Кіріспе

Морван синдромы – 19 ғасырдағы француз дәрігері Августин Мари Морванның есімімен аталатын, өмірге қауіпті, сирек кездесетін аутоиммундық ауру. Морван 1890 жылы ұзақ бұлшық еттерінің көптеген, ретсіз жиырылуы, бұлшық еттердің құрысуы, әлсіздік, қышыну, гипергидроз, ұйқысыздық және сананың шатасуы бар науқастарды сипаттағанда алғаш рет "La chorée fibrillaire" терминін қолданды. Әдетте, бұл ауру айлар немесе жылдар бойы баяу дамиды. Шамамен 90% жағдайларда спонтанды ремиссия байқалады, ал қалған 10% жағдайлар өлімге алып келеді. 1890 жылы Морван бұлшықет ауруымен, шамадан тыс терлеумен және ұйқының бұзылуымен байланысты миокимия (бұлшықеттердің дікілуі) туралы сипаттады. Бұл сирек кездесетін ауру айлар немесе апталар бойы толық ұйқының болмауына (агрипния) дейін жететін қатал ұйқысыздықпен сипатталады және көп мөлшердегі тер шығуымен, ерекше тері миляриясымен (тер дөңгелегі), тахикардиямен, дене температурасының көтерілуімен және гипертониямен байланысты автономдық өзгерістерге алып келеді. Науқастарда ерекше галлюцинациялық мінез-құлық және ерекше қозғалыс бұзылыстары байқалады, Морван оларды "фибрилляциялық хорея" деп атады, бірақ қазіргі заманғы терминдермен невромиотоникалық разрядтар деп сипатталады. Аурудың тимомамен, ісікпен, аутоиммундық аурулармен және аутоантителолармен байланысы аутоиммундық немесе паранеопластикалық этиологияға нұсқау береді.

Белгілері мен симптомдары

Сирек хабарланған жағдайлардың бірінде пациентте бұлшық әлсіздігі мен шаршаңқылық, бұлшық қырылыстары, шамадан тыс терлеу және сілекей бөліну, кішкентай буындардағы ауырсыну, қышыма және салмақ жоғалту байқалды. Пациентте сондай-ақ кеңістіктік және уақыттық дезориентациямен, көру және есту галлюцинацияларымен, ұйқы кезінде күрделі мінез-құлықпен және күндізгі ұйқышылдықпен байланысты прогрессивті түнгі ұйқысыздық эпизодтары дамыды. Сонымен қатар, қатты іш қату, несеп ұстамау және шамадан тыс жас бөлінуі анықталды. Жалғыз қалғанда, пациент арманға ұқсас эпизодтармен сипатталатын, күрделі және мақсатқа бағытталғандай қимыл-қозғалыстармен (арманды орындау) сезімталдық күйге бірте-бірте түсті. Көрінетін гипергидроз және шамадан тыс сілекей бөлінуі байқалды. Неврологиялық тексеруде бұлшық еттердің тараған қырылыстары, спонтандық және рефлекстік миоклонус, аяқ-қолдардағы жеңіл бұлшық атрофиясы, төменгі аяқ-қолдардағы tendon рефлекстерінің жоқтығы және денеде, әсіресе ішекте тараған эритема, терінің қырылыс зақымдары анықталды.

Ұйқысыздық

Барлық тіркелген жағдайларда ұйқыға деген қажеттілік күрт төмендеді, ал кейбір жағдайларда мүлдем қажет болмады. Бір жағдайда ұйқы ұзақтығы тәулігіне 2–4 сағатқа дейін азайды. Морван синдромымен ауырған науқастарда тимома, простата аденомасы және сигмоидтық ішектің ин ситу карциномасы да анықталды. VGKC антиденелері перифериялық нерв жүйесіндегідей энцефалопатияда патогендік рөл атқара ма, әзірге белгісіз. VGKC антиденелері қан-ми тосқаулын өтіп, орталық жүйке жүйесінде әрекет етіп, негізінен таламустық және стриатумдық нейрондарға байланысып, энцефалопатиялық және вегетативтік белгілерге себеп болуы мүмкін. Тіркелген жағдайлардың саны шектеулі болғандықтан, орталық нерв жүйесінің (ОНЖ) симптомдарының толық спектрі толыққанды зерттелмеген. Морван синдромының ауру ағымы өте өзгергіш. Екі жағдайда науқастар өздігінен жазылып кеткен. Басқа жағдайларда плазмаферез және ұзақ мерзімді иммуносупрессияның комбинациясы қажет болды, бірақ осы жағдайлардың бірінде науқас плазма алмастырудан (ПЭ) кейін көп ұзамай қайтыс болды. Морванның өзі де, басқа да жағдайларда жазылмаған қайтыс жағдайлары сипаттаған.