Кіріспе
Мататиле қаласының аумағы – Дракенсберг тауларының көлеңкесінде жатқан – көбінесе ауыл шаруашылығы жерлері, онда 100% органикалық қызыл ет ұсынылады, ал туризм – негізгі табыс көзі. Оңтүстік Африканың танымал туристік бағыттарының бірі – 56-шы бағыттың ішіндегі үздік 12 қаланың бірі – Мататиле балық аулаушыларға, жаяу серуендеушілерге, велосипедшілерге, құс бақылаушыларға және тағы да басқаларға көптеген мүмкіндіктер ұсынады. Сонымен қатар, Мататиле мұражайы (1993 жылы ашылған бұрынғы Голландия реформатор шіркеуі) динозаврлардың қазбаларын, Сан халқының (бушмендер деп те аталады) өмірін, миссионерлерді және қаланың тарихын – 19 ғасырдағы қару-жарақ сатушылар мен контрабандистерден бастап, достық жергілікті тұрғындармен толы және нағыз кхоса тағамдарын ұсынатын әдемі қалаға дейін көрсетеді. Қала тұрғындарының көпшілігі Хлуби деп аталатын кхоса тілінің диалектісінде сөйлейді. Мататиле атақты мектептері мен жақсы жабдықталған орындары бар шағын қалада тұруды қалайтын әулеттердің арасында танымал. Мататиле сонымен қатар Лесото Корольдігіне апаратын қақпа болып табылады, ол қаладан жарты сағаттан да аз уақытқа қашықтықта орналасқан.
Matatiele's area of – tucked in the shadows of the Drakensberg Mountains – is predominantly farmland, where 100% organic red meat is on offer, and tourism is a primary source of income. As one of the top 12 towns among South Africa’s popular tourist attractions Route 56, Matatiele provides many activities for fishers, hikers, bikers, bird watchers, etc. Moreover, the Matatiele Museum (a former Dutch Reformed Church that opened in 1993) – displays dinosaur fossils, San peoples (also known as the Bushmen), missionaries, and town's history from its 19th century gun runners and smugglers to a quaint town filled with friendly locals serving authentic Xhosa cuisine. The majority of the town's inhabitants speak a dialect of Xhosa called Hlubi. Matatiele is popular with upscale families looking to live in a small town with renowned schools and facilities. Matatiele is also a gateway to the Kingdom of Lesotho, which is less than a thirty minutes away from the town.
Тарих
Тас дәуірі тұрғындарының тасқа салынған өнер түріндегі іздері аймақ бойынша кеңінен таралған. Бұрын батпақтар мен саздақтар басым болған Мататиле атауы сото тіліндегі “matata” – жабайы үйректер, “ile” – кетіп қалған, ал фут тіліндегі “mati” – су, “ayile” – құрғаған сөздерінің бірігуінен пайда болған. Бірге алғанда, Мататиле атауы “құрғаған батпақтар мен саздақтардың” салдарынан “үйректер ұшып кетті” деген мағынаны білдіреді. Фут тілінде қала атауы “Мататиела” деп айтылады. Аталған тілдердің ішінде, соның ішінде ағылшын тілінде қаланың кең таралған бейресми атауы – “Матат”. Ал осында туған жергілікті тұрғындар оны “Жұмсақ Матат” деп атайды. 1860 жылдардың басында гриквалар Филипполистен Дракенсбергтің ар жағынан көшіп келгеннен кейін осы жерге қоныстанды. Қала мал ұрлығы мен қару-жарақ саудасының орталығы болды, ал 1874 жылы Кейп атты әскерлері тәртіпті қалпына келтірді. 1904 жылы қала муниципалитет болып құрылды. Апартеид кезінде ақ нәсілді тұрғындар қаланың орталық бөлігінде, ал қара және аралас нәсілді тұрғындар Гарри Гвала паркі, Малоти және Ицоколеле және оларға жақын ауылдарда тұрды. Малоти және Гарри Гвала паркі қара нәсілді тұрғындарға, ал Ицоколеле – аралас және қара нәсілді тұрғындарға бөлінді. Соңғы жылдары Ицоколеле мен Гарри Гвала паркіне орта таптық отбасылар қоныстанды, ал бай қара нәсілді отбасылар қалаға көшіп, 2000 жылдардың басында құрылысы басталған Маунтин-Вью деп аталатын жаңа құрылысқа қоныс тепті. Көптеген адамдар әлі де Букстон Парк, Вест-Энд және Нью-Джей сияқты қала маңындағы жақсы аудандарда тұрады. Гарри Гвала паркі, Ицоколеле және Малоти қазір Мататиле аудандық муниципалитетіне қарасты. 1978 жылға дейін қала Кейп провинциясының құрамында болды, содан кейін Натал провинциясына қосылды. 2005 жылы муниципалитет Оңтүстік Африка Конституциясының он екінші түзетуінің аясында Квазулу-Натал провинциясынан Шығыс Кейп провинциясына көшірілді. Бұл шешімге тұрғындардың көп бөлігі қарсы болды, соның салдарынан кейбіреулері Африка Тәуелсіз Конгресін құрды. 2006 жылдың 18 тамызында Конституциялық сот Мататилені Квазулу-Наталдан Шығыс Кейпке көшіру туралы он екінші түзетудің бөлігі мүдделі тараптармен жеткіліксіз кеңес жүргізілгендіктен жарамсыз деп шешті. Ақырында мәселе шешіліп, Мататиле он үшінші түзетуге сәйкес Шығыс Кейп провинциясының құрамына енді.
Білім
Мататиеле Альфред Нзо ауданы муниципалитетіндегі ең жақсы мектептерімен, академиялық және спорттық көрсеткіштері жоғары, 1890 жылдары құрылған Король Эдвард орта мектебімен үлкен құрметке ие. Алфред Нзо ауданының түкпір-түкпірінен оқушылар оқуға келіп жатыр, себебі Король Эдвард орта мектебі қабылдау кезінде өте қатаң талаптар қояды. Қалада Сент-Моника епархиялық мектебі және Бергвью колледжі сияқты басқа да жақсы бағаланған мектептер бар.
Танымал мәдениет
Мататиеле – Оңтүстік Африка теледидарлық драмалық сериалы.