Кіріспе

Орта ғасырлар дәуірін кино арқылы бейнелеу.

Орта ғасырлар туралы фильмдер орта ғасырларды киноның көрнекі, дыбыстық және тақырыптық құралдары арқылы көзге елестетеді және көрсетеді.

Өмірбаян

ХХ ғасыр ортағасырлық өмірдің бейнелерін жасаған алғашқысы емес. Орта ғасырлар бес ғасырдан астам бұрын аяқталды, және әр ғасыр орта ғасырларды сурет салу, сәулет, поэзия, музыка және роман арқылы қиялдап, бейнелеп, көрсетті. ХХ ғасырда кино, басқа ешбір медиадан гөрі, ортағасырлық тарихты анықтауда маңызды рөл атқарды. Академиялық зерттеулер мен археологиялық жаңалықтар орта ғасырлар туралы білімді кеңейткенімен, кинодағы бейнелер көптеген адамдарға одан да зор әсер етті. Американдық Батыс жөніндегі көптеген адамдардың көзқарасы кинодан, ал бастапқы материалдар мен академиялық зерттеулерден емес қалыптасқандай, солайша орта ғасырлар туралы көптеген адамдардың пікірлеріне де киноның күшті повестволері мен бейнелері ықпал етті. Егер кино ең ықпалды медиа болса, Голливуд – ең ықпалды бейне жасаушы еді. Голливуд фильмдері жоғары бюджетпен түсіріліп, кең таратпа және жарнама арналары арқылы бүкіл әлемге жетті. Голливуд романтизм қозғалысының туындыларын экранға бейімдеп, 19 ғасырдың романтикалық тарихи романдары, опералары, суреттері мен музыкасын 20 ғасыр киносына үйлесімді түрде жалғастырды. Романтиктердің идеалдары «Иванхо» (1952) және «Эль Сид» (1961) сияқты әсерлі туындыларда толыққанды жүзеге асырылды, олар музыка, бейнелер және тақырыптары арқылы сол кеш романтикалық мәдениетке жатады. Еуропалық фильмдерде орта ғасырдың күшті кинематографиялық бейнелерін кездестіруге болады. Ықпалды еуропалық фильмдердің қатарында Фриц Лангтың «Нибелунгтер: Зигфридтің өлімі» және «Нибелунгтер: Криемхильдтің қасіреті» (1924), Сергей Эйзенштейннің «Александр Невский» (1938) және Ингмар Бергманның «Жеті мөр» (1957) фильмдері болды, ал Францияда Жанна д’Арк туралы көптеген нұсқалар жасалды. Орта ғасырлық алғашқы фильм сонымен қатар ең ерте фильмдердің бірі болды – 1900 жылы шыққан «Жанна д’Арк». Робин Гуд туралы алғашқы фильм 1907 жылы түсірілді және «Робин Гуд және оның серіктері» деп аталды.

Тарихнама

Ортағасырлық киноның тарихнамасы мен тарихфотосуреті 20 ғасырдың соңында пайда болды. Тарихты кино арқылы зерттеуді атаған тарихшы Хайден Уайт «Тарихнама және тарихфотосурет» (1988) еңбегінде тарихнама және тарихфотосурет туралы теориясын ұсынды. Оның пікірінше, тарих пен кино арасындағы басты қайшылықтың бірі – жазбаша мәтіннен (содан барып, графикалық) визуалды бейнеге (фотосуреттік) аудару мәселесі. Француз тарихшысы Марк Ферро өзінің «Cinéma et Histoire» (1977) еңбегін осы мәселеге арнады. Ол 16-тарауда: «Тарихты кино түрінде жазу мүмкін бе?» – деп сұрайды. Фильм мен тарих арасындағы қарым-қатынас фильмдер жасалған кезден бері қызығушылық тудырса да, ортағасырлық зерттеушілер тек 20 ғасырдың соңғы онжылдығында ғана киноны орта ғасырды зерттеудің маңызды құралы деп қарастыра бастады. Артур Линдли 1998 жылы: «Орта ғасырлар туралы кітаптардың, тіпті ортағасырлық киноға арналған кітаптардың да жоқтығын байқауға болады», – деді. Бірақ ол «Жағдай өзгеруге бастауы мүмкін» деп болжам жасады. Бұл өзгеріс, ішінара, тарихнама мен кинематографиялық тарих арасындағы күрделі байланысты тану арқасында болды. 1991 жылы Норман Кантордың «Орта ғасырларды ойлап табу» еңбегі жарық көргеннен кейін тарихнаманың ортағасырлық тарихқа қаншалықты әсер ететіні анық болды. Бұл жаңа тарихнамалық бағыт бұрынғы «Жаңа тарихшылықтың» жұмысын пайдаланып, ортағасырлық тарихшылардың өздері баяндайтын тарихқа деген үстемдігіне қарсы шықты және «біз ортағасырлық мәдениетті немесе кез келген тарихи мәдениетті тек қана өз ой-өрісіміздің басым түсініктері арқылы түсіндіре аламыз» деген ұсыныс арқылы ойлаудың жаңа жолдарына есік ашты. Кевин Хартидің «The Reel Middle Ages» (1999) кітабы жарық көргенге дейін ортағасырлық фильмдерге арналған толық зерттеу болған жоқ. Джон Аберттің «A Knight at the Movies» (2003) кітабын ағылшын тіліндегі тарих және ортағасырлық тарих тақырыбына арналған алғашқы кітап деп санауға болады. Бір жылдан кейін, 2004 жылы, белгілі француз тарихшысы Франсуа Эми де ла Бретеке «Батыс киносындағы ортағасырлық қиял» атты еңбегін жариялады. Онда ол тарихнама мен тарихфотосуреттен қашып шығуға көмектесетін бірқатар пайдалы теорияларды ұсынды. Олардың ішіндегі ең кең таралғаны, Роберт Розенстоунның «Тарих фильде/Фильм тарихта» (2006) кітабында да келтірілгені – тарих пен фильмнің екеуі де өткенді баяндаудың тәсілдері екендігі, және екеуі де теориялық тұрғыдан (бірақ практикалық тұрғыдан емес) бұрмалануға бейім. Розенстоунның айтуынша, «біз әрқашан өткенді бұзамыз, тіпті оның естелігін сақтап қалуға тырылғанда да. Бұл бұзушылық – ата-бабаларымыздың жоғалған әлемін түсінуге тырысудың бір бөлігі».

Таңдалған фильмдер

1999 жылы Харти тізімдеген 900-ден астам фильм бар, бұл мақалада толық тізімді жасау мүмкін емес. Мұнда Фордэм университетінің ортағасырлық студенттері мен оқытушыларының консенсустық сауалнамасы бойынша анықталған сапасы мен тарихи дәлдігі бойынша ең жақсы және маңызды фильмдердің кейбірін келтіреміз. Күн Эра Атауы IMDb Елі Ескертулер1928 1431 Жоанна Арк Франция Жоанна Арк. Фильмнің күші соншалық, ол бастапқыда Ұлыбританияда тыйым салынды. 1938 12 ғ. Робин Гудтың оқиғалары АҚШ Принц Джон мен норман ақсүйектері король Ричардтың болмауында саксон халқын қысымға ала бастайды, саксон лорды бүлікші партизандық әскердің басшысы ретінде қарсы күреседі. 1938 13 ғ. Александр Невский КСРО Орыстар 13 ғасырдағы Солтүстік крест жорықтары кезінде неміс Тевтон орденінің шапқыншылығына қарсы қорғанысқа тұрады. 1957 13/14 ғ. Жетінші мөр Швеция Қара өлім кезінде өліммен шахмат ойнаған крест жорығынан оралған рыцарь туралы. 1960 13 ғ. Қызыл көктем Швеция Қызы зорланған ортағасырлық швед отбасының тарихы. Режиссер Ингмар Бергман. 1961 11 ғ. El Cid АҚШ Испан батыры туралы эпикалық фильм. 1964 12 ғ. Бекет Ұлыбритания Жан Ануилдің Кентербери архиепископы Томас Бекет және Англия королі Генрих II туралы пьесасы негізінде. 1965 11 ғ. Соғыс лорды АҚШ Лесли Стивенстің «Махаббаттастар» романы негізінде. Чарльтон Хестон үйлену тойында басқа ер адамның әйелімен ұйықтауға «құқығы» бар екенін мәлімдейді. 1966 15 ғ. Андрей Рублев КСРО 15 ғасырдағы ұлы орыс икона суретшісі Андрей Рублевтің өмірі (Андрей Тарковский). 1968 12 ғ. Қыстағы арыстан Ұлыбритания Король Генрих II-нің үш ұлы таққа отыруды қалайды. Оның ұлдары мен әйелі Элеонора Аквитандық түрлі жоспарлар құрады. 1173 жылғы көтерілістен кейін 10 жыл өткен оқиға. 1976 7 ғ. Мұхаммед, Алланың елшісі Ұлыбритания/Ливан «Жаңалық» деп те аталады. Слоган: Ислам тарихы. 1986 14 ғ. Розаның аты Франция/Италия/Германия Умберто Эконың романы негізінде. 1988 14 ғ. Навигатор: Ортағасырлық саяхат Жаңа Зеландия Қара өлімнен құтылу үшін, баланың көруімен жетекшілік ете отырып, адамдар 14 ғасырғы Англиядан 20 ғасырғы Жаңа Зеландияға тоннель қазады.