Кіріспе
АҚШ-та дамыған алғашқы жылқы тұқымы – Наррагансетт пейсері. Бұл АҚШ-та дамыған алғашқы тіркелген жылқы тұқымдарының бірі. Ол 18 ғасырда (1700 жылдарда) пайда болды және ағылшын мен испан тұқымдарының қоспасынан өсірілген деген болжам бар, бірақ нақты айқасы белгісіз. Пейсер Род-Айленд штаты мен Жаңа Англия аймағында өсірілді. 1700 жылдардың соңында жылқы өсіру Кентукки мен Теннессиге көшкенде, ол 20 ғасырда жойылып кетті. Наррагансетт пейсеріне Америка Тәуелсіздік соғысы кезеңіндегі көптеген танымал адамдар ие болды және оларды мінгізді, соның ішінде президент Джордж Вашингтон, Пол Ревир және басқалар. Соңғы белгілі таза тұқымды пейсер шамамен 1880 жылы өлген деп есептеледі, бірақ тұқым 1700 жылдардың соңында немесе 1800 жылдардың басында тегілдіктерден бұрын жоғалып кеткен. Пейсерлер сенімді, адал тұқым ретінде танымал болды, бірақ көзге түспейтін немесе әрқашан сұлу болмайтын. Оларды жарыстар мен жалпы атқа міну үшін пайдаланды. Олар Морган және Стандартты тұқымдар сияқты бірнеше басқа американдық тұқымдардың негізін қалады; сондай-ақ Морган арқылы американдық Седельный және Теннессилік жүріп бара жатқан жылқыларының дамуына ықпал етті. Наррагансетт пейсерлері сонымен қатар канадалық жылқылардың негізгі қоры ретінде де қызмет етті; және аталмаған канадалық жылқылар мен Морган жылқыларының торылары арқылы Вирджиния штатының Чинкотег пониіне де әсер етті. Соңғы кезде, 2022 жылғы генетикалық зерттеуде Наррагансетт пейсерінің Пасо Фино тұқымына да ықпал еткені анықталды.
The Narragansett Pacer was one of the first recorded horse breeds developed in the United States. It emerged in the 18th century (1700s), and was theorized to have been bred from a mix of English and Spanish breeds, although the exact cross is unknown. The Pacer was associated with, and bred in, the state of Rhode Island and the area of New England; as horse breeding shifted to Kentucky and Tennessee in the late 1700s, it became extinct by the 20th century. Narragansett Pacer horses were owned and ridden by many famous people of the American Revolutionary War era, including President George Washington, Paul Revere, and others. The last known purebred Pacer is thought to have died around 1880, though the breed disappeared earlier from pedigrees in the late 1700s or early 1800s. The Pacer was known as a sure footed, dependable breed, although not flashy or always good looking. Pacers were used for racing and general riding. They provided the foundation for several other American breeds, including the Morgan and the Standardbred; and, through the Morgan, the American Saddlebred and Tennessee Walking Horse as well. Narragansett Pacers also served as Canadian horse foundation stock; and, through unnamed Canadian horse and Morgan horse stallions, also influenced the Chincoteague Pony of Virginia. More recently, the Narragansett Pacer was also shown to have likely influenced the Paso Fino in a 2022 genetic study.
Тарих
Наррагансетт-пейсер американдық жылқы тұқымдарына зор әсер етті. Ол ерекше 18 ғасырдың басында Род-Айленд штатымен байланысты болды, бірақ 19 ғасырдың соңында жойылды. Тұқымның шығу тегі белгісіз, бірақ ол ағылшын "амблинг" аттары мен испан тұқымдарының будандасуынан пайда болған болуы мүмкін. Осы будандасудан шыққан жылқылар тегіс және қиын жерде сенімді жүруімен танымал болды. Наррагансетт-пейсерге әсер еткен ағылшын жылқылары ирландтық хобби тұқымының мүшелері болған болуы мүмкін; тағы бір мүмкін ата-бабасы – Галлоуэй понисі. 2022 жылы Пуэрто-Рикодағы Пасо-Финоның генетикалық зерттеуі, Наррагансетт-пейсерден тараған деп есептеледі, сонымен қатар Кельт типті Астуркон мен Потток понилерімен ата-тегі ортақ Жаңа Орман пониіне ұқсас екенін көрсетті. Жаңа Орман ұлттық паркі басқармасының айтуынша, испандық армада кезінде кеме апатынан жағаға жүзіп келген испандық аттармен Наррагансетт-пейсердің тегін байланыстыратын дәстүр «ұзақ уақыттан бері миф ретінде қабылданды»; алайда, 1507 жылы Линдхерстегі Корольдік тұқымдық үйірмеде өсірілген Жаңа Орман еліктері Франция мен Испанияны қамтитын Ренессанс соғыстарында пайдалану үшін экспортталды, ол 1559 жылға дейін созылды. Сол кезде Линдхерстегі Корольдік тұқымдық үйірмеде испандық айғырлар тұрған деп айтылған; және, Пейсерлер сияқты, понилер де жарысқа қатысқан. 1700-жылдардың басында Род-Айленд губернаторы Уильям Робинсон «Ескі Снип» атты айғырмен Наррагансетт-пейсер тұқымын дамытуды бастады, ол ирландтық хобби немесе андалусиялық (ибериялық жылқы) болуы мүмкін деп болжанады және тұқымның әкесі деп саналады. Осылайша, Наррагансетт-пейсер колониялық испан жылқысының ұрпақтары болып табылатын басқа да жылқы тұқымдарына, мысалы Пасо-Фино және Флорида Крэкер жылқысына қатысты болуы мүмкін, олардың соңғысы 2022 жылғы генетикалық зерттеумен расталды. Алайда зерттеуде DMRT3, жылқыдағы жылдамдыққа себеп болатын аллель, ибериялық жылқыларда «жиі кездеспейтіні» айтылды, ген «ибериялық емес тұқымдардан келгені» болжанып тұр. 1768 жылы Джордж Вашингтонның Наррагансетт-пейсері болды, ал Эдмунд Берк 1772 жылы американдық досынан бір жұп сұрады. Пол Ревир 1775 жылы британдықтардың шабуылдауын ескерту үшін американдықтарды ескерту үшін Пейсерге отырғаны мүмкін. Шотланд-ирландтық судья және патриоттық көзқарастағы Джордж Грант МакКарди Олд Лайм, Коннектикут штатында да Наррагансетт-пейсер елігіне («МакКарди елігі») ие болды, оны МакКарди ағылшын толыққанды тұқымды жылқы «МакКардидің жас Уилдейріне» байлап, «Сэмюэл Бёрт елігін» өсірді, ол Теннессидегі жүріп келе жатқан жылқының негізін қалаушы Блэк Алланның ата-бабасы. Наррагансетт-пейсер 18 ғасырда өте танымал болды және отарлық Америкадағы ертедегі ат жарыстарында басым болды. Наррагансетт-пейсер тұқымының жойылуы негізінен екі факторға байланысты деп есептелді. Бұл факторлардың біріншісі – ағылшын толыққанды тұқымды жылқының Англиядан АҚШ-қа әкелінуі. Америка колонияларында алғашқы толыққанды тұқымды жылқы 1730 жылы әкелінген Булл Рок болды, ал Американың төңкерістік соғысынан кейін төрт маңызды толыққанды тұқымды жылқы әкелінді: 1784 жылы Медли; 1786 жылы Акула; 1788 жылы Мессенджер; және 1798 жылы Диомед. Мэриленд пен Вирджиния Оңтүстік Каролина мен Нью-Йоркпен бірге Американың төңкерістік соғысы кезінде отарлық толыққанды тұқымды мал өсіру орталықтарына айналды. Мессенджер американдық толыққанды тұқымға аз әсер етті, бірақ стандартты тұқымдық тұқымның негізін қалаушы болып саналады. 1780 жылы Эпсом Дербиінде жеңіске жеткен Диомед өзінің ұлы сэр Арчи арқылы американдық толыққанды тұқымға елеулі әсер етті, сондай-ақ оның ұрпағы Дания арқылы американдық Saddlebred-ке қатты әсер етті. Жарыс тарихын жазған Джон Уолл мырза Арчиді «америкалық тұқымдық деп айтуға болатын алғашқы ерекше жылқы» деп атады. Ол қарсыластары болмағандықтан жарыстан шығарылды. XIX ғасырдың басында (1800-ші жылдар) өткізілген жарыстар АҚШ-та жылқы жарыстарын кеңінен танымал етуге көмектесті. Солардың бірі 1823 жылы Нью-Йорктің Лонг-Айленд қаласында сэр Генри мен Американдық Eclipse аралығында болды. Тағы бір 1838 жылы Бостон мен Мода арасындағы жарыста әр тараптан 20 000 доллар ставка жасалды. Америка Азамат соғысына дейінгі соңғы ірі жарыстар Лексингтон мен Лекомп арасында өтті. Біріншісі 1854 жылы Нью-Орлеанда өткізілді және оны Лекомп жеңіп алды. Содан кейін Лексингтонның иесі Лекомптің иесіне қарсы 1855 жылы Нью-Орлеанста өткен реваншқа қарсы шығып, жеңіс Лексингтонға бұйырды. Екеуі де Бостонның ұлдары, сэр Арчидің ұрпағы. Лексингтон одан әрі тұқымдық айғыр ретінде мансапқа ие болды және 14 жыл қатарынан жеңімпаздар саны бойынша айғырлар тізімінде көшбасшы болды. Толыққанды тұқымды жылқы Наррагансетт-пейсерді АҚШ кавалериясының сүйікті жылқы тұқымы ретінде де ығыстырды. Юлисс С. Грант, Одақтың генералы және кейіннен АҚШ президенті, Лексингтон толыққанды тұқымды жарыс жылқысының ұлы Цинциннати атты толыққанды тұқымды жылқыға отырды, ал Грант Цинциннатиді президент Авраам Линкольнге де отыруға берді. Вирджиниядан шыққан Конфедерация генералы Роберт Э. Ли «Traveller» атты сұр жылқыға отырды. Американдық Saddlebred Horse Association (ASHA) тарапынан Saddlebred деп есептелгенімен, Traveller сэр Арчиге (Диомед арқылы) жақын туысқандығы бар толыққанды тұқымды айғыр Grey Eagle-дан туған, сондай-ақ Морган мен толыққанды тұқымды жылқының буданынан шыққан Флора атты еліктен туған. Анасы Флора арқылы Traveller 1835 жылы туған Блэкбернның Дэви Крокетт Морган еліктерінен шыққан, ол сонымен қатар канадтық Пейсер деп есептелген. Блэкбернның Дэви Крокетті үш рет Джастин Морганға (Figure) жақын туысқандығы бар, ол үш бөлек Наррагансетт-пейсер еліктеріне байланған, олар кейін Морган жылқысының негізгі қорына айналды. Тұқымның жойылуына себеп болған екінші фактор – Пейсерлердің Кариб теңізіндегі қант плантацияларына көптеп сатылуы, осылайша АҚШ-тағы таза тұқымдық қорының күрт азаюына әкелді. Қалған жылқылар басқа тұқымдарды жасау және жақсарту үшін будандастырылды, соның ішінде Морган және Стандартты тұқымды, соңғысы Пейсер еліктерін Мессенджер тұқымдық толыққанды тұқымды айғырлармен будандастыру арқылы жасалды. Осының салдарынан Наррагансетт-пейсердің таза тұқымы 1800-жылдары белгілі бір уақытта жойылды. Солтүстік Каролинада да Пейсер өсірушілер болды, өйткені тұқымдық мал 1790 жылдары пионерлермен аймаққа әкелінді. Соңғы таза тұқымды Пейсер шамамен 1880 жылы өлген деп есептеледі. Амблинг жылдамдыққа қарағанда ыңғайлырақ, ал Наррагансетт-пейсерлер жолға отыру және жүргізуге қолайлы жылқылар ретінде танымал болды. Олардың бойы шамамен ... болды және көбінесе каштановый түсті болды. Алайда, кейінірек Наррагансетт-пейсер ұрпақтары, мысалы Бунның Грей Джон (1863 ж.т.) және Traveller (1857 ж.т.), Мессенджерден келген сұр түсті былғарыдан жасалған. Джеймс Фенимор Купер олардың дене бітімін былай сипаттаған: «Олардың алдарында әдемі маңдайлары, бастары таза, мойындары ұзын, қолдары мен аяқтары жұқа және конустық пішіндес». Датсон былай дейді: «Олар өте жанданып, басын да, құйрығын да жоғары ұстайды. Бірақ одан да кереметі – олар көптеген жылқылардың тротынан геректейтін жылдамдықпен амблинг жасайды, сондықтан олардың кейбіреулерін галлопқа салу қиын». Басқа көрермендер оларды стильді немесе жақсы көрінетін деп санамады, бірақ оларды сенімді, жұмыс істеуге оңай және аяқтары берік деп санады. Бұл сипаттамалар Морган жылқысында да көрінеді, ол Наррагансетт-пейсер еліктерін және тұқымды негіздеуші Джастин Морганды (Figure) будандастырудан шыққан. Шағын және жақсартылған дене бітімімен Морганның «күшті аяқтары, тік немесе сәл дөңгелек профилі және кең маңдайы бар көрнекті басы; үлкен, көзге түсетін көздері; жақсы дамыған жамбас, кері бұрылған иықтары және тік, дөңгелек мойны» бар. Арқасы қысқа, ал арт жағы күшті бұлшық еттерімен жабдықталған, ұзын және жақсы дамыған крупы бар. Құйрық жоғары бекітілген және...
Пайдалануы және әсері
Бұл тұқым Род-Айленд штатында "жылдамдық жарыстарға" пайдаланылды, онда баптистердің көпшілігі Пуритандық Жаңа Англияның көп бөлігіне рұқсат етілмеген кезде жарыстарға рұқсат берді. Пацерлер бір мильдік жолды екі минуттан сәл артық уақытта жүріп өтетін болды. 19-шы ғасырдың басында Пейсер еліктерін жаңа пайда болған Морган тұқымының бикештерімен шағылыстырды. Дегенмен, Морган тұқымы орташа жылдамдық ретінде троты таңдады, сондықтан атпен жүретін жылқыларға көңіл бөлмеді, сондықтан көптеген Наррагансетт/Морган будандары Канадаға, Кариб теңізіне және Оңтүстік Америкаға сатылды, нәсіл желісі Морган тұқымында сақталмады. Наррагансетт Пацерінен тікелей әсер көрген басқа тұқымдарға Кентуккиде бастау алған Рокки Маунтин жылқысы және тағы да басқалары кіреді. Бұл тұқым сонымен қатар Канада жылқысының негізін қалады. 1896 жылы Леонард Д. Сэйл "The Horse Review of Chicago" журналында Ассатейг тұрғыны Вирджиния штатының Чинкотейг пони тұқымын жақсарту үшін "Канадада өсірілген пони бикешін" әкеліп, босатып жібергенін жазды. Канадалық пони бикешінен туған төлдер де атпен жүрді, бұл бикеште Наррагансетт Пацері гендері болуы мүмкін екенін көрсетеді: "Біраз арал понилері атпен жүреді, бірақ олар канадалық қарапайым жылқының қанымен араласқан". Наррагансетт Пацері Пасо-Фино және басқа американдық емес атпен жүретін жылқы тұқымдарына да әсер етті. Халықаралық Жылқы Мұражайы мәліметінше, "Пасо-Фино - Наррагансетт Пацерінің тікелей ұрпағы, және бұл, шамасы, бірдей жылқы". Дегенмен, 2022 жылғы генетикалық зерттеу Пасо-Финоның тек Наррагансетт Пацерінен ғана емес, сонымен қатар испандық және ибериялық жылқы тұқымдарынан, мысалы, Андалузия және Лузитанодан да тараған болуы мүмкін екенін көрсетті. Морган және Флорида Крэкер жылқысы да оған жақын.