Кіріспе

Мартин Гюррдің оралуы — 1982 жылы түсірілген француз тарихи драмалық фильмі, режиссері – Фр. Фильм 16 ғасырдағы Франциядағы Мартин Гюррге қатысты жалғандыққа негізделген оқиғаны көрсетеді.

Қысқаша мазмұны

Фильмде Мартин Геррдің тарихи оқиғасы баяндалады. Ол жас әйеліне француздық шағын ауылда соғысқа қатысу және саяхаттау үшін мүмкіндік береді. Сегіз-тоғыз жылдан кейін Мартин (Депардье сомдайды) өмірін жалғастыру үшін қайта оралады. Бастапқыда ол әйелі, отбасы және достары тарапынан танылып, құрметпен қарсы алынады, себебі ол бұрынғы өмірінің егжей-тегжейін жақсы біледі. Бірақ уақыт өте келе, саяхатшылар Мартинді көршілес Тиль ауылының Арнауы деп таниды, алайда ауыл тұрғындары бұл айғауларды жалған деп есептейді. Бірақ Мартин ағасынан бұрынғы қарызын талап еткенде, ағасы ашуланып, Мартинге шабуыл жасайды. Бұл оның тағдырына қатысты сот процесіне әкеледі, өйткені егер ол Мартин болмаса, онда ол және Мартиннің әйелі Бертранде адал емес, ал олардың баласы заңды емес деп есептеледі. Фильмнің көп бөлігі осы сот процесінен тұрады. Мартин өте тиімді аргументтер келтіреді, ал ауыл тұрғындары бұл адамның шынымен Мартин екендігіне күмәнданады, Бертранде оның жағында болады. Сот процесі бірнеше рет Парламент сотына дейін көтерілгеннен кейін судья Жан де Корас, негізінен Бертраннің куәлігіне сүйене отырып, Мартинді ақтауға дайындалады. Соңғы сәтте сотқа жас Мартинге өте ұқсайтын тағы бір куәгер келіп, жағдайды тағы да күмәнді етеді. Жалғаншы өзінің нағыз Мартинмен бірге әскерде болғанын мойындайды, ол ешқашан өз ауылына қайтпайтынын айтқан, содан кейін ол оның орнын басып алуға шешім қабылдады. Тіпті Бертранде де ойын өзгертіп, жаңа куәгердің Мартин екенін айтады. Арно өлім жазасына кесіледі. Біраз уақыттан кейін Де Корас Бертранді ақтап, Арномен бірге жасаған құлшындығынан кінәсіз деп танылуы туралы хабарлау үшін ауылға келеді. Бірақ ол Бертранде бастапқыда жалғаншыны танығанын түсінеді және одан неліктен ол Мартин екенін айтқандығын сұрайды. Ол оның жақсы күйеуі және адамы болғанын, олардың бірге өмірі жақсы болғанын айтады. Де Корас одан неліктен соңғы сәтте пікірін өзгерткенін сұрайды. Ол Арноның көзінен жағдайдың үмітсіз екенін және ол өзінің және балаларының өмірі үшін білмегендей көрінуін қалағанын көргенін айтады. Арно дарға асылады, ол өкінішпен толы. Тарихи аяқтама ретінде, бірнеше жылдан кейін Де Корас протестанттық сенімдері үшін өлім жазасына кесілгені айтылады.

Қабылдау

Мартин Гюэррдің оралуы АҚШ Ұлттық киносын тексеру кеңесімен "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясына ие болды. Анн Мари Маршан 1984 жылы осы фильмдегі жұмысы үшін "Ең жақсы костюм дизайны" номинациясында Академия сыйлығына ұсынылды.

Кітап

1983 жылы Натали Земон Дэвис, американдық тарихшы, ерте заманауи Францияны зерттеуші және Принстон университетінің профессоры, осы атпен кітап жариялады. Ол фильмге кеңесші ретінде тартылып, сценарийін жазуға көмектескен.

Қайта түсірілген фильмдер мен мюзиклдер

Sommersby — 1993 жылы Голливудта түсірілген, ағылшын тіліндегі фильмнің қайта түсірілімі. Оқиға Америка Азамат соғысы кезеңіне көшірілді және Ричард Гир мен Джоди Фостер бас рөлдерде ойнады. Камерон Маккинтош продюсерлік еткен «Мартин Герр» атты Вест-Энд (Лондон) мюзиклі фильм негізінде жазылған, сонымен қатар тарихи деректерден алынған қосымша материалдар да пайдаланылды. Тарихи оқиға тағы да өзгертілді, бұл жолы 16 ғасырдағы Франциядағы гугеноттар мен католиктер арасындағы діни қырқыстар кезеңіне көшірілді. Шығыс Тимордың алғашқы көркем фильмі «Биатриз соғысы» 2013 жылы шықты. Бұл фильм Мартин Герр оқиғасын қайта баяндайды, бірақ оқиға 1980 жылдарда, Индонезияның Шығыс Тиморды басып алу кезінде өрбиді. Фильмде режиссер Бети Рейспен бірлесіп сценарий жазған Ирим Толентино басты рөлде ойнайды.