Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз иезуиті Жоахим Буве (, әдепті аты: 明远) (18 шілде, 1656, Ле-Манс қаласында – 28 маусым, 1730, Пекин қаласында) Қытайда қызмет еткен француз иезуиті және фигурист қозғалысының басшысы болған.
French Jesuit
Joachim Bouvet (, courtesy name: 明远) (July 18, 1656, in Le Mans – June 28, 1730, in Peking) was a French Jesuit who worked in China, and the leading member of the Figurist movement.
Қытай
Бувет Франциядағы Ле-Ман қаласында дүниеге келді; 1673 жылы Иса қоғамына кірді. Ол 1687 жылы Қытайға, Жоғарғы Жан де Фонтани басшылығымен Франция королі Людовик XIV жіберген алты иезуиттің құрамында, француз миссионерлерінің Қытайға барған алғашқы тобы ретінде келді. Сапарға шығар алдында, ол және оның әріптестері Франция Ғылым академиясына қабылданды және түрлі астрономиялық бақылаулар жүргізу, сапарға баратын жерлердің географиялық орналасуын анықтау және түрлі ғылыми деректерді жинау жөнінде тапсырма алды. Патшаның бұйрығымен барлық қажетті ғылыми құралдармен жабдықталған топ 1685 жылғы 3 наурызда Бресттен кемемен жолға шықты, Фонтани әке басшылық етті. Сиамда біраз уақыт өткізгеннен кейін, олар 1688 жылғы 7 ақпанда Пекинге жетті. Иезуиттерді Канси императоры жақсы қабылдады. Бувет және Жан-Франсуа Гербильон Пекинде қалды, императорға математика мен астрономияны оқытты. 1699 жылы Бувет Қытайға екінші рет келді, онымен бірге он миссионер болды, олардың ішінде Жозеф Анри Мари де Премар, Жан Батист Режи және Доминик Парренен де бар еді. Канси Буветтің ұлы, тақ мұрагерінің аудармашысы қызметін берді. 1700 жылы Бувет төрт миссионермен бірге императорға ескерткіш ұсынып, қытайлықтардың Конфуций мен ата-бабаларын құрметтеу үшін өткізетін рәсімдердің мағынасын анықтауын сұрады. Рәсімдерге қатысты дауға қызығушылық танытқан император, олардың тек азаматтық ғұрыптар екенін, ешқандай діни мағынасы жоқ екенін мәлімдеді. Ескерткіш, императордың жауабымен бірге Пекин газетінде жарияланды, бірақ ол Еуропадағы осы мәселеге байланысты туған қызығушылықты басаңдатпады. 1706 жылы Канси Буветті қытайлық рәсімдерге қатысты дауды шешу үшін Ватиканға жіберуге шешім қабылдады, бірақ кейіннен ойын өзгертті. 1708 жылдан 1715 жылға дейін Бувет және Жан Батист Режи елді зерттеумен және оның әртүрлі провинцияларының карталарын жасаумен айналысты. Синолог ретінде Бувет өзінің зерттеулерін «И Цзинге» арнады. Қытай классикасы мен Киелі кітап арасындағы байланысты табуға тырысқан Бувет, қытайлықтардың ежелгі заманда христиан дінінің шындығын білгенін және осы шындықты қытай классикасынан табуға болатынына келді. Ол кейбір мәтіндерін жариялағанмен, Буветтің ең радикальды фигуристтік мәтіндері 19 ғасырдың ортасына дейін жарияланбады. Бувет 1730 жылғы 28 маусымда Пекинде қайтыс болды. Оның қабір тасының стеласы Пекин Тас мүсін музейінде (Бес пагода ғибадатханасында) Гербильон және Реги әкелердің қабір тастарының стелаларымен бірге қойылған.
Bouvet was born in Le Mans, France; he entered the Society of Jesus in 1673. He went to China in 1687, as one of six Jesuits, the first group of French missionaries to China, sent by Louis XIV of France, under Superior Jean de Fontaney. Before setting out for their destination, he and his associates were admitted to the French Académie des Sciences and were commissioned by that learned body to carry on astronomical observations, to determine the geographical positions of the various places they were to visit, and to collect various scientific data. The group, after being provided with all necessary scientific instruments, by order of the king, sailed from Brest, 3 March 1685, with Father Fontaney as Superior. After spending some time in Siam, they finally arrived in Peking, 7 February 1688. The Jesuits were well received by the Kangxi Emperor. Bouvet and Jean François Gerbillon stayed at Peking, teaching the emperor mathematics and astronomy. In 1699 Bouvet arrived in China for the second time, accompanied by ten missionaries, among them Joseph Henri Marie de Prémare, Jean Baptiste Régis, and Dominique Parrenin. Kangxi honored Bouvet further with the title of interpreter to his son, the heir apparent. In 1700, with four of his fellow missionaries, Bouvet presented a memorial to the emperor, asking for a decision as to the meaning attached to the various ceremonies of the Chinese in honor of Confucius and their ancestors. The emperor, who had taken a keen interest in the controversy regarding the ceremonies, replied that they were simply civil usages, having no religious significance whatsoever. The memorial, together with the emperors reply, was published in the Peking Gazette but failed to allay the excitement then raging in Europe over the question. In 1706, Kangxi decided to send Bouvet to the Vatican to settle the Chinese Rites controversy but later changed his mind. From 1708 to 1715, Bouvet and Jean Baptiste Régis were engaged in a survey of the country and the preparation of maps of its various provinces. As a sinologist, Bouvet focused his research on I Ching. Trying to find a connection between the Chinese classics and the Bible, Bouvet came to the conclusion that the Chinese had known the whole truth of the Christian tradition in ancient times and that this truth could be found in the Chinese classics. Even though he had some of his texts published, none of Bouvet's more extreme Figurist texts was published until the mid 19th century. Bouvet died in Peking on June 28, 1730. His gravestone stele is on display at the Stone Carving Museum of Beijing (at the Five Pagoda Temple) together with the gravestone steles of Father Gerbillon, and Father Regis.