Кіріспе

Антарктида мұздығы – Антарктидадағы мұздық.

Тейлор мұздығы – Антарктидадағы, Виктория Жерінің үстінен басталып, Кукри төбелерінің солтүстігіндегі Тейлор аңғарының батыс жағына құятын, шамамен ұзын мұздық. Ол Асгард тауларының оңтүстігіне қарай ағады. Мұздықтың орталық бөлігі солтүстікте Ішкі Форттармен, ал оңтүстікте Бейкон аңғарымен шектеледі.

Тарих

Тейлор мұздығын 1901–04 жылдарғы Британдық Ұлттық Антарктика экспедициясы (BrNAE) ашқан. Сол кезде ол Феррар мұздығының бір бөлігі деп есептелген. 1910 жылғы Британдық Антарктика экспедициясының Батыс сапар тобы, сол кезде Феррар мұздығы деп белгілі болған жердің жоғарғы және төменгі бөліктерінің, яғни Ноубхедтің солтүстігінде «сиямдық егіздер» тәрізді біріккенін анықтады. Осы жаңалықты Роберт Фалкон Скотт геолог және Батыс сапар тобының жетекшісі Томас Гриффит Тейлордың құрметіне атады.

Гляциология зерттеулері

Тейлор мұздығы Калифорния университетінің (Беркли) және Остиндегі Техас университетінің зерттеушілері жүргізіп жатқан өлшемдер мен модельдеу жұмыстарының назар орталығында. Макмердо құрғақ аңғарларындағы басқа мұздықтар сияқты, Тейлор мұздығы да "салқын негізді", яғни оның төменгі жағы төмендегі жерге қатып біткен. Әлемдегі басқа мұздықтардың көпшілігі "ылғал негізді", яғни олар тау жыныстарының үстінен сырғып өтеді, өздерімен бірге айқын қалдық үйінділерін (мореналарды) жинап, жиектерінде қалдырады. Салқын негізді мұздықтар өз салмағымен итеріліп, пластилин сияқты ағып жылжиды. Олар аз мөлшерде қалдықтарды жинап, эрозияны азайтады және кішкентай ғана мореналарды қалдырады. Сонымен қатар, олар жоғарыдан қарағанда да ерекше көрінеді. Жарықтарға толы бетінен айырмашылығы, салқын негізді мұздықтар салыстырмалы түрде тегіс және жылтыр болады.

Орналасқан жері

Тейлор мұздығы Horseshoe Mountain және Depot Nunatak тауларының батысындағы полярлық платода бастау алады. Ол Квартермен тауларындағы Фингр тауынан шығысқа қарай, оңтүстікке қарай ағып, Асгард жотасындағы Бихив тауынан солтүстікке қарай өтеді, содан соң оңтүстік-шығысқа бұрылып Солитари Рокс, Кавендиш мұздықтары мен Кавендиш тауларынан солтүстік-шығысқа қарай ағады, оңтүстікке қарай Ноубхедтен өтіп, солтүстік-шығысқа қарай бұрылады. Онда ол Феррар мұздығымен сіамдық егіздердей бірігіп жатыр. Мұздықтар екіге бөлінеді, Тейлор мұздығы Кукри тауларының батыс шетінен шығысқа қарай ағып, Кукри тауларының солтүстігінен өтеді, ал Феррар мұздығы Кукри тауларының оңтүстігінен ағып өтеді. Catspaw және Stocking мұздықтары Асгард жотасынан Тейлор мұздығына қарай ағады, бірақ оған жетпейді. Шығысқа қарай Тейлор мұздығы Тейлор аңғарының батыс шетінде тарлып, мұздықтың шағын бөлігі Бонни көліне құяды.

Тейлор күмбезі

. Эллипстік мұз күмбезі, ұзындығы ESE-WNW бағытында және ені , ортасы Креан тауының батыс-солтүстігінде, Лэшли тауларында орналасқан. Бұл нысан 1967-79 жылдары SPRI NSF TUD әуедегі радиоэхо-талдау бағдарламасымен анықталды. Атауды алғаш рет 1980 жылы SPRI-дің Дэвид Дрюри қолданды. Күмбез – Тейлор мұздығына мұз жеткізетін жергілікті көздердің бірі, және осы себепті осылай аталған. 1994 жылы Антарктика атаулары жөніндегі АҚШ консультативтік комитеті (US ACAN) бекітті.

Нұнатак қоймасы

. Нунтак, Кассиди мұздығының батыс жағында және Квартермен тауларында биіктеп тұр. Шығыс жағында баған тәрізді долериттің тік жартастары мұздық деңгейінен жоғары көтеріледі. Бұл атауды 1903 жылы батыс сапарында болған БНАЭ (1901–04) экспедициясы берген, себебі олар оралғанда пайдалану үшін сол жерде азық-түлік қоймасын құрған.

Марвин Нұнатак

Депо Нунатагынан оңтүстікке қарай орналасқан көрнекті нунатак, Кассиди мұздығының батыс жағында, Квартермен тауларының батысында көтеріледі. Алғаш рет 1901–04 жылдары БрНАЭ экспедициясы көрген болуы мүмкін, жақын орналасқан Депо Нунатагынан. 1992 жылы АҚШ-тың ACAN комитеті бұл нунатақтың атын Урсула Б. Марвиннің құрметіне берді, ол Смитсонов астрофизикалық зертханасының қызметкері (Кембридж, Массачусетс); 1978–79 және 1981–82 жылдары Антарктидада метеориттерді іздеу (ANSMET) экспедициясының Виктория жеріне қатысушысы, 1984–85 жылдары Сеймур аралындағы далалық жұмыстарда болған, сондай-ақ 1983 жылдан бастап NSF Полярлық бағдарламалар бөлімінің консультативтік комитетінің мүшесі болды.

Кассиди мұздық

Ұзын және кең мұздық, солтүстік-шығысқа қарай жоғары Тейлор мұздығына дейін, Депо Нунатагы мен Квартермейн тауларының солтүстік-батыс шеті арасында ағады. Бұл мұздыққа және Феррар мұздығының Кнобхедтен оңтүстікке қарайғы бөлігіне BrnAE, 1901-04 жылдары сәйкесінше "Оңтүстік-батыс қол" және "Оңтүстік қол" деген сипаттамалық атаулар берілген. Кейінгі карталық жұмыстар көрсеткендей, мұнда сипатталған мұздық Тейлор мұздық жүйесінің бір бөлігі. 1992 жылы АҚШ ACAN осы мұздықты Питтсбург университетінің Геология және планеталық ғылымдар кафедрасының профессоры Уильям А. Кассидидің құрметіне атады. Ол 1976-1990 жылдар аралығында 13 маусым бойы Виктория жері арқылы Антарктика метеориттерін зерттеу және жинау үшін USARP командаларын басқарды, сондай-ақ Королева Александра жотасының жанындағы Льюис жартасына қарай экспедициялар ұйымдастырды.

Өрт сөндіруші мұздық

Квартермен тауларының батыс бөлігінде орналасқан мұздық, солтүстік-батысқа қарай Кассиди мұздығына ағып кіреді. 1992 жылы АҚШ Ұлттық Антарктика аттар комитеті (US ACAN) Эдвард Л. Файрманның (1990 ж.с.), физик, Смитсонов астрофизикалық обсерваториясы, Кембридж, Массачусетс қаласының құрметіне атады; ол ғарыштық материалдар мен ғарыш қалдықтарын талдау және мерзімдеу саласындағы сарапшы болды; 1979 жылдан бастап Антарктика метеориттері мен Антарктика мұзының үлгілерін, соның ішінде Бёрд станциясынан алынған терең ядролық мұзды зерттеумен айналысты.

Жалғыздықта тұрған тау жыныстары

Тейлор мұздығының үлкен иілісінің солтүстік жағындағы Кавендиш мұздықтарының солтүстік-батысында орналасқан тас-қиыршықтар жиынтығы. Бұл сипаттамалық атау 1901 жылғы 04 сәуірде Британдық Антарктика экспедициясы (БНАЭ) берген.

Пандора мұнарасы

Тейлор мұздығының солтүстік жағындағы жалғыз тастардағы ең биік, өткір ұшы бар ерекшелік. Жаңа Зеландия геологиялық зерттеуінің Антарктика экспедициясы (NZGSAE) 1957–58 жылдары атады.

Кавендиш мұздықтары

Тейлор мұздығындағы Solitary Rocks және Cavendish Rocks арасындағы мұз құлауы. C. S. Wright (1910–13 жж.) BrAE экспедициясы кезінде, Англияның Кембридж қаласындағы Кавендиш зертханасының құрметіне осылай атаған, себебі Райт көптеген зерттеу жұмыстарын осы зертханада жүргізген.

Кавендиштік тау жыныстары

Тейлор мұздығының ортасында, Кавендиш мұздықтарының оңтүстігінде көзге түсетін жалаңаш тастар. 1964 жылы АҚШ ACAN Кавендиш мұздықтарының атымен атады.

Симмонс алабы

Тейлор мұздығының иілісінің солтүстік жағындағы Solitary Rocks және Friis Hills арасында оңтүстік-шығысқа қарай созылған мұзсыз алап немесе кеңістік. Алаптың төменгі шығыс бөлігін Симмонс көлі және Тейлор мұздығынан келген мұздың бір бөлігі алып жатыр. 1992 жылы АҚШ ACAN осы жерге Джордж М. Симмонс, кіші, биолог, Вирджиния политехникалық институты және мемлекеттік университетінің құрметіне ат қойды. Ол 1977 жылдан кейінгі он жылдық ішінде Бонни, Фрайселл, Хоар, Ванда және Макмердо құрғақ аңғарларындағы басқа көлдерді зерттеу үшін бірнеше USARP командаларын жетекшілік еткен.

Симмонс көлі

Симмонс алқабының шығыс бөлігіндегі сопақ көл. 1992 жылы АҚШ Ұлттық Антарктида Аттары Комиссиясы (US ACAN) осы алқап атаумен байланысты, биолог Джордж М. Симмонс, кіші, құрметіне атады.

Фриз таулары

Тейлор мұздығының иілісінің солтүстік жағында орналасқан, көлемі және биіктігі шамамен болатын мұзсыз төбелердің жиынтығы. Географ және архивші Герман Р. Фристің (1906–89) құрметіне аталған, ол Ұлттық архивтегі Полярлық архивтер орталығының директоры болған; 1969–70 жылдары Жапонның Шығыс Онгул аралы станциясындағы АҚШ-тың алмасу ғалымы; 1957–73 жылдары АҚШ ACAN мүшесі.

Шұңқырлы морена

Квартермен тауларының Кнобхедтің солтүстігіндегі ірі сазбалшықтардың айқын моренасы. Ол Кавендиш таулары мен Кукри тауларының батыс жағы арасында төменгі Тейлор мұздығында медиандық морена ретінде солтүстікке қарай жалғасады. Моренаны алғаш 1901–04 жылдары БрнАЭ-нің екінші командирі, лейтенант Альберт Б. Армитаж байқаған және оны Кнобхедпен байланыстырып атаған.

Джойс көлі

Пирс аңғарындағы Тейлор мұздығының солтүстік жағында орналасқан көл. Оның ұзындығы шамалы, ал тереңдігі 43 метр (140 фут) және 7 метр (22 фут) қалыңдығындағы өте мөлдір мұзбен жабылған. Көлді Жаңа Зеландияның Веллингтон Виктория Университетінің Антарктика экспедициясы (VUWAE) (1963–64) зерттеді және оны Скотт (1901–04) және Шеклтон (1907–09) басқарған бұрынғы британдық экспедицияларының мүшесі Эрнест Джойс есімімен атады.

Кэтспау мұздық

. Стокинг мұздығының батысындағы шағын альпілік мұздық, Тейлор мұздығының солтүстік беткейлерінен оңтүстікке қарай ағып жатыр. Брайл экспедициясының Тейлоры (1910–13) оны мысық тырнағына ұқсас болғаны үшін осылай атаған.

Мұздықты толтыру

. Кэтспау мұздығының шығысына қарай орналасқан, тік альпілік мұздық, оңтүстікке қарай Тейлор мұздығына қарай ағып жатыр. Бұл мұздыққа БРАЭ-нің Тейлор (1910–13) жоғарыдан қарағандағы сыртқы түріне байланысты ат қойған.

Плюмет мұздық

Кукри тауларының солтүстік беткейіндегі ең батыс мұздық, солтүстікке қарай Тейлор мұздығына құяды. Атау 1993 жылы NZGB жүргізген геодезиялық жұмыстармен байланысты аймақтағы атаулардың бірі. Бұл атау шүмек немесе құрғақ шүмекті білдіреді.

Калкин мұздық

. Сентинель шыңының батысында орналасқан мұздық, Кукри төбелерінен солтүстікке қарай Тейлор мұздығының соңына дейін ағады. 1910-13 жылдары Скоттың басшылығымен BrAE (Британдық Антарктика экспедициясы) картасына түсірілген. АҚШ ACAN (Антарктика атауларын кеңесші комитеті) бұл мұздықты 1960-61 және 1961-62 жылдары аймақта зерттеулер жүргізген USARP (Америкалық Антарктика зерттеу бағдарламасы) геологы Паркер Калкиннің құрметіне атады.

Рона мұздықтары

. Маттерхорн мұздығының батысында жатқан және Бонни көлі мен Тейлор мұздығының қосылған жеріне қарай оңтүстікке ағатын мұздық. 1910-13 жылдары Скотт басқаруымен BrAE зерттеу тобы картаға түсіріп, атады.

Қан құламасы

Темір тотығымен ластанған тұзды судың ағыны, Тейлор мұздығының тілінен Тейлор аңғарындағы мұз жамылған Бонни көліне құйылады. Қызғылт сарғыш шөгіндіні 1911 жылы австралиялық геолог Томас Гриффит Тейлор тапты, ол өз атын алған аңғарды алғаш зерттеген адам еді.