Кіріспе
1991 жылы Ұлыбританиядағы тәртіпсіздіктер
Медоу Веллдегі тәртіпсіздіктер – 1991 жылдың қыркүйек айында Англияның Ньюкасл қаласының шығысындағы Норт-Шилдс қаласындағы Медоу Велл кеңесінің тұрғын үй ауданында полицияның, әсіресе жастарға қатысты тергеуіне жауап ретінде басталған тәртіпсіздіктер сериясы. Кейіннен тәртіпсіздіктер Ньюкасл-апон-Тайндағы Бенвелл, Скоттсвуд және Элсвикке, сондай-ақ Сандерлендтегі Пеннивеллге дейін тарады. Бұл британ тарихындағы ең ауыр тәртіпсіздіктердің бірі деп есептеледі.
Өмірбаян
Медоу Велл Эстейттің басым бөлігі 1930 жылдары жақын орналасқан Солтүстік Шилдс қаласындағы шаруашылық есебінен қираған үйлерді бұзу салдарынан қоныс аударған төмен кірісті тұрғындарды қабылдау үшін салынған. Алғашқыда ол "The Ridges" деп аталған, бірақ 1968 жылы жергілікті билік оның атын Meadow Well деп өзгертіп, құлдыраған эстейттің беделін жақсартуға тырысты. Эстейт 1991 жылғы көтерілістерге дейін көптеген сырттан келгендер мен полиция үшін қауіпті аймақ саналды.
Медоу бұлағы
Солтүстік Шилдс 1980-жылдардан бері экономикалық төмендеуді бастан кешіріп келді, ал 1984-1985 жылдардағы шахтерлердің ереуілі солтүстік-шығыстағы жұмысшы табының тұрғындары мен 1979 жылдан бері билікте болған Консервативтік үкімет арасындағы шиеленісті күшейтті. Бұл шиеленіс ондаған жылдар бойы қайнап келгенімен, тәртіпсіздіктердің тікелей себебі жергілікті екі жас – Дейл Робсон мен Колин Аткинстің қаза болуы болды. Олар ұрланған көлікте жол азабына түсіп, полициядан қашып бара жатқанда апатқа ұшырады. Кейіннен тәртіпсіздікке қатысы бар деп айыпталғандардың сот процесінде прокуратура тәртіпсіздік жасағандардың "полицияға деген жек көру сезімімен толысқан" деді. Полицияның қатыгездігі туралы хабарларға жауап ретінде жергілікті тұрғындар дүкендерді тонап, ғимараттарды өртеп жіберді. Олардың ішінде жастар орталығы, денсаулық сақтау орталығы, электр станциясы және көптеген ғимараттар мен көліктерге жасалған кең ауқымды вандализм болды. Тәртіпсіздік жасаушылар Азиялық дүкен иелерін үйлерінен қуғынға алып, "Пәкілерді өртеп жіберейік!" деп айқайлап, дүкендерін өрттеді. Полиция және өрт сөндірушілерге кірпіш лақтырылды. Тәртіпсіздіктің ең қызу шағында 400-ге жуық адам қатысқан деп есептеледі. Кем дегенде 50 адам қамауға алынды.
Салдары
Бұл тәртіпсіздіктерді премьер-министр Джон Мейджор мен ішкі істер министрі Кеннет Бейкер айыптады, ал Нортумбрия полициясының бастығы Сэр Стэнли Бейли кінәлілер ұсталып, сотқа берілетінін мәлімдеді. Мейджор тәртіпсіздікке қарсы полицияны бірден жібермеді, себебі ол алдымен халықты тоқтатуды қалаған. Бұл шешім кейін тәртіпсіздікке еркіндік бергені үшін сынға түсті. Meadow Well Connected 1993 жылы Meadow Well және оның төңірегіндегі тұрғындарға көмектесу және қолдау көрсету мақсатында құрылды. Бұл қайырымдылық қоры жергілікті халыққа жаңа дағдыларды үйрету, оқыту, қолдау және еріктілік бағдарламалары арқылы олардың өзіне сенімділігін арттыруға бағытталған.
Кең мағынасы
Медоу Уэлл қаласындағы тәртіпсіздіктер – 1991 және 1992 жылдары Ұлыбританияның бірнеше аймағын қамтыған тәртіпсіздік толқындарының бірі болды. Тәртіпсіздіктерге ұшыраған басқа аймақтар: Бирмингемдегі Хандсворт, Кардиффтегі Элли, Дадлидегі Кейтс Хилл және Оксфордтағы Блэкберд Лейс. Бұл тәртіпсіздіктер 1981 және 1985 жылдары Ұлыбритания бойынша болған бұрынғы тәртіпсіздік толқындарымен салыстыруға болады. Ұлыбританияда осы деңгейдегі тәртіпсіздіктер 2011 жылдың тамызына дейін қайта орын алмады.