Кіріспе

Орта ғасырдағы діни реформа қозғалысы. Devotio Moderna (лат., сөзбе-сөз – «Жаңа Тақуалық») – қауымдастыққа бірігу, қарапайым өмір салты, мойынсұну, көңіл謙虚лік және шынайы ізгі амалдарды қайта жаңарту арқылы діни жаңаруға шақырған қозғалыс. Бұл қозғалыс 14 ғасырдың соңында, негізінен Герард Гроттың еңбегі арқасында басталды және 15 ғасырда Төменгі елдер мен Германияда гүлденді, бірақ протестанттық реформациямен аяқталды.

1300-жылдар

Бұл қозғалыстың бастауы Виндесхайм қауымынан туындаған болуы мүмкін, алайда қозғалыстың нақты пайда болуын анықтау әліге дейін қиын болып тұр. Бірақ, Девотио Модернаның қарапайымдылығы мен берілгендігі осы сын-ескертпелердің көптегенін әлсіреткендей көрінеді. Бұл қозғалыс 14 және 15 ғасырларда Төменгі елдердің қалаларында ерекше дамыды. Алайда, оның тікелей әсерінен өзге, қозғалыспен байланысты авторлардың еңбектері (көбінесе Виндесхайммен байланысты монастырларда тұрған), Девотио Модернаға сол кездегі кең еуропалық және одан кейінгі үлкен ықпалын сыйлады.

Құлдырау

XV ғасырдың басында, тіпті протестанттық революциядан бұрын, Devotio Moderna көптеген христиандардың "көрнектілік пен әшекейлі рәсімдерге" ұмтылуынан әлсіреп бара жатқан еді.

Әлемді мен өзін елемеу

Девотио Модерна дәстүрінде қажылыққа қарсы кеңінен тараған үрдіс болды. "Христос еліктеуі" латын тілінде жазылған. 15 ғасырдың соңына қарай баспа машинасының пайда болуы осы үрдістің таралуын кеңейтті; ғасыр соңына дейін "Христос еліктеуі" бірнеше тілде басылды.

Дұға жасау әдістері

Devotio Moderna ізбасарларының рухани өмірі ішкі құлшыныстарға және жиі қысқа мерзімдік ой жүгіртуге, әсіресе әрбір жаңа іс-әрекетті бастамас бұрын назар аударумен еректелді. Ғасырлар бұрын Хью Сент-Виктор және Гвиго II христиандық медитация үшін құрылымдалған әдістерді жасаған, бірақ олардың тәсілдері одан аз жүйелі болды. Devotio Moderna-ның дұға мен медитацияға қатысты әдістемелік көзқарасы католик шіркеуінде, сондай-ақ кейінгі реформаланған қауымдастықтарда кең қолдау тапты. Флоренс Радевинс пен Зуфтеннің әдістемелік дұға мен медитацияға арналған нұсқаулықтары бір ғасырдан астам уақыт бойы Еуропаға елеулі әсер етті. Исаның өмірінен алынған Киелі кітаптағы бір көрініске толыққандай ену және өзін сол жерге проекциялау тұжырымын Людольф Саксониялық 1374 жылы Vita Christi еңбегінде дамытты және Devotio Moderna қауымдастығының арасында кең таралды. Devotio Moderna үйреткен әдістемелік дұға ету әдістері Испанияға еніп, 16 ғасырдың басында танымал болды және христиандық медитация тәсілдеріне әсер етті. Монсеррат аббаттығының абысы Гарсиас де Чиснерос Devotio Moderna-ның ықпалында болды және оның "Ejercitatorio de la vida espiritual", яғни "рухани өмірге арналған жаттығулар" кітабы Лойолалық Игнатийдің Рухани жаттығуларының негізгі көздерінің біріне айналды. Игнатий өзінің Рухани жаттығуларында осы екі техниканы да қолданды: әдістемелік форматты, сондай-ақ Киелі кітаптағы бір көрініске өзін проекциялауды, мысалы, Голгофадағы Мәсіхпен әңгімелесуді. Дегенмен, Devotio Moderna үйреткен "әдістемелік дұға" әдістері және Киелі кітаптағы бір көріністің суретіне "өзін проекциялау" үшін қолданылатын техникалар (Исаның өміріне қатысу үшін) 16 ғасырда және одан кейін христиандық медитация тәсілдеріне маңызды әсер етті. Бұл әдістер иезуиттердің Рухани жаттығулары сияқты медитацияларда одан әрі жалғасуда.

Ықпал

Devotio Moderna христиан гуманизмімен бір уақытта пайда болды, ол Ренессанс гуманизмі мен христиандықтың бірігіп кеткен түрі, және неміс мистикасымен және Құдаймен жақын, жеке қарым-қатынасты ұстануды жақтаған басқа да қозғалыстармен байланысты. Devotio Moderna жақтастары жеке адамның ішкі әлеміне назар салды және белгілі бір талаптарға сәйкес медитация жасауды насихаттады. Христиан гуманизмінің идеяларымен қатар, Devotio Moderna сенім мен дінге жеке тәсілде қарауды ұсынды. Ол кейде лютерандық және кальвинизмнің қалыптасуына әсер еткен фактор ретінде қарастырылады. Бұл дәстүрде өскен Эразмға да зор ықпал етті.