Кіріспе

M163 Vulcan Air Defense System (VADS), ресми атауы Gun, Air Defense Artillery, Self Propelled 20 mm, M163, – өздігінен жүретін әуеге қарсы зеңбірек (SPAAG), негізінен АҚШ Армиясы қолданған. M163 жердегі бөлімшелерге төмен қалықтаған ұшақтар мен тікұшақтардан мобильді, қысқа қашықтықтағы әуе қорғанысын қамтамасыз етеді. Ол M42 Duster-ді стандартты американдық броньды жеңіл әуе қорғаныс құралы ретінде алмастырды.

Сипаттамалар

M163 VADS M168 қаруын пайдаланады, бұл General Dynamics M61A1 ротациялық зеңбірегінің түрі, 1960 жылдан бері көптеген АҚШ жауынгерлік ұшақтарында қолданылатын стандартты зеңбірек. Қару модификацияланған M113A1 машинасына (M741 тасымалдағышы) орнатылған. M48 Chaparral зымырандық жүйесін толықтыру мақсатында жасалған, жақсы ауа-райы жағдайында ғана қолданылуы мүмкін. M163 кішкентай радиустағы AN/VPS 2 радарын және M61 оптикалық оқ жолын есептеу құрылысын пайдаланады, сонымен қатар радарды нысаналарды іздеу үшін қолдануға болмайды. Жүйе түнгі көру құрылғыларының AN/PVS сериясын қолдану арқылы түнгі операцияларға дайын, оларды негізгі көріністің оң жағына орнатуға болады. Зеңбірек 10, 30, 60 немесе 100 оқтың қысқа серияларымен минутына 3000 оқтан атуға қабілетті, немесе минутына 1000 оқ жылдамдығымен үздіксіз ату режимінде атуға болады. Оқтаусыз беріліс жүйесі қолданылады. Оның 20x102 мм оғының тиімді радиусы өте төмен болды, ал HEI T оқтарының стандартты әуе қорғаныс жиынтығы шамамен радиуста өзін-өзі жоятын, бұл радиусқа шектеу қойды. Атуға дайын 1200 оқ бар, M163 үшін 800 оқ қоймада сақталады, кейіннен M163A1 және A2 үшін қоймадағы оқтардың саны 1030-ға дейін арттырылды.

Қызмет тарихы

АҚШ және Израильде VADS әуе шабуылдарына қарсы қорғаныс мақсатында сирек қолданылды. Осы себепті, Вулкан қару жүйесі 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдардың басында негізінен құрлықтағы күштерді қолдау үшін пайдаланылды. Мысалы, 1989 жылы Панамадағы «Ақтаңдақ операциясы» барысында VADS қарулары американдық шабуыл жасаған әскерлерге көмек көрсетті. 2/62 АДА-ның В батареясына қарасты бір Вулкан PDF қарауылдық қайығын батырды. АҚШ қызметінде VADS қатысқан соңғы әскери операция – «Шөл даулы» операциясы болды. Израильдің әуе қорғаныс басшылығында «Ховет» (M163 VADS-тің израильдік атауы) 3 нысанды атып түсірді, соның ішінде 1982 жылы «Галилея үшін бейбітшілік» операциясы кезінде M163 VADS жүйесімен реактивтік ұшақ (Сирияның МиГ-21 истребителі) алғаш рет атып түсірілді. Израиль қорғаныс күштері «Галилея үшін бейбітшілік» (1982) және «Қорғаныс қабаты» (2002) операцияларында қалалық соғыс кезінде Ховеттің оттық қолдауына да сүйенді.

Жаңартулар мен ауыстырулар

Танкіге қарсы зымырандармен жабдықталған тікұшақтарға қарсы тиімді әуе қорғанысын қамтамасыз ету үшін, бірнеше шақырым қашықтықтан дәл атыла алатын VADS, M247 сержант Йорк DIVADS (Дивизиялық әуе қорғанысы жүйесі) жүйесімен алмастырылуға жоспарланған, бірақ бұл жүйе құнының өсуіне, техникалық мәселелерге және жалпы нашар өнімділікке байланысты жобадан бас тартты. 1984 жылы жақсартылған PIVADS (Product Improved VADS) жүйесі енгізілді, ол пайдаланудың қарапайымдығы мен атыстың дәлдігін арттырды, бірақ 20x102 мм калибрінің шектеулері күшінде қалды. 1988 жылы төртінші экипаж мүшесіне (бақылаушы/оқтаушы) Stinger ұшырғышы және екі оқ берілді. Соңында, M163 американдық әскерде M1097 Avenger және M6 Linebacker жүйелерімен алмастырылды, M6 Linebacker – стандартты TOW танкіге қарсы басқарылатын зымырандардың орнына FIM 92 Stinger зымырандарымен жабдықталған M2 Bradley машинасы: Stinger зымыраны 20 мм-лік зеңбілді қамтитын, танкіге қарсы зымырандармен қаруланған тікұшақтарға қарсы күресуге қажетті қашықтықты қамтамасыз етті, сонымен қатар тұрақты қанатты нысаналарға қарсы да тиімділікті арттырды. АҚШ армиясының VADS жүйесімен жабдықталған соңғы бөлімшесі Форт Райли, Канзас штатында 1994 жылы Vulcan зеңбілдерін толықтай тапсырды.

Қару-жарақ

20x102 мм-лік көптеген оқ-дәрілер жасалғанмен, олардың бәрі M163 бөлімшелеріне берілмеген. M246 HEI T SD жүйемен бірге әзірленді және негізгі әуеге қарсы оқ-дәрі болды, ал M56 HEI жердегі қолдау үшін пайдаланылды. PIVADS бөлімшелері Mk 149 APDS оқ-дәрілерін қолдана алады, олардың жоғары жылдамдығы және өзін-өзі жою механизмі болмауы тиімді ату қашықтығын едәуір арттырады. M940 қызметтен алынғанға дейін қолданылуы мүмкін, бірақ дереккөздер нақты емес. Белгілеу түрі Оқ салмағы (г) Жарылғыш заряд (г) Түтік аузынан жылдамдық (м/с) Сипаттамасы M56A3/A4 HEI 102 10.7 г HE (H761, RDX/балауыз/Al қоспасы) және 1.3 г тұтандырғыш (I136) 1,030 Мұрындық қозғалтқышты оқ-дәрі, іздеме жоқ. M56A3 жарылғыш зат пен тұтандырғышты бір гранулаға біріктіреді, ал M56A4 тұтандырғыш грануладан кейін жарылғыш затты жеке гранулаға салады. Жердегі нысаналарға қарсы тиімді қашықтық. M246/A1 HEI T SD 102 7.5 г HE (H761) 1,030 M56 сериясынан алынған іздемелі оқ-дәрі, M246 M56A3 жүктеу әдісін, ал M246A1 M56A4 жүктеу әдісін пайдаланады. Іздеменің өшуі ұшудың 3-7 секундынан кейін өзін-өзі жоюды қозғады, шамамен әуедегі нысаналарға қарсы тиімді қашықтық, жердегі нысаналарға қарсы максималды қашықтық. M940 MPT SD 105 4 г HE (A 4) және 3 г тұтандырғыш (I136) 1.2 г тұтандырғыш (I68) мұрындық қозғалтқышымен 1,050 Жердегі әуе қорғанысы, теңіз және тікұшақтарға арналған көп мақсатты, қозғалтқышсыз оқ-дәрі. HE заряды соққы кезінде мұрындық тұтандырғыш зарядымен іске қосылады. Іздеменің жануынан өзін-өзі жояды. Тесілу қабілеті: 0 градус бұрышпен соққанда RHA қашықтықта, 60 градуста және әуедегі нысаналарға қарсы тиімді қашықтықта. Mk 149 APDS Оқ-дәрі: 93 Тесілуші: 70 Жоқ 1,120 Айналмалы тұрақтандырылған, қанаты жоқ, кіші калибрлі оқ-дәрі, қысқартылған ураннан жасалған тесілушімен. Тесілу қабілеті: 45 градустағы броня және 45 градустағы броня әуедегі нысаналарға қарсы тиімді қашықтықта. M55A2 TP Жоқ 1,030 M56 оқ-дәрісінің негізіндегі инертті оқу оқ-дәрісі. M220 TP T Жоқ 1,030 Іздемелі, 1.9 секундтық жанумен M55A2 оқ-дәрісі.