Кіріспе

Терідегі Т-клеткалы лимфоманың ең көп таралған түрі – микоз фунгоид, сонымен қатар Альбер-Базен синдромы немесе гранулома фунгоид деп те аталады. Бұл терідегі Т-клеткалы лимфоманың ең көп кездесетін түрі. Әдетте ол теріге әсер етеді, бірақ уақыт өте ішкі органдарға да таралуы мүмкін. Симптомдары: бөртпе, ісіктер, тері зақымданулары және терінің қышынуы. Себебі әлі анықталмаған, бірақ көп жағдайда тұқым қуалайтын сипатта емес. Көбінесе 20 жастан асқан адамдарда кездеседі, және еркектерде әйелдерге қарағанда жиірек болады. Емдеуге күн сәулесіне шығу, ультракөк сәуле, жергілікті кортикостероидтар, химиотерапия және сәулелік терапия кіреді.

Тарих

Микозды тұқымдық ауруды алғаш рет 1806 жылы француз дерматологы Жан Луи Марк Алибер сипаттады. "Микоз фунгоид" деген атау өте жаңылыстырады – шамамен "саңырауқұлақ тәрізді инфекция" деген мағынаны білдіреді. Бірақ бұл ауру саңырауқұлақтың жұқпасы емес, Ходжкин емес лимфоманың бір түрі. Ол осылай аталуына себебі, Алиберт бір ауыр жағдайдағы тері ісіктерін саңырауқұлаққа ұқсас деп сипаттаған.

Белгілері мен симптомдары

Микоздық грибкоздың симптомдары үш клиникалық сатыға жіктеледі: жамау сатысы, плакалық сатысы және ісік сатысы. Жамау сатысы әр түрлі өлшемдегі жалпақ, қызғылт жамаулармен сипатталады, олар бүктеліске ұшыраған сияқты көрінуі мүмкін. Қараңғы терілі адамдарда олар сарғыш түсті болуы да мүмкін. Ол қызғылт қоңыр түсті көтерілген зақымдардың болуымен ерекшеленеді; қараңғы теріде плакалар сұрғылт немесе күміс түсті болуы мүмкін. Жамау және плакалық сатылар микоздық грибкоздың бастапқы сатылары болып саналады. Симптомдар прогрессивті сипатта болады, ал бастапқы сатылары қабыршақты жамаулар түріндегі зақымдардан тұрады. Зақымдар көбінесе денеде, әсіресе күн сәулесі аз түсетін жерлерде, мысалы, мүжік аймағында пайда болады. Гипопигментация (терінің қалыптыдан ақырған түсі) зақымдарда сирек кездеседі, бірақ балалар, жасөспірімдер және/немесе қараңғы терілі адамдарда табылуы мүмкін. Микоздық грибкоздың озық сатысы жалпыланған эритродермамен (дененің көп бөлігін қамтитын қызыл бөртпе) және күшті қышымамен (қабыну) және қабыршақтанумен сипатталады. Күшті қышымаға шалдыққан адамдар көбінесе оның эмоционалдық, функционалдық және физикалық денсаулықтарына теріс әсер ететінін көрсетеді. Микоздық фунгоид (МФ) және Сезари синдромы (СС) – бір-бірімен байланысты жағдайлар, олардың екеуі де бастапқыда дененің әртүрлі бөлімдерінде өсетін бір типті қатерлі Т лимфоциттерімен сипатталады. СС жасушалары негізінен қанда табылады, ал МФ көбінесе теріге әсер етеді. МФ-тың озық сатыларында қатерлі жасушалар теріден басқа органдарға және қан ағынына таралады; бұл прогрессия "лейкемиялық микоздық грибкоз", "микоздық грибкозға дейінгі Сезари синдромы" немесе "екіншілік микоздық грибкоз" деп аталады.

Себеп

Микоздық гриб тәрізді дерматоз аномальді ақ қан жасушалары (Т лимфоциттері) салдарынан туындайды. Бұл аномальді жасушалар терінің сыртқы қабатында (эпидермисте) жиналып, бақылаусыз көбейеді. Аномальді жасушалар кейіннен лимфа түйіндері сияқты басқа органдарға да таралуы мүмкін. Осы қатерлі жасушалардағы генетикалық мутациялар өсуді жеделдетеді және бағдарламаланған жасуша өлімінен қашуға мүмкіндік береді деп болжанады. Бұған қоса, бұл ауру иммундық жүйенің бөлігі – CD4 Т-жасушаларының ерекше көрінісі болып табылады. Бұл Т-жасушалары терімен байланысты, яғни биохимиялық және биологиялық тұрғыдан теріге жақын және динамикалық түрде байланысты. Микоздық гриб тәрізді дерматоз – терідегі Т-жасушалы лимфоманың (ТЖЛ) ең көп кездесетін түрі, бірақ ТЖЛ-ның микоздық гриб тәрізді дерматозбен байланысы жоқ көптеген басқа түрлері де бар және олардың емделу жолдары әртүрлі.

Сайыс өткізу

Дәстүрлі түрде микоздық фунгоид үш кезеңге бөлінеді: премикоздық, микоздық және ісікті. Премикоздық кезең клиникалық тұрғыдан эриматоздық (қызыл), қышымалы, қабыршақты зақым ретінде көрінеді. Микроскопиялық көрінісі диагностикалық емес және эпидермисте псориазиформды өзгерістермен байланысты созылмалы, спецификалық емес дерматозбен сипатталады. Микоздық кезеңде инфильтративті жалаңаш пайда болады және биопсия дермада полиморфты қабыну инфильтратын көрсетеді, онда аз мөлшерде айқын атипиялық лимфоциттер бар. Бұл жасушалар эпидермис базальдық қабатының бойымен жеке-жеке қатарласып орналасуы мүмкін. Егер осы кезде губкоз байқалмаса, онда бұл микоздық фунгоидтің күшті көрсеткіші болып табылады. Ісікті кезеңде ми тәрізді ядролары бар орташа мөлшерлі лимфоциттердің тығыз инфильтраты дерманы кеңейтеді. Микоздық фунгоидтың стадиясын дәл анықтау тиісті емдеуді және болжамды анықтау үшін маңызды. Стадиялау Mycosis Fungoides Cooperative Group ұсынған және International Society for Cutaneous Lymphomas/European Organization of Research and Treatment of Cancer қайта қараған ісік, түйін, метастаз, қан (TNMB) жіктеуіне негізделген. Микоздық фунгоидты жүйелі емдеу көбінесе резистенттілікке әкеледі; сондықтан, аурудың асқынған жағдайында қосымша емдеу әдістері қажет. Басқа емдеулер де ұсынылған, бірақ бұл ауруды тиімді емдеу стратегиясын анықтау үшін кең ауқымды зерттеулер қажет. Могамулизумаб – прогрессиясыз өмір сүруді жақсартатын CCR4 моноклоналды антиденесі. 2018 жылы АҚШ-тың FDA қайталап немесе емдеуге жауап бермейтін микоздық фунгоид немесе Сезари ауруы бар адамдарға қолдануға рұқсат берді. Тар таспалы UV B сәулесі балалар үшін жиі қарастырылады, ал ересектерде қолданылатын Псораленмен UV A, мехлорэтамин гидрохлориді немесе пероральді бексаротенге қарамастан. Балаларда толық ремиссия деңгейі шамамен 30% құрайды. Микоздық фунгоидтың таралуы 2000 және 2020 жылдар аралығында артып келе жатқаны байқалды, бірақ кейбір аймақтарда белгілі бір тұрақтандыру байқалды.

Атақты істер

1995 жылы актер Мистер Ти-ге терідегі Т-клеткалы лимфома, немесе микоз фунгоид диагнозы қойылды. Жазылғаннан кейін ол осы оқиғаға қатысты әзіл айтып: "Кейіптетіңізші, менің атыммен аталатын қатерлі ісік – жекелеп жасалған қатерлі ісік!" Британдық танымал телеактер Пол Эддингтон осы аурумен төрт он жыл бойы өмір сүргеннен кейін микоз фунгоидтан қайтыс болды.