Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Жаңа Гвинея дауын шешу туралы келісім
Agreement on resolving Western New Guinea dispute
Нью-Йорк келісімі – Батыс Жаңа Гвинея аумағын басқару мәселесі бойынша Нидерланд пен Индонезия арасында жасалған келісім. Келісімнің бірінші бөлігінде Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) аумақты басқаруды өз үстіне алуы ұсынылады, ал екінші бөлігінде БҰҰ-ның келісімнің 12-бабында көзделген дискрециялық құқықты пайдаланып, Индонезияның аумақты басып алуына және басқаруына рұқсат берілген жағдайда қамтамасыз етілетін әлеуметтік жағдайлар қарастырылған. АҚШ ұйымдастырған кездесулер барысында келісілген келісім 1962 жылдың 15 тамызында Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтерінде қол қойылды. Келісім 1962 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының күн тәртібіне енгізіліп, Бас Ассамблеяның 1752 (XVII) қарары арқылы Біріккен Ұлттар Ұйымына Батыс Жаңа Гвинеяны басып алу және басқару құқығы берілді. Келісімдер Біріккен Ұлттар Ұйымының Хартиясында белгіленген міндеттемелерді күштен шығара алмайды, және келісім аумақ халқының мүддесі үшін жасалғанын мәлімдесе де, кейбір адамдар келісімнің аумақ халқын шетелдік державалардың мүддесі үшін құрбан ету екеніне сенді. 1962 жылғы АҚШ Мемлекеттік департаментінің қорытындысында «келісім Индонезия үшін толық жеңіс, ал Нидерланд үшін жеңіліс болды» делінген, АҚШ-тың «Еуропалық істер бюросы Индонезияның аннексиясының ақ колониализмді қара колониализммен алмастырумен тең екендігі туралы голландтық көзқарасқа көңіл бөлді» және «Кеннеди әкімшілігінің Нидерландыға осы келісімді қабылдауға қысым жасауының басты себебі, Индонезияның коммунизмге бет бұруына жол бермеудің Суық соғыс тұрғысынан қарағанда голландтық мәселенің маңыздырақ болмауында еді».
The New York Agreement is an agreement signed by the Netherlands and Indonesia regarding the administration of the territory of Western New Guinea. The first part of the agreement proposes that the United Nations assume administration of the territory, and a second part proposes a set of social conditions that will be provided if the United Nations exercises a discretion proposed in article 12 of the agreement to allow Indonesian occupation and administration of the territory. Negotiated during meetings hosted by the United States, the agreement was signed on 15 August 1962 at the United Nations Headquarters in New York City, United States. The agreement was added to the agenda of the 1962 United Nations General Assembly and precipitated General Assembly Resolution 1752 (XVII) granting the United Nations authority to occupy and administer West New Guinea. Although agreements are not able to negate obligations defined in the Charter of the United Nations, and the agreement asserted that it was for the benefit of the people of the territory, some people believed that the agreement was sacrificing the people of the territory for the benefit of the foreign powers. A United States Department of State summary from 1962 asserts the "agreement was almost a total victory for Indonesia and a defeat for the Netherlands", that the United States "Bureau of European Affairs was sympathetic to the Dutch view that annexation by Indonesia would simply trade white for brown colonialism", and that "The underlying reason that the Kennedy administration pressed the Netherlands to accept this agreement was that it believed that Cold War considerations of preventing Indonesia from going Communist overrode the Dutch case."
Өмірбаян
quote box2 |width=25em | bgcolor=#c6dbf7 |align=right |salign=right|quote="Егер Ява, Суматра сияқты жерлер Нидерландыдан болашақта бөлініп кетсе – Құдай сақтасын! – онда Жаңа Гвинеяның тағдыры сондай болмауы керек. Жаңа Гвинея географиялық және геологиялық тұрғыдан да Индия архипелагына жатпайды. Явандықтардың, ачехтардың, тіпті Палембанг тұрғындарының осы 'бос' елге ешқандай құқығы жоқ. Голландтар оны бірінші болып басып алды және Нидерландының халық санының артығын орналастыру үшін оны пайдалануға құқылы."|source= —Колонизацияны жақтаушы П. Э. Винклер, 1936
quote box2 |width=25em | bgcolor=#c6dbf7 |align=right |salign=right|quote=" if Java, Sumatra, etc., should be severed from the Netherlands within the foreseeable future—which God forbid!—then that does not need to be the case of New Guinea. New Guinea does not belong to the Indies Archipelago either geographically or geologically Neither the Javanese, the Acehnese, nor the inhabitants of Palembang have any right to this 'empty' country. The Dutch were the first to occupy it, and have the right to use it for the population surplus of the Netherlands "|source= —Colonization advocate P. E. Winkler, 1936
Дегенмен, 1949 жылғы Голландия-Индонезия дөңгелек үстел конференциясында Индонезия мен Нидерланды Жаңа Гвинеяның мәртебесі туралы келісе алмады. Нидерланды бұл аймақтың түпкі тұрғындарының өзін-өзі анықтау құқығы үшін, олар жеткілікті деңгейде 'жетілген' кезде Батыс Жаңа Гвинеяны сақтап қалуы керек деп мәлімдеді. Индонезия үкіметі Жаңа Гвинея мәселесі бойынша келіссөздердің баяу жүргеніне наразы болып Нидерланд-Индонезия одағынан шыққанда, Нидерланды осы мәселе бойынша келіссөздерді жалғастыру міндеттемесінен босады. 1955 жылғы Женева саммиті мен Азия-Африка конференциясынан кейін Индонезия Нидерландымен келіссөздер жүргізу үшін халықаралық қолдауды күшейтті. Содан кейін Нидерланд газеттері мен шіркеулері, бұрын Жаңа Гвинеяны сақтап қалуды қолдаған болатын, енді оны Біріккен Ұлттар Ұйымының қамқорлығына, "тыныш аясына" көшіруді ұсынды. 1961 жылы президент Джон Ф. Кеннединің қызметке кірісу салтанатында АҚШ-тың Индонезиядағы елшісі, Ақ үйдің Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің қолдауымен, "Индонезияның коммунистік бақылауға түсуіне жол бермеу және оны батысқа тарту" мақсатымен жеті тармақты жоспар ұсынды. Бұл жоспарға Индонезияның Батыс Жаңа Гвинеямен қайта бірігуі де кірді. 1961 жылдың наурыз айында Индонезия Біріккен Ұлттар Ұйымының қамқорлығына келісім білдірді, бірақ оны "сенімгерлік" деп атамау шарты қойды. Индонезия мен Нидерландының жақтастары өздерінің ұстанымдарын антиколониализмге жағымды деп бағалады. АҚШ үкіметіндегі жоғары лауазымды кеңесшілерге папуастың тәуелсіздігі идеясы ұнағанымен, оның іске асуы қиын деп ойлады. АҚШ ресми тұлғалары Индонезияға қолдау білдірген әлемдік пікірге де алаңдады. Үшінші әлем елдерінің дипломатиялық ынтымақтастығы күшейді және 1962 жылдың қаңтарында Египет Нидерландының Жаңа Гвинея саясатына наразылық ретінде Суэц каналын голланд кемелері үшін жапты. Қаңтар айының ортасында президент Кеннедидің інісі Роберт Кеннеди Джакартаға сапар шегіп, АҚШ-тың "бұрынғы отаршыл ел ретінде отаршылдыққа қарсы" екенін мәлімдеді. 1962 жылы американдық дипломат Эллсворт Бункер ұсынған жоспар бойынша Нидерланды Жаңа Гвинеяны бейтарап БҰҰ әкімшілеріне беруі керек еді. Олар біртіндеп Индонезия әкімшілерімен алмастырылып, содан кейін толығымен Индонезияға берілуі керек еді. Бұл референдум өткізуді талап ететін, "папуастарға еркіндік беруге" бағытталған БҰҰ Бас хатшысы мен басқа да БҰҰ қызметкерлерінің қатысуымен жүзеге асырылуы тиіс еді.
However, during the Dutch–Indonesian Round Table Conference of 1949, both Indonesia and the Netherlands could not agree on the status of New Guinea, with the Netherlands arguing that it should keep West New Guinea for the eventual self determination of the natives, once those inhabitants had become sufficiently "mature". When the Indonesian government withdrew from the Netherlands Indonesia Union due to frustration at the slow pace of talks over New Guinea, the Netherlands felt relieved from any obligation to continue negotiations on the issue. Indonesia gained more international support for negotiations with the Netherlands during the Geneva Summit and the Asian–African Conference in 1955, after which Dutch newspapers and churches, previously stalwartly in favour of keeping New Guinea, advocated bringing New Guinea "into a quieter sphere" of United Nations Trusteeship. At the inauguration of President John F. Kennedy in 1961, the United States Ambassador to Indonesia, supported by the White House National Security Council, proposed a seven point plan "to prevent Indonesia from falling under communist control and to win it over to the west", which included promising Indonesia reunion with West New Guinea. By March 1961, Indonesia had indicated agreement for United Nations trusteeship on condition that it would not be called a trusteeship. Both supporters of Indonesia and supporters of the Netherlands in the administration cast their positions as favourable to anticolonialism. Although the idea of Papuan independence appealed to senior advisers in the U. S. government, few thought it realistic. US officials were also concerned about world opinion in favour of Indonesia; diplomatic displays of Third World solidarity were increasing, and in January 1962, Egypt closed its Suez Canal to Dutch ships as a protest against the Netherlands' New Guinea policy. In mid January, Robert F. Kennedy, President Kennedy's brother, travelled to Jakarta and announced that the United States, "as a former colony, is committed to anti colonialism". An outline of the plan by American diplomat Ellsworth Bunker in 1962 proposed that the Netherlands transfer control over New Guinea to neutral United Nations administrators, who would be gradually replaced by Indonesian administrators, and then entirely to Indonesia, which would then be required to organize a referendum "to give the Papuans freedom" with the United Nations Secretary General and other United Nations personnel.
Іске асыру
[[Файл:Индонезия SabangMerauke.png|thumb|right|Нью-Йорк келісімі "Сабандан Мераукеге дейінгі Индонезия Республикасы" арманын іске асырды. БҰҰ Бас хатшысының Жаңа Гвинеядағы өкілі Фернандо Ортис Санс 1969 жылдың наурыз және сәуір айларында еркін таңдау актісі үшін мусявара процесін бақылап, бекітті, бірақ кеңестерді Нью-Йорк келісімінің ересектерге қатысты талаптарын толық орындау үшін ұлғайтуды ұсынды. Нидерланд үкіметі нәтижелерді қабылдап, процестің Нью-Йорк келісіміне сәйкес екенін мәлімдеді. [Батыс Жаңа Гвинея] өкілдері қатыспағандықтан, Нью-Йорк келісімін "заңсыз және моральдық тұрғыдан қабылдауға болмайтын" деп жариялады.
[[File:Indonesia SabangMerauke. PNG|thumb|right|The New York Agreement fulfilled the dream of a "Republic of Indonesia from Sabang to Merauke". Fernando Ortiz Sanz, the United Nations Secretary General's representative in New Guinea, observed and approved the process of musyawarah during March and April 1969 for the final Act of Free Choice, although recommending that the councils be enlarged to better comply with the adult eligibility provision of the New York Agreement. The Dutch government accepted the results and said that the process was compliant with the New York Agreement. declared the New York Agreement "unlawful and morally unacceptable, because Representatives from [West New Guinea] were not involved in it".