Қызыл кілем мен жеті саусақты қолдың құпиясы

Кіріспе

Брам Стокердің 1903 жылғы романы

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Малкольм Росс, жас адвокат, түн ортасында оянып, әйгілі египтолог Абель Трелавнидің үйіне шақырылады. Бұл туралы Абельдің қызы Маргарет сұрайды, Малкольм оған ғашық. Малкольм үйге келгеннен кейін Маргарет, инспектор Долан және доктор Винчестермен кездеседі және оны неге шақырғанын біледі: Маргарет әкесінің жатын бөлмесінен естіген жатқызық дыбыстардан оянғанда, оны есігінің алдында есінен айырылып, қанға батқан күйде тапқан. Маргарет әкесі өзінің қабілетсіздігі жағдайында оның денесін бөлмеден алып тастамау керектігін және оянғанға дейін үнемі бақылау керектігін айтқан хат қалдырғанын айтады. Бөлме египеттік жәдігерлерге толы, және Малкольм "мумия иісі" бөлмедегілерге әсер ететінін байқайды. Бөлмедегі үлкен мысық мумиясы Маргареттың мысығы Сильвионы алаңдатады, ал дәрігер Сильвионың Трелавнидің қолындағы сызаттарға кінәлі деп күдіктенеді. Бірінші түнгі күзетте Малкольм оянып, Трелавниді қайтадан жерде, қанға батқан және есінен айырылған күйде табады. Маргарет доктор Винчестерден тағы бір сарапшы шақыруын сұрайды, ол ми маманы доктор Джеймс Фререге шақырады. Бірақ Фрере Трелавниді бөлмеден көшіруді талап еткенде, Маргарет бас тартады және оны үйден қуады. Кейін, бір түн бойы ешқандай шабуыл болмайды, бір бейтаныс адам келіп, Трелавнимен көрісуді сұрайды. Ол өзін Трелавнимен бірге жұмыс істеген египтолог Юджин Корбек деп таныстырады. Ол Мысырдан Трелавни сұраған шамдармен оралған, бірақ үйге келгенде шамдардың жоғалып кеткенін көреді. Келесі күні Малкольм мен Маргарет Трелавнидің египеттік қазыналарын тамашалайды, әсіресе үлкен саркофагты, иероглифтермен жабылған сандықты және жеті саусақты мумияның таңғаларлықтай жақсы сақталған қолын ерекше атап өтеді. Малкольм Маргареттың бөлмесінен жоғалған шамдарды табады. Маргарет үшін алаңдап, Малкольм Корбекке өзінің келгеніне дейін болған барлық оқиғаны айтады, ал Корбек Малкольмға оқу үшін құпия кітап береді. Кітапта Николас ван Хуиннің, құпия египеттік Тера патшайымының қабірін зерттеу үшін Сиқыршы аңғарына барған голланд зерттеушісінің оқиғасы баяндалады. Қабірден ол саркофагты және жеті саусақты мумияны табады, оған жұлдыздай жеті ұшы бар рубин сақинасы орнатылған. Корбек Малкольмға бірнеше жыл бұрын ол Трелавнимен бірге саркофаг орналасқан қабірді іздеу үшін Мысырға барғанын айтады. Олар қабірді тауып, мумияның білегі жаңа кептірілген қанмен жабылғанын біледі. Қабырғадағы иероглифтер Корбек пен Трелавниге мумияда қара сиқыр бар екеніне және Тера патшайымының Жоғарғы және Төменгі әлемдерге билігі мол екеніне сендіреді. Иероглифтер Тераның өлімнен қайта оралуды жоспарлағанын көрсетеді. Олар мәйіттен саркофагты алып, кетіп қалды, бірақ араб жетекшілері дауыл кезінде мумияны ұрлап кетті. Трелавни олар мәйітті және үш арабты өлтірілген күйінде тапқан қабірге қайта оралуын ұсынады. Қабірде болған кезде олар қандай да бір транске түсіп, үш күннен кейін қайтып оралды, бірақ Трелавнидің әйелі бала туғанда қайтыс болды, бірақ Маргарет аман қалды. 16 жыл өткен соң Трелавни Корбекпен байланысқа шығады, өйткені ол қабірде көрген шамдар белгілі бір пішінде орналастырылған кезде сандықты ашады және мүмкін Тераның қайта тірілуінің кілті болады деп сенді. Корбектің әңгімесі Трелавнидің қайта тірілуімен үзіледі. Ол қызын құшақтап, Малкольмның сүйіктісін қуана қарсы алады. Долан мен полиция құпиядан құтылып, қуана кетеді, ал Трелавни үйдің қалған тұрғындарын жинап, өзінің Ұлы экспериментін түсіндіреді. Ол Тера патшайымының қаншалықты күшті болғанын және оның рухы Трелавнидің бөлмесіндегі мумиялы мысықта тұрып, оның адам түріне қайта қосылуын күтіп тұрғанын түсіндіреді. Трелавни сандықты шамдардың дұрыс қалыптасуымен ашқан кезде, мумияны қайта тірілтіп, Тераның рухын тірілтетін сиқырдың бір түрін шығарады деп сенеді. Трелавнидің шабуылдау әрекеті Тераның астральдық денесі - мумиялы мысық - оның жатын бөлмесіндегі құлыпталған сейфтен Жеті жұлдыздың асыл тасын алып тастау үшін жасалды. Ол эксперимент жүргізілетін Корнуоллдағы Киллион қаласында оқшауланған үй дайындағанын айтады. Осы мол ақпараттан кейін Малкольм жаңа өркениетпен өзара әрекеттесетін ежелгі күштердің әсерін күмәнмен қарастырады. Ол ежелгі Мысыр құдайларының күші дәлелденсе, дін мен монотеизмге әсер етуі туралы уайымдайды. Трелавни сонымен қатар ежелгі мысырлықтардың қазіргі заманғы ғылыми білімге ие болғанын, мысалы, радийді табу және электр энергиясын ойлап табу сияқты. Барлығы жаңа үйге келгеннен кейін Маргареттың мінез-құлқы күрт өзгереді, және ол Тераның ойлары мен сезімдерін білетіндей болады. Малкольм Маргарет Тераның астральдық денесі екеніне күдіктенеді және оның иелік етуге қарсы тұруға жеткіліксіз күшті боларын қаудайды, бірақ ол осы алаңдаушылықтарын Трелавни мен Маргаретқа жеткізгенде, олар бұл мүмкіндіктен қорықпағандай көрінеді. Эксперимент түнінде, үйдің астындағы үңгірде дауыл болып тұрғанда, олар дайындық жұмыстарын жүргізеді. Маргарет әкесіне Тера мумиялы мысыққа иелік етпейтінін және эксперимент аяқталғанға дейін күшсіз болып қалатынын айтады, бұл Маргареттың иелік етуге ұшырағанын растайтын сияқты. Тераның бар екенін растауына орай көңіл көтеріліп, олар экспериментке кірісіп, мумияны ашып жабады. Олар Тераның үйлену көйлегін кигенін көреді, бұл Маргаретті қатты мазалайды. Малкольм эксперимент аяқталғаннан кейін шамдарды қосуға жауапты болады, ал Маргарет шамдарды сөндіреді. Шамдар жақылғанда сандық жарқырай бастайды, жасыл түтін шығарып, саркофагқа өтеді. Кенеттен, дауылдан соққан жел терезені сындырып, түтінді бөлмеге таратады, ал сандықтан қара түтін шығады. Бөлме түтінге толып, Малкольм шамдарды қосу командасын күтеді, бірақ ол ешқашан келмейді. Шамдар баяу өшіп, Малкольм қараңғыда шатасып, есінен айырылған әйелдің денесіне тап болады, ол Маргарет деп ойлайды. Ол оны жоғары қабатқа көтеріп, дәрі іздеу үшін жүгіріп кеткенге дейін залға қояды, бірақ ол келгенде еденде Тераның үйлену көйлегі ғана жатыр, ал жүрек орнында Жеті жұлдыздың асыл тасы жатыр. Ол үңгірге қайта оралып, шамдарды жағып, барлық серіктері еденде, өлген күйде жатқанын көреді. 1912 жылы жаңартылған нұсқасында бұл соңғы бөлім алынып тасталды. Екінші нұсқада эксперимент толығымен сәтсіз аяқталады, ешкім зардап көрмейді, ал Маргарет пен Малкольм бірнеше жылдан кейін үйленеді.

Malcolm Ross, a young barrister, is awakened in the middle of the night and summoned to the house of famous Egyptologist Abel Trelawny at the request of Abel's daughter, Margaret, of whom Malcolm is enamoured. Once Malcolm arrives at the house, he meets Margaret, Superintendent Dolan, and Doctor Winchester, and learns why he has been called: Margaret, hearing strange noises from her father's bedroom, woke to find him unconscious and bloodied on the floor of his room, under some sort of trance. Margaret reveals that her father had left a letter of strange instructions in the event of his incapacitation, stating that his body should not be removed from his room and must be watched at all times until he wakes up. The room is filled with Egyptian relics, and Malcolm notices that the "mummy smell" has an effect on those in the room. A large mummy cat in the room disturbs Margaret's cat, Silvio, and the doctor suspects Silvio is guilty of the scratch marks on Trelawny's arm. On the first night of watch, Malcolm awakens to find Trelawny again on the floor, bloody and senseless. Margaret asks Dr. Winchester to summon another expert, and he calls for Dr. James Frere, a brain specialist. However, when Frere demands that Trelawny be moved from his room, Margaret refuses and sends him away. After a normal night with no attacks, a stranger arrives, begging to see Trelawny. He reveals himself to be Eugene Corbeck, an Egyptologist who was working with Trelawny. He has returned from Egypt with lamps that Trelawny requested, but finds upon his arrival at the house that the lamps have disappeared. The next day, Malcolm and Margaret admire Trelawny's Egyptian treasures, noting in particular a large sarcophagus, a coffer covered with hieroglyphics, and an oddly well preserved mummy hand with seven fingers. Malcolm then finds the missing lamps in Margaret's bedroom. Concerned for Margaret, Malcolm tells Corbeck everything that has happened up until his arrival, and Corbeck gives Malcolm a mysterious book to read. The book tells the story of Nicholas van Huyn, a Dutch explorer who travelled to the Valley of the Sorcerer to explore the tomb of a mysterious Egyptian queen, Tera. In the tomb, he finds a sarcophagus and a mummy hand with seven fingers, adorned with a ruby ring with seven points that look like stars. Corbeck tells Malcolm that, years ago, he and Trelawny travelled to Egypt to search for the tomb where the sarcophagus lies. They find the tomb and discover that the mummy's wrist was coated with fresh dried blood. The hieroglyphics on the wall led Corbeck and Trelawny to believe that the mummy was possessed with some sort of black magic and that Queen Tera had immense power over the Upper and Lower Worlds. The hieroglyphics seemed to indicate that Tera planned to return from the dead. They took the sarcophagus from the tomb and left, only to be robbed of the mummy during a storm by their Arab guides. Trelawny suggested that they return to the tomb, where they found the mummy and the three Arabs, murdered. During their time in the tomb, they were put under some trance and recovered three days later to find that Trelawny's wife had died in childbirth, but Margaret survived. Sixteen years passed before Trelawny contacted Corbeck, frantic because he believed that the lamps they saw in the tomb, when arranged in a specific shape, would make the coffer open and would possibly be the key to Tera's resurrection. Corbeck's story is interrupted by Trelawny's revival. He embraces his daughter and joyfully approves Malcolm's courtship. Dolan and the police depart, glad to escape from the mystery, and Trelawny gathers the remaining inhabitants of the house to explain his Great Experiment. He describes how powerful Queen Tera was and explains that her spirit has been residing in the mummy cat in Trelawny's room, waiting to be reunited with its human form. Trelawny believes that the coffer, when opened by the proper formation of the lamps, will release some sort of magic that will revive the mummy and bring Tera's spirit to life. Trelawny's attack was the attempt of Tera's astral body—the mummy cat—to remove the Jewel of Seven Stars from a locked safe in his bedroom. He reveals that he has prepared an isolated house at Kyllion, in Cornwall, where the experiment is to take place. After this overwhelming wealth of information is revealed, Malcolm questions the implications of ancient forces interacting with new civilization. He worries about the impact on religion and monotheism if the power of the ancient Egyptian gods is proven. Trelawny also posits that the ancient Egyptians possessed contemporary scientific knowledge, such as the discovery of radium and invention of electricity. Once everyone arrives at the new house, Margaret's behavior becomes increasingly erratic, and she seems to have an uncanny knowledge of Tera's thoughts and feelings. Malcolm begins to suspect that Margaret is the astral body of Tera and fears that she will be too weak to fight off a possession, but when he relays these concerns to Trelawny and Margaret, they seem unafraid of this possibility. On the night of the experiment, a wild storm rages outside as they set up in a cave underneath the house. Margaret tells her father that Tera will not possess the mummy cat and will remain powerless until the experiment is complete, seeming to confirm that Margaret has been possessed. Somehow comforted by the confirmation of Tera's existence, they proceed with the experiment and unwrap the mummy. They discover that Tera is wearing a marriage robe, which greatly distresses Margaret. Malcolm is put in charge of turning on the electric lights after the experiment ends, and Margaret blows out the candles. As the lamps are lit, the coffer begins to glow, emitting a green vapour that passes into the sarcophagus. Suddenly, the wind from the storm shatters a window, blowing the vapour around the room, and black smoke pours out of the coffer. The room is engulfed in smoke, and Malcolm waits for the command to turn on the lights, but it never comes. The lamps slowly burn out and Malcolm fumbles in the dark, coming across the limp body of a woman whom he believes is Margaret. He carries her upstairs and leaves her in the hall while he runs for matches, but when he returns, he finds only Tera's bridal robe lying on the floor, the Jewel of Seven Stars lying where the heart would be. He returns to the cave and turns on the lights to find all of his companions on the floor, dead. In a revised version released in 1912, this ending was removed. In the second version, the experiment fails entirely, no one is harmed, and Margaret and Malcolm marry a few years later.

Кейіпкерлер

Малкольм Росс: Басты кейіпкер және баяндаушы, Малкольм Маргарет Треланиге деген махаббатымен Тера патшайымының құпиясына тартылады, ал оны қорғау ниеті оның көптеген іс-әрекеттерін басшылыққа алады. Маргарет Трелоуни: Абельдің қызы, Абель Тераның қабірінде әсерде болған кезде дүниеге келген. Маргарет бастапқыда тартымды және мейірімді әйел ретінде сипатталады, бірақ кітап барысында тәуелсіздікке ұмтылады. Ол Тера патшайымына өте ұқсайды және ақырында Тераның рухымен иеленгендей, оған ұқсас мінез-құлық көрсетеді. Абель Трелоуни: Тераны қайта тірілту идеясына құмарланған белгілі египтолог. Ол үміткер, амбициялы және батыл адам, ғылыми прогреске қатты қызығушылық танытады және ежелгі египеттіктер қазіргі британдықтардан гөрі прогрессивті болды деп санайды. Евгений Корбек: Египеттік артефакттарды табуға Трелоуниге көмектесетін египтолог. Ол Тераны қайта тірілту ойынан гөрі артефакттарға көбірек қызығушылық танытады. «Ұлы тәжірибе» теориядан шындыққа айналғанда оның құлшынысы азаяды, ал алаңдауы артады. Доктор Винчестер: Бастапқыда Трелоунидің жараларын емдеу үшін келген жас дәрігер, бірақ ол құпияның ортасында қалады. Фактілерге сенуге басында тартынса да, ол табиғаттан тыс күштерге сенуге дайын екенін көрсетеді және қайта тірілуге құлшыныспен көмектеседі.

Египет махаббаты

1882 жылы британдықтар Мысырды басып алып, елге күшті ықпал ете бастады. Дегенмен, Виктория дәуіріндегі Мысырға деген құмаршылық он тоғызыншы ғасырдың басында, еуропалықтардың Мысырды зерттеуімен бірге көтерілді. Ежелгі Мысырдағы Клеопатраның тігісі мен Розетта тасы сияқты қабірлер мен ескерткіштердің археологиялық жаңалығы еуропалық ғалымдар мен саяхатшылардың қызығушылығын оялды. Мысырды басып алу осы ескерткіштерді Ұлыбританияға әкелуді жеңілдетті, соның салдарынан "Египеттен алынған ежелгі заттарды Еуропадағы жеке үйлерге де, мемлекеттік мұражайларға да тасымалдауға сұраныс туды. Бай еуропалықтардың кітапханалары мен кабинеттерінде мұмиялардың тұруы, ал үйлердің мысырлық мотивтермен және бұйымдармен безендірілуі кең таралды". Мысыр тану және ежелгі артефакттарға деген құмаршылық он тоғызыншы ғасыр әдебиетінде де көрініс тапты. 1860 жыл мен 1914 жыл аралығында Мысыр мұмиялары, қарғыстар және саяхаттар туралы жүздеген әңгімелер жарияланды. Роджер Лакхерст бұл құбылысты "Египет готикасы" деп аталатын мәдени үрдіс ретінде қарастырады, ол "Мысырды басқару туралы британдықтардың алаңдаушылығына жауап ретінде дамыған, шала оккульттік негіздегі сенімдер мен білімдер жиынтығы". Осы әңгімелердегі ең көп кездесетін сюжет – "Мұмияның қарғысы", ол "басты кейіпкерді үйіне еріп келіп, өлімге алып келетін қабір артефактілерін қолға тигізудің негізгі сюжеттік құрылымын ұстанады және 'Мұмияның қарғысынан сақтаныңыз' деген ескертуді қамтиды"; көбінесе бұл артефакттар мистикалық күшке ие болған. Мұмиялар көбінесе осы оқиғалардың орталық тұлғасы болды, әдетте олар жоғары мәртебелі адамдардың мұмиялары еді, себебі он тоғызыншы ғасырда табылған мұмиялардың көпшілігі перғауындар болды. Мұражайлардағы көрмелерде мұмиялар ашылып, көрермендер олардың "денесінің сақталуына" таңғалып қарады. Олардың сақталған сұлулығының арқасында Виктория дәуіріндегі көркем әдебиетте әйел мұмиялары жиі құштарлық тудыратын нысанға айналды.

In 1882, the British occupied Egypt and began to exert a strong influence on the country. However, the Victorian era fascination with Egypt had risen at the start of the nineteenth century, when European exploration of Egypt began. Archaeological discoveries of ancient Egyptian tombs and monuments such as Cleopatra's Needle and the Rosetta Stone sparked the interest of European scholars and travelers. The occupation of Egypt made it easier to bring these monuments back to Britain, and "there soon arose a demand for antiquities from Egypt to be shipped to private manors in Europe as well as to public museums. It became popular for mummies to take up residence in the libraries and studies of rich Europeans and for houses to be decorated with Egyptian motifs and artifacts". Egyptology and the fascination with ancient artifacts were echoed in nineteenth century literature. Between 1860 and 1914, hundreds of stories about Egyptian mummies, curses, and exploration were published. Roger Luckhurst situates this within a cultural trend of what he calls Egyptian Gothic, "a set of beliefs or knowledges in a loosely occult framework" developed in response to British anxieties about the rule of Egypt. One common plot in these narratives was the "Mummy’s Curse", which "follows the basic plot structure of misappropriation of tomb artifacts with fatal consequences following the protagonist home and features the explicit warning 'beware of the Mummy’s Curse'”; often these artifacts were possessed by some supernatural element. Mummies were often the focal point of these stories, usually of noble rank, because most of the mummies being discovered in the nineteenth century were pharaohs. There was an emphasis on the idea of perfect preservation and beauty; mummies were unraveled at museum exhibitions in British museums, and audiences were amazed by their "almost perfect condition". Because of their preserved beauty, female mummies in Victorian fiction were often eroticized objects of desire.

Хатепсут патшайым

Тера патшайымы – толығымен ойдан шығарылған кейіпкер болғамен, ол ежелгі Египеттің фараоны Хатшепсут патшайымына көп ұқсайды. Хатшепсут Египетті б.з.д. 1479 жылдан б.з.д. 1458 жылға дейін биледі, ол алғашқы және сирек кездесетін әйел билеушілердің бірі болды. Ол өзінің жартылай бауыры Тутмоз II-ге үйленді, ол б.з.д. 1492 жылдан б.з.д. 1479 жылға дейін биледі. Осы кезде Хатшепсут өзінің жартылай немере інісі, нағашы әйелінен туған Тутмоздың ұлының регенті болды. Бірақ шалыс патшаның орнына регенттік жасаған орнына, Хатшепсут таққа отырып, өзін билеуші деп жариялады. Алайда, египеттік патшалық еркектікпен байланысты болғандықтан, Хатшепсут өзінің әйелдік бейнесін ашық түрде өзгертті; оның барлық мүсіндері мен «таққа отыру суреттерінде ол кең иықты, жіңішке белі бар және кеудесі жоқ еркек ретінде бейнеленген». 1458 жылы қайтыс болғаннан кейін шамамен жиырма жыл өткен соң, оның есімі мен бейнесі храм қабырғаларынан алынып тасталды, ал көптеген мүсіндері қиратылды. Дорман бұл жеке антагонизм емес, керісінше, «Мысырдың ер патшаларының ұзын тізіміне енуге тағы бір күшті әйелдің мүмкіндігін болдырмау үшін ең жақсы жойылған» ерекше, әйел билеушінің кез келген ишарасын жоюға жасалған әрекет деп санайды. Хатшепсут патшайымының қабірін Говард Картер 1903 жылдың басында, «Жеті жұлдыздың зергері» романы жарық көрген жылда, Тера романында кездесетін Сиқыршылар аңғарына ұқсас Патшалар аңғарында тапты. Хэбблтуэйт екеуінің ұқсастығы «көптеген жағдайларда кездейсоқ болуы мүмкін емес» дейді; екеуі де ер адамдардың рөлін қабылдаған өте күшті әйел билеушілер. Бір жерде ол еркек киімінде, ақ және қызыл тәж киіп суреттелген. Келесі суретте ол әйел киімінде, бірақ Жоғарғы және Төменгі Египеттің тәждерін киіп, ал еркек киімдері оның аяғында жатыр. Тера да, Хатшепсут та өздерінің мұралары жойылатындығын сезгендей көрінеді. Романда Тера қайта тірілу жоспарларын көрсететін жазу қалдырады, сондай-ақ «құдайлардың жеккөруі, ол білгендей, оған сақталған және олар оның өлімінен кейін оның есімін жоюға тырысады» деп жазады. Хатшепсуттің ескерткішіндегі обелискіде де осындай жазу табылған: «Енді менің ойым осылай да, солай да жүреді, келешекте менің ескерткіштерімді көретін және мен жасағандарды айтатын адамдар не ойлайды деп ойлаймын». Стокер Дублиндегі Тринити колледжінде оқыды, онда шығыстану бойынша маңызды бағдарлама болды, онда көптеген ертедегі шығыстанушылар мен египтологтар оқыды. Стокердің бірнеше өмірбаянына сәйкес, ол египтологияға құштар болған Оскардың әкесі, сэр Уильям Уайльдпен жақын болды және оның саяхаттары туралы әңгімелерін Стокермен бөлісті. 1837 жылы бір саяхатында Уайльд Саккара маңындағы қабірдің сыртынан мумияны тауып, оны Дублинге әкелді; Белфорд бұл кейінірек Стокерді мумия туралы әңгіме жазуға шабыттандырды деп санайды. Стокер өзінің «Генри Ирвингтің жеке естеліктері» атты еңбегінде басқа шығыстанушы зерттеуші, сэр Ричард Фрэнсис Бертонмен достығын атап өтті. Орта Шығыс пен Африканы зерттеуші Бертон өзінің саяхаттары туралы көптеген жазбалар жазды және жариялады, ал Стокер оның оқиғалары мен ашылуларына таң қалды: «Бертонның, әсіресе Шығыстың, нәрселерді түсіндірудің ең керемет жолы болды. Ол жақсы қиялдау қабілетіне және тек оқудан ғана емес, жеке тәжірибеден де бай естелікке ие болды. Бертон Шығысты білді. Оның жарқын таңдары мен күн батулары, оның бүркемелі әйелдерінің құпиялары, оның романтикасы, оның сұлулығы, оның қорқыныштары». Египет туралы әңгімелерден шабыттанған Стокер өзін египтологияны зерттеуге арнады; Стокер египтология бойынша көптеген мәтіндерге ие болды, соның ішінде Уильям Уайльдтың Мадейраға саяхат туралы баяндамалары, Уоллис Бадждың Мысыр иероглифтеріндегі оңай сабақтары, Мысыр діні: болашақ өмір туралы египеттік идеялар және Флиндерс Петридің папирустардан аударылған египеттік әңгімелер.

Though Queen Tera is an entirely fictional character, she bears many resemblances to Queen Hatshepsut, a pharaoh in Ancient Egypt. Hatshepsut ruled Egypt from 1479 BC to 1458 BC, one of the first and few female rulers. She married her half brother, Tuthmose II, who ruled from 1492 BC until his death in 1479 BC. At this point, Hatshepsut became regent to Tuthmose's son, by a concubine, her half nephew. Rather than being regent to the toddler king, however, Hatshepsut took the throne and declared herself ruler. However, because Egyptian kingship was intrinsically masculine, Hatshepsut publicly transformed her feminine self; all statues and "images of her after her coronation show her as a man—wide shoulders, trim hips, and no hint of breasts". About twenty years after her death in 1458 BC, her name and image was removed from temple walls, and many of her statues were destroyed. Dorman argues that this was not personal animosity, but rather an attempt to eradicate any hints of an unconventional, female ruler, "best erased to prevent the possibility of another powerful female ever inserting herself into the long line of Egyptian male kings". The tomb of Queen Hatshepsut was discovered by Howard Carter early in 1903, the same year as the publication of The Jewel of Seven Stars, in the Valley of the Kings—similar to the Valley of the Sorcerer, where Tera is found in the novel. The similarities between the two, Hebblethwaite states, are "almost too overt to be mere coincidence"; both are extremely powerful female rulers who take on the role of men. Just as Hatshepsut commanded and transfigured her masculine image, it is found in Tera's tomb that "[p]rominence was given to the fact that she, though a Queen, claimed all the privileges of kingship and masculinity. In one place she was pictured in man’s dress, and wearing the White and Red Crowns. In the following picture she was in female dress, but still wearing the Crowns of Upper and Lower Egypt, while the discarded male raiment lay at her feet". Both Tera and Hatshepsut also seemed to possess some awareness that their legacy would be destroyed. In the novel, Tera leaves an inscription stating her plans for resurrection, as well as that "the hatred of the priests was, she knew, stored up for her, and that they would after her death try to suppress her name". A similar inscription was found on an obelisk at Hatshepsut's memorial: "Now my heart turns this way and that, as I think what the people will say—those who shall see my monuments in years to come, and who shall speak of what I have done". Stoker studied at Trinity College Dublin, which boasted a notable program in Orientalism, where many early Orientalists and Egyptologists studied. According to several biographies of Stoker, he was close with Sir William Wilde—the father of Oscar—who was an Egyptology enthusiast, and often shared the stories of his adventures with Stoker. On one voyage in 1837, Wilde discovered a mummy outside of a tomb near Saqqara and brought it back to Dublin; Belford argues that this would later inspire Stoker to write a mummy story. Stoker references his friendship with another Orientalist explorer, Sir Richard Francis Burton, in his Personal Reminiscences of Henry Irving. Burton, an explorer of the Middle East and Africa, wrote and published many accounts of his travels, and Stoker admired his adventures and discoveries: "Burton had the most vivid way of putting things—especially of the East. He had both a fine imaginative power and a memory richly stored not only from study but from personal experience Burton knew the East. Its brilliant dawns and sunsets the mysteries of its veiled women; its romances; its beauty; its horrors". Inspired by the stories of Egypt he heard, Stoker dedicated himself to the study of Egyptology; Stoker was known to own a number of texts on Egyptology, including William Wilde's Narratives of a Voyage to Madeira, Wallis Budge's Easy Lessons in Egyptian Hieroglyphics, Egyptian Religion: Egyptian Ideas on the Future Life, and Flinders Petrie's Egyptian Tales Translated from the Papyri.

Императорлық готика

Жеті жұлдыздың зергері, оның фин-де-сиекл дәуірінде жарық көргенінен бастап, Императорлық готиканың бір үлгісі болып табылады. Британ империясының құлдырауына байланысты туған алаңдаушылықтың ықпалымен, Императорлық готика мәтіндері готика әдебиетінің қараңғылық, өлім, сексуалдық және оккультизм сияқты элементтерін пайдаланады, оларды империализм, колониализм және он тоғызыншы ғасыр саясаты туралы алаңдаушылықтармен үйлестіреді. Брантлингер Императорлық готиканың үш маңызды тақырыбын атап көрсетті: "жекелей регрессия немесе "жергіліктіге" айналу; өркениетке варварлық немесе дәйлем күштерінің шабуылы; және қазіргі әлемдегі оқиғалар мен батырлыққа мүмкіндіктердің азаюы". Императорлық готика болашаққа деген қорқынышпен сипатталады, бұл алаңдаушылықтарды тең дәрежеде бақыланбайтын, табиғаттан тыс құбылыстар ретінде көрсетеді. Жеті жұлдыздың зергері Брантлингер "басып алу туралы қорқыныш оқиғасы" деп атаған нақты бір қорқынышты бейнелейді: "империалистік саяхаттың сыртқы күшіне" қарсы, шетелдік күш билікке ие болып, қалыптасқан өркениет құрылымына қауіп төндіреді. Жеті жұлдыздың зергерінде Тера патшайымының қайта тірілуі осы қауіптің өзіндік көрінісі болып табылады: "Бәрі өте таңғажайып, өте құпия, өте қажетсіз болды! Мәселелер өте кең, қауіп өте ерекше, өте беймәлім. Егер тіпті сәттілікке жетсе де, қандай жаңа қиындықтар туындамас еді? Соңына жол берілмес бұрын, қандай да бір таңғажайып және қорқынышты жағдай – күтпеген және болжауға келмейтін нәрсе болар еді!". Тераның бар екендігінің расталуы және оның Батыс өркениетін басып алуға, дін мен ғылым туралы бұрынғы сенімдерді қиратуға бару мүмкіндігі империализмнің аяқталуымен байланысты туған алаңдаушылықты көрсетеді. Бұл империализм дәуірінің аяқталуымен байланысты болашақтың белгісіздігін және кері колониализм идеясының кеңінен таралып, қорқыныш тудыруын көрсетеді.

Готикалық қорқыныш

Жеті жұлдыздың асыл тасы готикалық әдебиеттің готикалық қорқыныш деп аталатын қосалқы жанрының бір бөлігі болып табылады. Готикалық қорқыныш алғаш рет Гораций Уолполдың «Отранто қамалы» романында пайда болды. «Франкенштейн», «Доктор Джекилл мен мистер Хайдтың ерекше жағдайы» және Стокердің «Дракуласы» – готикалық қорқыныш әдебиетінің маңызды туындылары саналады. Он тоғызыншы ғасырда оның танымалдылығы артқанмен, готикалық қорқыныш элементтері заманауи туындыларда да кездесіп, Эдгар Аллан Подан Стивен Кингке дейінгі авторларға әсер етті. Бұл жанрға табиғаттан тыс оқиғалар, көңіл көншітпейтін орта, күшті эмоциялар, қорқыныш және қауіпті жаулар тән, олардың барлығы «Жеті жұлдыздың асыл тасы» кітабында бар. Жаулардың өзі де бір жағынан табиғаттан тыс; викториялық дәуірдің соңындағы әдебиеттегі мумиялар туралы көптеген шығармалар осы жанрмен тығыз байланысты. Алайда, Стокердің ұмытылған туындыларын зерттеген ғалымдар бұған қарсы шығып, Стокердің «қиындық пен қызығушылық» үшін жазатын жанрлық автордан гөрі әлдеқайда көп нәрсе болғанын айтады. Стокердің аз танымал туындыларының жинағына шолу жасаған сыншы Колин Флеминг: «Стоккерді бір категорияға енгізу оңай емес, ал ол кірген «Қорқытушы жазушы» санаты шектеулі» дейді. Флеминг Стокердің стилін готикалық және модернистік деп жіктейді, модернистік элементтерді, мысалы, сызықты емес повестьті атап көрсетеді және оның туындыларын «коллаж өнері» деп сипаттайды: бір мәтінді құрайтын әртүрлі көздерден шыққан дауыстардың үйлесімі. Уинннің пікірінше, Стокердің «Жеті жұлдыздың асыл тасы» еңбегінде баяндалған оккульттік және табиғаттан тыс мистика сахнадағы «ғажайып» пен театрларда иллюзиялар жасауға мүмкіндік берген жаңашылдықтардан шабыттанды: «Стокер өзінің көркем шығармаларында табиғаттан тыс күштерге қызмет ету үшін иллюзияны пайдаланады». Стокердің стиліне Ирвингпен болған қарым-қатынасы мен театрдың әсері болғанмен, ақын Уолт Уитменмен достығы да ықпал етті. Перридің сөзіне сүйенсек, Стокер ақынға қатты құрметтеніп, Уитменге жеке хаттарында оның стилін жиі еліктеді, бұл кейінірек Стокердің романдарына көшті. Стокердің ұзақ, көркем тілмен жазылған сипаттамалары поэзиялық сапаға ие, ал Перри оның кейіпкерлерінің «Уитменге тән ырғақ, параллелизм және тепе-теңдік сезімімен сөйлейтінін» айтады.

The Jewel of Seven Stars is part of a subgenre of Gothic fiction known as Gothic horror. First featured in Horace Walpole's The Castle of Otranto, Gothic horror combines elements of the Gothic and Romantic genres to create a pleasurably terrifying experience. Frankenstein, The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde, and Stoker's Dracula are all considered landmarks of Gothic horror fiction. Though it increased in popularity in the nineteenth century, elements of Gothic horror have appeared in more contemporary works, influencing authors from Edgar Allan Poe to Stephen King. The genre is marked by supernatural occurrences, gloomy settings, violent emotions, terror, and threatening villains, all of which appear in The Jewel of Seven Stars. The villains are themselves supernatural in some way; the abundance of mummy fiction in late Victorian literature is closely linked to this genre. However, scholars of Stoker's forgotten works contest this, arguing that Stoker was much more than a genre author writing for "chills and thrills". In a review of a collection of Stoker's lesser known writing, critic Colin Fleming explains, "there’s no easy category to dump [Stoker] in, and the one he’s in—Scary Writer Guy—is limiting". Fleming classifies Stoker's style as Gothic as well as Modernist, pointing out Modernistic elements such as non linear narrative and referring to his works as "collage art": a combination of voices from a variety of sources that make up a single text. The mysticism of the occult and the supernatural that Stoker expounds upon in The Jewel of Seven Stars, Wynne argues, was inspired by the stage "magic" and innovations in staging that allowed for illusions to be performed in the theatre: "Stoker in his fiction [uses] illusion in the service of the supernatural". In addition to being influenced by his relationship with Irving and the theatre, Stoker's style was also influenced by his friendship with poet Walt Whitman. According to Perry, Stoker admired the poet and often emulated his style in personal letters to Whitman, an emulation that would later appear in Stoker's novels. Stoker's lengthy, eloquent descriptions possess a poetic quality, and Perry argues that his characters "[speak] with a sense of rhythm, parallelism, and balance that is characteristic of Whitman".

Ескі және жаңа

"Жеті жұлдыздың асыл тасы" романындағы маңызды мәселе – прогресс тұрғысынан ескі және жаңа әлем арасындағы шиеленіс. XIX ғасырдың соңы өнертабыстар мен жаңару кезеңі болды, ал роман осы заманауи технологиялық және ғылыми жаңалықтармен салыстырғанда өткеннің күшін үнемі сұраққа қояды. Сенф: «Стоккер ғасырдың басында болған ғылыми және мәдени дамуды жақсы білген, технологиялық жаңалықтарға қызығушылық танытқан. Кейде болашақты жақсартудың шексіз мүмкіндіктерімен, ал кейде бастапқы күштердің ықпалында деп ойлаған» дейді. Бұл «Күш – Ескі және Жаңа» деп аталатын тарауда көрсетілген, онда Малколм Тераның қайта тірілуінің британдық сенімдерге тигізер әсерін қарастырады. 1912 жылғы басылымнан алынып тасталған бұл тараудағы оның ойларының бағыты ежелгі Египет қоғамының рухани және ғылыми жағынан XIX ғасыр Англиясынан гөрі прогрессивті болғанын көрсетеді:

«Біз қазір міндеттенген Ұлы эксперименттің барлық мүмкіндігі Жаңа өркениетпен байланысқа түсетін сияқты Ежелгі күштердің бар екендігіне негізделген. Егер Ежелгі Египет сенімінде шындық болса, онда олардың құдайлары нақты өмір сүрді, нақты күшке, нақты ықпалға ие болды. Егер Ежелгі құдайлар өз күштерін сақтаса, онда жаңаның басымдығы қайда?». Осы ғылыми жетістіктердің салыстырмалы түрде жақында қол жеткізілгенін ескеретін болсақ, ежелгі египеттіктер осы ғылымды ғасырлар бұрын қолданған деген ой одан да таң қалдырады. Әсіресе «Жеті жұлдыздың асыл тасы» ХХ ғасырдың басында жарық көргендіктен, Стоккердің өткеннің күші туралы ойлары XIX ғасырдың «алғашқы» жаңалықтарына құрмет көрсетуге шақырады. Хебблтуэйт былай дейді: «Жаңа ғасыр басталғанда, Виктория дәуірі Эдвард дәуіріне айналғанда, [роман] оқырмандарына өткенді ескірген және маңызсыз деп толығымен қабылдамауға кеңес береді – үйренуге және есінде сақтауға лайықты нәрселер бар еді».

Жаңа әйел

"Жеті жұлдыздың асыл тасы" жазылған кезде әйелдердің күші мен ықпалдылығы артып келе жатты. ХХ ғасырдың соңы "Жаңа әйел" феноменімен белгіленді, орта тап феминистері үй шаруашылығын қолдап, әлеуметтік және сексуалдық еркіндікке ұмтылып, британдық қоғамда басымдық құрған гендерлік рольдерге қарсы шықты. Джусова түсіндіреді, "Жаңа әйел" гендерлік және сексуалдық идентиті туралы үстем викториялық анықтамаларды сынға алып, оларды бұрмалап көрсету арқылы сол кездегі британдық орта тап арасында кең таралған алаңдаушылық пен қорқынышты одан әрі күшейте түсті". Стокердің басқа туындылары, әсіресе "Дракула", Жаңа әйелді қатаң сынап, кейіпкерлердің прогрессивті сексуалдығын айыптайды, мысалы, "Дракуладағы" әйел вампирлер: "Дракуладағы әйел вампирлер – [Стокердің] ерлер мен әйелдердің, әсіресе олардың сексуалдық теңдігіне жауап беру тәсілі. Ол олардың құштарлығы мен сексуалдық агрессиясын ғана емес, олардың мінез-құлқын өзінің пәк және сексуалдық қорқынышпен қараған қаһарманына қарсы қояды, сондай-ақ ол өзінің еркек кейіпкерлерін осы қауіпті әйелдерді жойып, дәстүрлі тәртіпті қайта орнатуға мәжбүрлейді". Жаңа әйел қоғамда кеңінен таралған сайын, Стокер өз туындыларында тәуелсіз әйел кейіпкерлерін бейнелеуді жалғастырды, әйел күшінің мүмкіндігін патриархалдық көзқараспен теңестірді: "[Стокердің қаһармандықтары] көбінесе жеке басының сенімділігі мен сексуалдық жетілгендігін көрсетеді, бұл оларды әйелдің пассивтігі мен бағыныштылығы туралы патриархалдық идеалдан алшақтатады, тіпті әр туындының соңында биологиялық айырмашылық, гендерге жүктелген тағдыр ең күшті күш екендігі туралы қыңыл жорамал жасалады". Бұл қайшылықты "Жеті жұлдыздың асылы" романында Маргареттің трансформациясы арқылы көруге болады; ол роман бойы күш жинаса да, Жаңа әйелдердің билік құратын қоғамды көруге аман қалмайды. Маргарет қорқынышпен толған, мойынсұнғыш қыз және қауіпсіз махаббат нысаны ретінде басталады, бірақ ол біртіндеп Тера патшайымының қасиеттерін иеленіп, күшті және тәуелсіз болады. Маргареттің әйелдік қасиеттері күшейген сайын, оның еркек серіктестері үнемі алаңдайды. Малкольм Маргареттің күш-қуатына үнемі алаңдап, "толыққанды әлсіз" болады және, Хебблтуэйт атап өткендей, "оның жаңадан тапқан әйелдік эмоционализмі – 'қасірет пен уайым, үміт, шаттық, терең депрессия және бейжайлық' – оның жан тыныштығына кедерілмейді". Маргарет өз бостандығын қабылдаған сайын, ол Малкольмнан алыстайды, тіпті кейде тікелей жек көруін көрсетеді; бұл ерлер әйелдер дербестікке ие болса, қандай жағдайға түсетінінен қорқатынын көрсетеді. Романның еркек персонаждары еркек үстемдігін қайта орнатуға тырысқанда, Маргарет олардың әрекеттерін күшсіздендіреді. Дийннің айтуынша, оралған және бүркемеленген викториялық мумия өте сексуалды, "жастық сұлулығын толық сақтап қалған әйел, қазіргі британдық ерлердің құштарлық назарын қатты тартады". Алайда, бұл әрекет Маргарет тарапынан тоқтатылады, ол Тераның жабылуын талап етеді және денесін ерлердің басып кіруші көзінен алып тастайды. Нәтижесінде, ерлер бақылаушы рөліне оралады және Маргареттің рұқсатын күтуі керек, бұл Жаңа әйелдің бақыланбайтын табиғатын көрсетеді. Романның соңы Жаңа әйел мәселесіне екіұшты жауап береді, ол 1912 жылғы басылымда айтарлықтай өзгертілді. 1903 жылғы нұсқада Маргарет қайтыс болады, оның тәуелсіздігіне нүке айтады. Алайда, оның орнында Тераның жерлеу шапанының болуы Тераның тірі қалғанын және еркектердің тұтқындығынан қашқанын көрсетеді, бұл Жаңа әйел үшін жағымды нәтижеге нұсқау береді. 1912 жылғы басылымның соңындағы өзгеріс Тераның өлімімен және Маргарет пен Малкольмның үйленуімен аяқталады. Эндрю Смиттің сөзіне сүйенсек, "Бірінші соңдық Стокердің әйел готикасының бүлікшіл аспектілерін толық бақылауға қабілетсіздігін көрсетеді, ал екіншісі, "Дракуладағыдай", некенің арқасында әлеуметтік бақылауды жүзеге асыру мүмкіндігін білдіреді".

At the time of The Jewel of Seven Stars writing, the empowerment and assertiveness of women was on the rise. The fin de siècle was marked by the emergence of the "New Woman", middle class feminists who espoused the domestic sphere and sought social and sexual freedom, challenging the gender roles that dominated British society. Jusova explains that by "[contesting] and defamiliarizing the hegemonic Victorian definitions of gender and sexual identities, the New Woman further fueled the anxieties and fears that already circulated among the middle class British population at the time". Stoker's other works, most notably Dracula, are heavily critical of the New Woman, rebuking the characters' progressive sexuality, as in the case of the female vampires in Dracula: "the female vampires in Dracula are [Stoker's] way of responding to the growing equality of men and women, in particular their sexual equality. Not only does he emphasize their voluptuousness and sexual aggression and contrast their behavior to that of his chaste and sexually timid heroine but he has his male characters destroy these threatening women and reestablish a more traditional order". As the New Woman became more prevalent in society, however, Stoker continued to feature independent female characters in his works, balancing an exploration of the possibility of feminine power with a patriarchal discourse: "[Stoker’s heroines] frequently display both a degree of personal assertion and a sexual precocity which at first sight distances them from the patriarchal ideal of female passivity and subservience even though by the end of each work the suggestion is implicitly made that biological difference, the destiny invested in gender, is the most powerful force of all". This contradiction can be seen in The Jewel of Seven Stars through Margaret's transformation; though she gains strength throughout the novel, in the end she does not survive to see a society where New Women reign. Margaret begins as a timid, submissive daughter and non threatening love interest, but she gradually takes on the qualities of Queen Tera, becoming strong and self sufficient. As Margaret's feminine qualities strengthen, her male counterparts are increasingly threatened. Malcolm is continually disturbed and "quite unmanned" by Margaret's empowerment and, as Hebblethwaite points out, "finds her newfound womanly emotionalism—'gloom and anxiety, hope, high spirits, deep depression, and apathetic aloofness'—not conducive to his own peace of mind". The more Margaret embraces her freedom, the more distant she is to Malcolm, even occasionally showing outright disdain; this exemplifies what males fear will happen if women gain autonomy. When the men in the narrative attempt to regain masculine control, they are subverted by Margaret. As Deane argues, the wrapped and veiled Victorian mummy is extremely sexualized, "a woman who, perfectly preserved in her youthful beauty, strongly attracts the libidinous attention of modern British men". However, this attempt at reassertion is interrupted by Margaret, who demands Tera be covered and removes the body from the men's invasive gazes. Ultimately, the men are returned to the role of observer and must await Margaret's consent to continue, implying the uncontrollable nature of the New Woman. The ending of the novel presents an ambiguous answer to the issue of the New Woman, one that is noticeably altered in the 1912 edition. In the 1903 version, Margaret dies, putting an end to her independence. However, it is implied by the presence of Tera's burial robe in her place that Tera lives and escapes from her male captors, suggesting a more positive outcome for the New Woman. In stark contrast, the 1912 edition drastically revises the ending: Tera dies instead and Margaret and Malcolm are married. According to Andrew Smith, "The first ending suggests Stoker’s inability properly to control the rebellious aspects of the Female Gothic, whereas the second, as in Dracula, implies the possibility of exerting social control through marriage".

Сыни қабылдау

Дракулаға 1960 жылдардың аяғына дейін сыншылардың аз назары болғандай, "Жеті жұлдыздың асылы" романы да он тоғызыншы ғасырдың сыншыларынан өте әсерсіз жауап алды. 1903 жылы роман жарық көрген кезде, сыншылар мен оқырмандар көбінесе оқиғадан қыңырды; бір рецензияда оқырмандардың "осы ерекше оқиғаны" түсінуге тырысып, "қандары қатып", "ақылдары шатасып" кететіні айтылды. Лондондық "The Saturday Review" газеті тіпті одан да жағымсыз пікір білдірді: "Бұл кітапты түнгі жартыда зиратта оқуға болмайды, бірақ ол оқырманға осы жанрдағы ең жақсы туындылар сияқты қуаныш сыйламайды. Мырза Стокерге айту керек, оның қияли романы әлдебір күлкілі болмаса да, әсерлі бола алмайды". Стокердің туындыларындағы соңғы беттер көбінесе қанағаттандырарлық, айқын және оңтайлы болады. "Жеті жұлдыздың асылы" романының беймәлім, трагикалық соңы оқырмандарды ойға тоқтырып, қыңыр қалдырды. 1960 және 1970 жылдары "Дракула" романына қатысты зерттеулер көбейгенде, Стокердің аз танымал туындылары, соның ішінде "Жеті жұлдыздың асылы" да назарға ілікті. Роман сыншылар тарапынан зерттелді, бірақ "Дракула" сияқты жеке тұрған үлгілі роман емес, Стокердің туындыларының бір бөлігі ретінде қарастырылады.

1912 жылғы басылым

1912 жылы роман қайта басылғанда, "Ескі және жаңа күштер" деген 16-тарау жойылды. Аяғы эксперимент сәтсіз аяқталып, барлығы тірі қалған, Маргарет пен Малколм үйленетіндей оңтайлы, түзу мағынадағы қорытынды ретінде жаңадан жазылды. Гарри Людламның Стокердің өмірбаянында баспагерлер көңіл көтеріп, қорқыныштан аз аяқтауды сұрағандығы айтылса да, Стокер бұл себепті растамады. Сонымен қатар, Людламның түсіндірмесі 16-тараутың алынып тасталуын түсіндіре алмайды. 1908 жылғы эссесінде Стокер цензураға қатысты өз пікірін білдірген: "Қиялдың ең күшті бақылаушы күші – оны тудырған адамда. Ешкім қиялдың жұмысын тоқтата алмайды, жеке сана қиялдан туындаған жамандықтарға қарсы бірінші қорғаныс болып табылады". Осы өзін-өзі цензуралауды қолдайтын мәлімдемеден Уильям Хьюз Стокердің өзі аяғын қайта қарап, 16-тарауды жойғанын дәлелдеді, себебі ол діни күмән тудырып, басым діни сенімдерге қауіп төндіретін болжамдарға орын берді.