (DLI); the 1/4th and 1/6th battalions Northumberland Fusiliers were attached from the 149th Brigade in support. The DLI battalions were to assemble in Snag and Snag Support trenches, Maxwell Trench and Tail Trench. As the 1/6th and 1/8th DLI took the Gird trenches, the 1/9th DLI was to capture the Butte and the adjacent quarry. The Northumberland battalions were to support the attack from the flanks and the 1/5th Border Regiment was to stay in reserve in Prue and Starfish trenches; parts of the divisional machine gun and trench mortar companies were to accompany the attack and a creeping barrage was to begin in front of the jumping off line. Rain and high winds began again on night of 4/5 November and the attacking infantry floundered in mud, thigh deep in places, as they advanced to the jumping off points; several men were drowned. The rain abated towards dawn, with the prospect of a fine cold day. At zero hour, the creeping bombardment began and infantry crawled out of their trenches, the first men pulling the following troops over the parapet. The British began to follow the creeping barrage, a moderate German counter barrage fell short of Snag Trench and massed machine gun fire began from the flanks, causing many casualties as the British troops plodded through the mud. The remaining men of the 1/8th DLI got close to Butte Trench, where they were also hit by British artillery and Stokes mortar fire and then retired to Snag Trench, leaving wounded and stragglers in shell holes. On the right flank, a supporting Australian attack failed when the Australian artillery barrage fell behind the front line and a machine gun barrage was so inaccurate that bullets hit the DLI trenches. In the centre the 1/6th DLI was held up on the right and on the left managed to overrun Gird Trench and form a strong point. The attack of the 1/9th DLI on the left flank took the quarry, overran the Butte and established a machine gun position, advanced to Gird Trench and dug in on the Albert–Bapaume road. By noon, the 1/6th DLI were held up in Maxwell Trench and the 1/9th DLI had consolidated at the quarry, Gird Trench, Gird Support Trench and Butte Alley. At 3:00 p. m., German counter attacks began on the Gird Trenches and fighting in the Butte continued for a strong point on the north side. By 3:00 p. m. the British had been forced back from Gird Trench; by 7:15 p. m. the Germans had advanced to Butte Alley and reinforcements were requested to recapture Gird Trench. At 12:20 a. m. (6 November) the 1/9th and 1/6th DLI were driven back to Maxwell Trench by converging attacks from the flanks and a frontal attack, which also overran the Butte, where the German garrison emerged and joined in the counter attack. German troops managed to get behind the quarry and by 1:00 p. m. on 6 November the British were back to their start line in Snag, Maxwell and Tail trenches. Another attack was ordered but cancelled later. The attacking battalions suffered 967 casualties and other losses increased the total to c. 1,000. RFC aircraft flew in support of the Fourth Army attacks despite high winds and a contact patrol crew flew for 3 3/4 hours to observe the attack on the Butte, reporting its capture and then loss to German counter attacks. On 5 November, the 1st Guard Reserve Division had been relieving the 24th Division and Infantry Regiment 179 recorded that the British "swarmed" over the Butte and reached the Warlencourt trenches. During the battle, German artillery also managed to fire on both sides and parts of I Battalion, Infantry Regiment 179, I Battalion, Infantry Regiment 139 and I Battalion, Guard Reserve Regiment 1 conducted the converging attack at 10:50 p. m. On the British right flank, Guard Grenadier Regiment 5 and Guard Reserve Regiment 93 of the 4th Guard Division engaged the British. Early on 6 November, 73 soldiers stranded in no man's land surrendered to Infantry Regiment 179.

Талдау

7 қарашадағы британдық шабуыл бавариялық әскерлерге үлкен шығын келтірді. 12 қазанда немістер түстен кейінгі шабуылдардың болжамды болғанын және 400-ден аспайтын, көптеген жаңа келген, нашар дайындықтан өткен сарбаздармен толыққан британдық бөлімшелер неміс қорғаушыларын жеңе алмайтынын көрсетті. RFC-нің әуе барлауы, байланыс тобының жұмысы және артиллериялық бақылауы нашар көріну салдарынан нәтижесіз болды, ал немістер көптеген пулеметтерін британдық артиллериялық оқтан тыс, алыс қашықтықта ату үшін жасырын орындарға көшірді. XIV корпустың қолбасшысы, генерал-майор граф Каван, артиллериялық жабынның әр мақсаттан кейін басталуын және неміс артиллерияшыларын түтін снарядтарымен соқырлатуды ұсынды, бірақ 1916 жылы Британдық экспедициялық корпусында (BEF) мұндай снарядтар болған жоқ. 20 қазанға дейін Төртінші армияның Буттенің жанындағы Бапумге қарайғы ілгерілеуі тоқтатылды. Қазанның ортасында неміс қорғанысы зор күшпен сыналып, көптеген жаяу әскер бөлімдері жойылды және сарбаздар оңай берілді. Айдың соңына қарай қорғаныс қайта жанданды; қыркүйекте немістердің 135 000 сарбазы қаза тауып, қазанда 85 000 сарбаз жойылды, ал жаудан алынған жердің көлемі азайды. 5 қарашадағы шабуылға дейін неміс бақылаушылары британдық майданның артындағы жеңіл теміржолдарда және арбаларда көптеген көліктердің қозғалысын байқады; Курслетт пен Ле Сарстан материал жеткізіп әкелетін топтардың да қозғалысын көруге болды. Британдықтар күштерін бірте-бірте алға жылжыта бастағанда шабуылдың жақын арада болатыны анық болды.

Шығындар

12-24 қазан аралығында 9-шы (Шотландия) дивизиясы 3255 адамдық шығынға ұшырады. 5 қарашадағы шабуылда 50-ші (Нортумбрия) дивизиясы 967 адамды жоғалтты, ал басқа да шығындардың қосылуымен жалпы шығын шамамен 1000 адамды құрады.

14 қараша

Жаңбыр 8 қарашада тоқтады және 12 қарашада Төртінші армия штабы Eaucourt l'Abbaye–Le Barque жолының екі жағында I Anzac корпусы мен III корпустың шағын шабуылға түсуін бұйырды. 50-ші (Нортумбрия) дивизиясы Gird Support Trench және Hook Sap-қа шабуыл жасауға тиіс болды, олар Gird траншеяларын Butte Trench-пен байланыстырып, 50-ші (Нортумбрия) дивизиясының алдындағы барлық жерді қиылысқан отпен басып алуға мүмкіндік беретін шығыңқы бөлік құрады. 1/5 Нортумберленд оң жақта Hook Sap-қа дейін шабуылдайтын, ал сол жақтағы 1/7 Нортумберленд Hook Sap, Gird Trench және Bind Trench-ті басып алуға тиіс еді. Жаңбыр қайта басталды, траншеялар суға толып, кепкен саз аяққа дейін жететін батпақтарды қалдырды. Шабуылдаушылар Abbaye, Snag және Snag Support траншеяларында жиналды. Таң атқанда Бут сол жақ алдында көрінді, британдық артиллериялық дайындық сағат 6:45-те басталды, ал неміс SOS ракеталары аспанда "алтын жаңбырдың сәулелерін" жасады. 1/5 Нортумберленд Gird Support-қа жетті және австралиялық әскерлермен байланыс орнатты, бірақ жағдай соншалықты қиын болғандықтан, олар Gird Trench-ке қайтып, Eaucourt l'Abbaye–Le Barque жолы бойында қорғаныс шебін нығайтты. 1/7 Нортумберленд Hook Sap-қа жетті, бірақ Буттан неміс пулеметтерінен болған атыс соншалықты қатты болды, байланыс үзілді және шабуылдаушылар тұманға сіңіп кетті. Күдікті қарсы шабуылдар артиллерия мен пулемет отымен тоқтатылды. Сағат 11:00-де 5-ші гвардиялық гренадер полкінің үш батальоны мен дивизиялық шабуыл отряды екі жақта да қарсы шабуыл жасады, ал түн ортасында 1/4 және 1/5 Нортумберленд бөлімдері оң жақта кері тартылды. Келесі күні британдықтар Gird Trench бойында жарылғыш заттарды лақтыруға тырысты, бірақ саз соншалықты нашар болғандықтан, шаршаудан кейін бұл әрекеттен бас тартты. 16 қарашада сағат 15:00-де неміс артиллериялық бомбалауы басталды, екі сағаттан кейін Gird Trench-ті қайта басып алған шабуыл жасалды.

Рейд, 1917 жылдың 29-30 қаңтары

Қаңтар айында 44-бригада, 15-ші (Шотландия) дивизиясы 8/10 Гордон Хайлендерс полкінің екі ротасы Буттеге шабуыл ұйымдастырды. Алдыңғы шеп Варленкур шатқалының екі жағымен өтті, бұл шатқал Ле-Сарстан төменге қарай еңістеніп, Буттен кейін, неміс бекінісінің алдында орналасқан. Аймақтағы неміс тікпақтары британ артиллериясымен кесілді және шабуыл алдын ала оқ атусыз жүзеге асырылды. Оң жақтағы 1-ші австралиялық дивизия және сол жақтағы 2-ші дивизия шабуылға қолдау көрсетті. Шабуыл басталғанда, неміс шебіне бір минут бойы оқ атылды, содан кейін Буттен және карьерден тысқары қарай минутына бір рет жылжыды. 25 минуттан кейін, оқ ату неміс шебіне қайта бағытталды, ал шабуылдаушылар кері шегінді. Шабуылдаушылар желінің артында жаттығу жасағаннан кейін, 29 қаңтарда сағат 23:00-де шотландтық қолдау шебінен алға жылжыды, бірақ белгілі бір учаскеден өтуге екі сағат уақыт кетті. Ақ халат пен ақ боялған каска киген, қармен үйлесу үшін киімделген топ, екі взводтан тұратын екі топқа бөлініп, қара ленталармен «ешкімнің жеріне» кірді. Оқ ату сағат 1:30-да (30 қаңтар) басталды және шабуылға кірісті. Флангтардан келген үш пулеметтен басқа, айтарлықтай қарсылық болған жоқ, олар тез таратылды. Негізгі күш Бут пен карьерге шабуыл жасағанда, күзетшілер Буттен тысқары қарай жылжыды, бірнеше тұтқынға алды және бекіністерді жойды. Бутте он екі неміс бағындырды, бірақ басқалары қарсылық көрсеткенде, минометтер мен қол гранаталары туннельдің кіреберісіне лақтырылды. Өрт шығып, Бутте ішінде тарады; жиырма минуттан кейін, күзетшілер кері шегіне бастады және бес минут ішінде шабуылдаушылар британдық шепке оралды. Шотландиялықтар 17 адамнан жарақаттанды, ал тұтқындардың бірі Бутте 150 адамнан тұратынын мәлімдеді, бұл туннельдің кіреберісі жабылып, шамамен 138 неміс әскерінің тұтқынға алынғанын көрсетеді. Сағат 3:15-те Бутте үлкен жарылыс болды, жалын үйіндіден көтерілді және ұсақ қарудың оқ-дәрілері мен қол гранаталарының жарылуы естілді.

In January, the 44th Brigade, 15th (Scottish) Division organised a raid on the Butte by two companies of the 8/10th Gordon Highlanders. The front lines ran along opposite sides of the shallow Warlencourt valley, which sloped down from Le Sars, the Butte being just behind the German outpost line. German wire in the area had been cut by British artillery and the attack was made without a preliminary bombardment. Demonstrations were made by the 1st Australian Division on the right and the 2nd Division on the left flank. As the attack began a bombardment was fired at the German front line for one minute and then crept forward at per minute until beyond the Butte and the quarry. After 25 minutes the barrage was to return to the German front line as the raiders retired. The raiders had rehearsed behind the lines and moved forward from the Scottish support line at 11:00 p. m. on 29 January but needed two hours to cross of ground. The party, dressed in white smocks and white painted helmets to blend in with the snow, moved into no man's land along black tapes to a forming up point in two waves of two platoons each. The bombardment began at 1:30 a. m. (30 January) and the raid commenced. Little opposition was met, apart from the fire of three machine guns from the flanks, which were quickly silenced. Screening parties advanced beyond the Butte as the main force attacked the Butte and the quarry, taking several prisoners and destroying dugouts. At the Butte, twelve Germans surrendered but when others refused, mortar bombs and hand grenades were thrown into tunnel entrances. A fire was started, which spread inside the Butte; after twenty minutes, the covering parties began to retire and within five minutes the raiding party was back in the British lines. The Scottish suffered 17 casualties and one of the prisoners disclosed that 150 men garrisoned the Butte, suggesting that c. 138 German troops had been trapped when the tunnel entrances were blocked. At 3:15 a. m. a large explosion was seen in the Butte, flames rose above the mound and the sound of exploding small arms ammunition and hand grenades was heard.

1917 жылдың 24 ақпаны

2-австралиялық дивизия 1917 жылғы 24 ақпанда Сомма майданындағы неміс әскерлерінің шегінуі кезінде Бут де Варленкурды басып алды, бұл Хинденбург шебіне шегінуге дайындық шарасы болды.

1918 жыл

Бут де Варленкур 1918 жылғы 24 наурызда 2-ші армия тарапынан, неміс көктемілік шабуылы – «Михаил» операциясы кезінде 2-ші дивизияның шегінуі барысында қайта басып алынды. Бут 26 тамызда 21-ші дивизиямен Бапумның екінші шайқасы кезінде соңғы рет қайтадан қолға түсті.

Суреттер

Уильям Орпен 1917 жылдың қыркүйегінде Сомма шайқас алаңына сапар жасады. Кейін ол Бутты сипаттады, содан кейін Буттың пейзажын және британдық солдаттың Буттың үстінде отырған портретін жасады, бұл поза Огюст Роденнің «Ойшыл» мүсінін еске түсіреді. Суреттерді ол Императорлық соғыс мұражайына тапсырды. Британдық соғыс суретшісі Кристофер Невинсон Бутты қалам мен көмірмен салған эскизін жасады, оны Британдық кеңесі сатып алды.

Бутты сатып алу

Бут де Варленкур орналасқан жерді 1990 жылы Батыс майдан қауымдастығы 5000 француз франкына (670 фунт стерлинг) сатып алды. 1990 жылғы 30 маусымда Бутте өткен салтанатты шарада осы аймақта болған шайқастарды егжей-тегжейлі көрсететін ескерткіштер ашылды. Батыс майдан қауымдастығы 2018 жылғы қазан айында 2014-2016 жылдар аралығында WFA төрағасы болған Боб Патерсонға оны "нарықтық құны бойынша" сатқанын хабарлады. Қоғамдық наразылықтар туғаннан кейін Патерсон осы жерді Батыс майдан қауымдастығына қайта сатуға келісті.