Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Стокгольм мен Арланда әуежайы арасында жүретін экспресс пойыз.
Express train running between Stockholm and Arlanda airport
Арланда Экспресс – Стокгольм орталық вокзалын Стокгольмнің сыртындағы Стокгольм Арланда әуежайымен байланыстыратын әуежай темір жолы. A Train AB компаниясы басқаратын бұл жол 18 минутқа созылады және жеті X3 электрлік пойыз жиынтығын пайдалана отырып, сағатына үштен алты рет жүреді. Қызметтер Шығыс жағалау және Арланда желілері арқылы Стокгольм орталық, Арланда Солтүстік және Арланда Оңтүстік станцияларында тоқтайды. 2007 жылы бұл қызметтен 2,7 миллион жолаушы пайдаланса, 2012 жылы 3,3 миллион жолаушы пайдаланған. Әуежай байланысын жоспарлау 1980-ші жылдары басталды. 1993 жылы Швеция үкіметі Арланда желісін салу үшін мемлекеттік-жекеменшік серіктестігі (МЖС) бойынша тендер жариялады. Жолдың құрылысы мемлекеттік гранттар мен ірі мемлекеттік несиелермен субсидияланды. Тендерді ұтып алған компания 2040 жылға дейін әуежай мен Стокгольм арасындағы жол жүру құқығына монополия алатын болды. Жол және қызмет 1999 жылдың 25 қарашасында іске қосылды. МЖС шарты түсініксіз, мемлекет үшін тиімсіз және билет бағасының өте жоғары болуына (өте қысқа сапар үшін ересектерге бір жолғы билеті 300 SEK, шамамен 30 EUR) байланысты қызметтің аз пайдаланылуына әкелді деп сынға ұшырады. Темір жол екі австралиялық зейнетақы қорына және ішінара (37,5%) Қытай мемлекеттік валюта басқару басқармасының еншілес компаниясы Gingko Tree Investment Ltd-ге тиесілі.
Arlanda Express is an airport rail link connecting Stockholm Central Station with the Stockholm Arlanda Airport outside Stockholm, Sweden. Operated by A Train AB, the trip takes 18 minutes and runs three to six times per hour using seven X3 electric multiple units. The services operate over the East Coast and Arlanda Lines calling at Stockholm Central, Arlanda North and Arlanda South stations. The service was used by 2.7 million passengers in 2007 and by 3.3 million passengers in 2012. Planning of the airport link started in the 1980s. In 1993 the Government of Sweden issued a tender for a public–private partnership (PPP) to build the Arlanda Line. The construction of the line was subsidized with a combination of some state grants and large state loans. The successful tenderer would receive a monopoly on traffic between the airport and Stockholm until 2040. The line and the services were inaugurated on 25 November 1999. The PPP contract has since been criticized for being unclear, uneconomical for the state and leading to a low utilization of the service as ticket prices are very expensive at 300 SEK (around 30 EUR) for an adult single ticket on the very short journey. The railroad is owned by two Australian pension funds and partly (37.5%) by the Gingko Tree Investment Ltd, a subsidiary of Chinese State Administration of Foreign Exchange.
Қызмет
Арланда экспресі Стокгольм қаласының орталығындағы Стокгольм орталық вокзалын Стокгольм Арланда әуежайымен байланыстырады. Әуежайда пойыз екі стансаға қызмет көрсетеді: 2, 3 және 4 терминалдарына қызмет көрсететін Арланда Оңтүстік және 5 терминалына қызмет көрсететін Арланда Солтүстік. Стокгольмнен Розерсбергке дейін пойыз Шығыс жағалау жолымен, ал одан әуежайға дейін Арланда жолымен жүреді. Пойыз сағатта үш реттен алты ретке дейін, жүргіншілер көп уақытта қатынайды. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, бір бағытты билеттің стандартты бағасы 320 SEK құрайды, бірақ балаларға, студенттерге, зейнеткерлерге, арнайы саяхат күндері және белгілі бір шарттарда кері сапарлар үшін жеңілдіктер қарастырылған. Arlanda Express компаниясы A Train операторымен басқарылады, ол мемлекеттік-жеке серіктестік аясында Арланда жолын да салған. Компания Стокгольм мен әуежай арасындағы кез келген пойыз қызметін жүргізуге эксклюзивті концессияға ие. Сонымен қатар, компания Арланда жолын пайдаланатын және Арланда орталық стансасында тоқтайтын басқа пойыз операторларынан төлем алуға құқылы.
The Arlanda Express connects the city center of Stockholm, at Stockholm Central, to Stockholm Arlanda Airport. At the airport, the train serves two stations: Arlanda South, which serves terminals 2, 3 and 4, and Arlanda North, which serves terminal 5. From Stockholm to Rosersberg, the train follows the East Coast Line, and from there to the airport, the Arlanda Line. The train operates from three times an hour to six times per hour during rush hour. as of 2024, the standard price for a one way ticket is SEK 320, although discounts are offered for children, students, seniors, on special travel days and for return trips under certain conditions. The Arlanda Express is operated by A Train, which also built the Arlanda Line as part of a public–private partnership. The company holds an exclusive concession to operate any train service between Stockholm and the airport. In addition, the company is free to charge other train operators that use the Arlanda Line and stop at Arlanda Central Station.
Жылжымалы құрам
Arlanda Express жеті төрт вагонды X3 электрлік пойыз құрамымен жұмыс істейді. Бұл құрамалар 1998 және 1999 жылдары Alstom компаниясының Washwood Heath зауытында салынған. Пойыз екі жетекші басты вагонынан және екі жетекші емес орта вагонынан тұрады. Пойыздың максималды жылдамдығы 200 км/сағ (125 миль/сағ) және максималды қуаты бар. Олардың ұзындығы және салмағы бар. Әр вагонның екі жағында екі есік бар, ал пойыз 190 жолаушыға арналған орындықтарға ие. Әр есіктің жанында багаж бөлімі, мүгедектерге арналған орындықтар және пойыздың ортасында әжетхана қарастырылған. Arlanda Express-тің үш стансасында пойыздарға платформадан тікелей кіруге мүмкіндік беретін арнайы платформа биіктігі бар. 2006 жылы пойыздар жаңартылып, бұрынғы шведтік теннисші Бьёрн Боргтың аттас сәндік бренді жасаған жасыл, қызғылт сары және көк түстер схемасындағы жаңа интерьерлерге ие болды.
The Arlanda Express is operated by seven four car X3 electric multiple units. The units were built by Alstom's Washwood Heath plant in 1998 and 1999. The train consists of two powered end units and two non powered center cars. The trains have a maximum speed of 200 km/h (125 mph) and a maximum power output of They are long and weigh Each car has two doors on each side, and the train has seating for 190 passengers. There is a baggage area beside each door, seating for people with a disability and a toilet in the middle of the train. The Arlanda Express' three stations have a special platform height that allows level access to the trains from the platforms. In 2006, the trains were renovated and received new interiors in three different color schemes, green, orange and blue, designed by the former Swedish tennis player Björn Borg's eponymous fashion label.
Тарих
Стокгольмнің орталық бизнес ауданынан әуежайға теміржол байланысын салу жоспары 1980-ші жылдардың басында іске қосылды. Мақсаты – жолдардағы тығырындарды және шығарындыларды азайту, сонымен бірге Арланда әуежайының жолаушылар ағынын арттыру. Швед теміржол басқармасы 1980-ші жылдардың соңында қазіргі Шығыс жағалау жолынан тармақ салуды көздейтін нақты жоспар жасады. Осының нәтижесінде 1990 жылы жобалық жоспар іске қосылды, онда Розерсберг пен Оденсала қолданыстағы жолмен қиылысатын жерлер ретінде нақты ұсынылды. Жолды салу туралы саяси шешім 1993 жылы қабылданды. Швед теміржол басқармасы жолдың мемлекеттік мекемеге тиесілі болуын және SJ немесе жеке теміржол компанияларының пойыз операторлары ретінде жұмыс істеуін ұсынды. Алайда, Карл Бильдт үкіметі жолдың құрылысына және жұмыс істеуіне жеке сектордың қатысуын қалады. 1993 жылы үкімет жолдың құрылысы мен жұмыс істеуі үшін ашық тендер жариялады. 1994 жылы «Arlanda Link» консорциумы жеңіске ие болды, оған «Nordic Construction Company», «Siab», «Vattenfall», «GEC Alsthom» және «Mowlem» компаниялары кірді. Жобаны басқару үшін 1994 жылы «Banan Projekt AB» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі құрылды. Консорциум жобаны дамытушы және кейіннен 2040 жылға дейін Arlanda Express-ті басқарушы «A Train AB» компаниясын құрды. 1995 жылы жобаға қатысты құқықтық жауапкершілік консорциумнан «A Train» компаниясына берілді. Келісім аясында «A Train» Швеция үкіметінен жобаны қаржыландыруға көмек ретінде 850 миллион швед кронасы (SEK) грант және 1 миллиард SEK несие алды. Жобаның жалпы инвестициялық құны 6 миллиард SEK-қа жетті, оның 2 миллиард SEK-ы Шығыс жағалау жолы бойындағы төрт рельстік жолдың құрылысына Швеция теміржол басқармасына мемлекеттік гранттар арқылы қаржыландырылды. Жобаның мемлекеттік-жекеменшік серіктестік бөлігі Стокгольм Орталық вокзалында (Stockholm C) және Арланда желісінде екі жаңа жол салуды қамтыды, олардың құны 4,1 миллиард SEK-қа бағаланды. Оның 2,4 миллиард SEK-ы мемлекет тарапынан қаржыландырылды. Сонымен қатар, егер «A Train» банк алдындағы қаржылық міндеттемелерін орындамаса, мемлекет «Nordea» банкіне «X3» пойыздары үшін қаржылық кепілдік берді. «A Train» компаниясына Стокгольм Орталық вокзалында (Stockholm C) және Арланда әуежайында төлемақыны төлеуді пайызсыз кейінге қалдыруға рұқсат берілді, бұл мемлекетке 90 миллион SEK-қа дейін шығын әкелді. «A Train» компаниясының 2,2 миллиард SEK капиталдық несиесінің 1,8 миллиард SEK-ы үш мемлекеттік қаржы институтынан алынды: Швецияның Ұлттық борыш кеңсесінен, Швецияның экспорттық несие корпорациясынан және Скандинавиялық инвестициялық банк. Бұдан өзге, акционерлік капиталдың 20%-ы «Vattenfall» компаниясының компаниядағы үлесі арқылы қамтамасыз етілді. Құрылыс аяқталғаннан кейін инфрақұрылымның меншік құқығы «A Banan Projekt» компаниясына берілді. Алайда, «A Train» желінің барлық техникалық қызмет көрсету және жұмыс істеу шығындарын төлеуге жауапты. Бастапқы жоспарлар бойынша жобаның экономикалық пайдасы 4 миллиард SEK-қа жетеді деп күтілді. Алайда, «A Train» билет бағасын өз қалауынша белгілей алатындықтан, жоғары бағалар Арланда желісінен аз ғана жолаушылардың пайдалануына әкеп соқты, бұл жобаның Швеция қоғамына экономикалық пайда әкелмеуіне және жолдардағы тығырындарды азайту және шығарындыларды төмендету арқылы экономикалық әсерін барынша арттыра алмауына себеп болды. Швеция мемлекеті 2010 жылы «A Train» компаниясынан көлік құқығын сатып алу опциясын сақтап қалды, бұл алымдарды жоюға және басқа операторларға әуежайдан тікелей қала орталығына қатынай беруге мүмкіндік берер еді. 2008 жылы пойыздың қызметкерлер арасындағы нарықтық үлесі 9%-ды, ал әуежайға сапар шегетін жолаушылар арасындағы нарықтық үлесі 25%-ды құрады. Сарапшылар мен саясаткерлердің пікірінше, бизнес-модельдің нәтижесінде жоғары билет бағаларына байланысты желі аз пайдаланылады, бұл әуежайдың мақсатты шығарынды көрсеткіштеріне қол жеткізбеуіне әкеп соқты. «A Train» компаниясының бас директоры Пер Торстенссон 2010 жылы желіні сатып алудың салық төлеушілердің ақшасын ысырап ету болар еді, өйткені мемлекет 2040 жылы желіні тегін иеленбек. Бастапқыда «A Train» дивиденд төлеуге дейін 600 миллион SEK капитал жинақтауы керек еді, бірақ 2008 жылы «Arlandabanan Infrastructure» компаниясымен келісімге келгеннен кейін бұл көрсеткіш 150 миллион SEK-қа төмендетілді. 2014 жылы «Macquarie» компаниясы «A Train» компаниясын «STC Pooled Fund», «Sunsuper» және «Мемлекеттік валюталық басқару басқармасына» сатты.
Plans for an airport rail link from the central business district of Stockholm and the airport was launched in the early 1980s. The goal was to reduce road congestion and emissions while allowing Arlanda to keep increasing passenger numbers. The Swedish Rail Administration made a specific plan in the late 1980s which involved the construction of a branch from the existing East Coast Line. This resulted in a project plan which was launched in 1990, which specifically suggested Rosersberg and Odensala as the intersections with the existing line. The political decision to build the line was taken in 1993. The Swedish Rail Administration had proposed that the line was to be built with the government agency as owner and with either SJ or private railway companies as train operators. However, the Cabinet of Carl Bildt wanted private sector involvement in the construction and operation of the line. In 1993, the Government put in place a public tender to build and operate the line. In 1994, Arlanda Link Consortium was chosen, consisting of the Nordic Construction Company, Siab, Vattenfall, GEC Alsthom and Mowlem. A Banan Projekt AB was established as a limited company in 1994 to oversee the project. The consortium established A Train AB to be the project developer and then operate the Arlanda Express until 2040. The legal responsibility for the project was transferred from the consortium to A Train in 1995. As part of the agreement, A Train received from the Swedish Government 850 million Swedish krona (SEK) in a grant and SEK 1 billion in a loan to help finance the project. Total investment costs for the project were SEK 6 billion, of which SEK 2 billion was financed through state grants to the Swedish Rail Administration who built the quadruple track along the East Coast Line. The public–private partnership part of the project involved two new tracks at Stockholm C and the Arlanda Line, costing SEK 4.1 billion. Of this, SEK 2.4 billion was financed by the state. In addition, the state held a financial guarantee to Nordea for the X3 trains, should A Train fail to meets its financial obligations to the bank. A Train was also granted an interest free deferral on the payment of the fees at Stockholm C and Arlanda, costing the state SEK 90 million. Of A Train's capital loan for SEK 2.2 billion, SEK 1.8 billion was borrowed from three state owned financial institutions: the Swedish National Debt Office, the Swedish Export Credit Corporation and the Nordic Investment Bank. In addition, 20% of the share capital was secured through Vattenfall's equity in the company. After the construction was completed, the ownership of the infrastructure was transferred to A Banan Projekt. However, A Train is responsible for paying for all maintenance and operating costs of the line. The original plans showed an economic benefit of SEK 4 billion. However, because A Train is free to set its ticket prices as it wishes, the high prices resulted in too few passengers taking the Arlanda Line for it to be of economic benefit to the Swedish community, and the line failed to maximise its economic impact through reduced road congestion and emissions. The Swedish State holds an option to purchase the traffic rights from A Train in 2010, which would eliminate the fees and allow other operators to run directly from the airport to the city center. As of 2008, the train had a 9% market share for employees and a 25% market share for passengers traveling to the airport. Commentators and politicians have stated that the business model results in a low utilization of the line because of the high ticket prices, which has caused the airport to not reach its targeted emission goals. The CEO of A Train, Per Thorstensson, stated that it would be a waste of tax payers' money to purchase the line in 2010, as the state would receive the line free of charge in 2040. Originally A Train was required to accumulate capital of SEK 600 million before it could pay dividends, but this was changed to SEK 150 million in 2008, after an agreement was made with Arlandabanan Infrastructure. In 2014, Macquarie sold A Train to STC Pooled Fund, Sunsuper, and the State Administration of Foreign Exchange.
Апаттар мен оқиғалар
2023 жылы 27 мамырда сағат 4:40-та Стокгольмнен Арландаға қарай солтүстік бағытта келе жатқан Арланда Экспресі пойзы Марстадан шығысқа қарай Арланда тарам жолында рельстен шығып кетті. Борттағы 70 адамның екеуі жарақат алып, ауруханаға жатқызылды. Пойыз шамамен сағатына 150 км жылдамдықпен келе жатқанда рельстен шықты, және шамамен 1 километрлік жол зақымдалды. Оқиғадан кейін, жөндеу жұмыстары аяқталғанға дейін Арландаға барлық пойыз қозғалысы тоқтатылды.
At 4:40am on May 27, 2023, a northbound Arlanda Express service from Stockholm to Arlanda derailed on the Arlanda Line east of Märsta. Of 70 people on board, two were injured and required hospitalization. The train derailed while travelling at approximately 150km/h and around 1km of the track was damaged. Following the accident all rail services to Arlanda were suspended until repairs could be carried out.