Кіріспе

Қауіпті қимылдар ("Ақымақ диагоналы", ағылшын тілінде "бишоп" деп, ал француз тілінде "ақымақ" деп аталатын шахмат фигурасына сілтеме жасайды) – 1984 жылы Ричард Дембо режиссерлік еткен және Артур Кохн продюсерлік еткен француз тіліндегі фильм. Басты рөлдерде Мишель Пикколи, Александр Арбат, сондай-ақ Лив Уллман, Лесли Карон және Бернхард Вики түскен. Фильм Франция мен Швейцария компанияларының бірлескен өндірісі болып табылады. Ол әлемдік шахмат чемпионатының финалында өтетін екі мүлдем әртүрлі адамның бәсекелесі туралы айтады. Бірі – 52 жастағы советтік еврей, ал екіншісі – бірнеше жыл бұрын Батысқа қашқан 35 жастағы гений.

Сюжет

Фильмде Кеңес Одағынан Акива Либскинд пен Венгриядан Павиус Фромм есімді екі шахмат гроссмейстерінің Швейцарияның Женева қаласында өткен әлем чемпионатындағы бәсекесі оқиғасы көрсетіледі. Шахмат ойыны екі ойыншының күрделі жеке және саяси мәселелерін зерттеу үшін тұғыр ретінде қызмет етеді. Акива – Холокост кезіндегі өткен оқиғаларымен мазаланған Кеңес Одағынан шыққан еврей шахматшысы. Ол үкіметінің қолдауына ие, жас және амбициялы венгр ойыншысы Павиусқа қарсы тұрады. Матч барысында екі ойыншы да қарқынды және стратегиялық шахматтық жүрістер жасайды, бірақ олардың жеке мәселелері мен саяси қысымдары олардың ойынына ықпал етуді жалғастырады. Мысалы, Акива өзінің кім екенін анықтауға тырысып, Кеңес Одағынан үлкен оқшаулық сезінеді, ал Павиус өзінің үкіметінің талаптары мен жеке амбициялары арасындағы қайшылықты шешуге тырысады. Ойын дамыған сайын, бәс тігілетін сома артады және ойыншылар нәтижеге көбірек эмоционалды инвестиция салады. Ақырында, матч екі ойыншының да болашағына елеулі әсер ететін драматикалық шешімге жетеді. Фильмде ойыншылардың жеке өмірі мен олардың саяси ахуалы туралы түсінік беретін флэшбэктер бар. Фильм жеке тұлғалық қасиеттер, амбиция, адалдық және саясаттың жеке өмірді қалыптастырудағы рөлі сияқты тақырыптарды зерттейді.

Өндіріс

Фильм әлемнің бірнеше елінде, оның ішінде АҚШ-та көрсетілді. Фильмнің кассадағы табысы және сыншылардың жоғары бағасы оның кинематография тарихында жанрдың классикасы ретінде бекінуіне септігін тигізді. "Қауіпті қозғалыстар" фильмі "Қырықыншы жылдар" кезеңінде, яғни Кеңес Одағы мен АҚШ арасындағы саяси шиеленіс күшті болған тұста жарық көрді. Фильмнің жоғары сатыдағы шахмат ойыны аясында жеке және саяси мәселелерді зерттеуі әлемдік көрермендердің арасында жақсы қабылданып, фильмнің жанр классигі ретінде орнығуына көмектесті.

Сыни жауап

Фильм сыншылары фильмнің ақылды сценарийі, терең ойластырылған актерлік шеберлігі және тартымды сюжеті үшін жоғары баға берді. Rotten Tomatoes сыншылар жинағында фильм 6 сынға негізделген 67% мақұлдау көрсеткішіне ие, ал орташа бағасы 7.3/10 құрайды. Фильмде жоғары сатылы шахмат ойыны аясында жеке және саяси мәселелерді зерттеуі ерекше аталып өтті. Фильмнің жеке басы, амбиция және адалдық тақырыптары да кеңінен мақтауға ие болды.

Марапаттар

"Қауіпті қимыл" 1984 жылы "Оскар" сыйлығын "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясы бойынша жеңіп алды; оны Швейцария үкіметі ұсынған, және бұл елге алғашқы "Оскар" сыйлығын әкелді. Сонымен қатар, ол Луи Делюк сыйлығын, "Кино академиясы" сыйлығын және "Ең жақсы дебют" үшін "Сезар" сыйлығын жеңіп алды.

Саундтрек

Габриэль Яредтың музыкалық дискі Music Box Records лейблінде (веб-сайтында) қолжетімді.