Кіріспе

The Tulse Luper Suitcases – кинорежиссер және суретші Питер Гринавейдің мультимедиалық жобасы. Алғашқы жоспар бойынша төрт фильм, 16 бөлімді телесериал және 92 DVD-нің, сондай-ақ веб-сайттардың, CD-ROM-дардың және кітаптардың құрамына кіруі тиіс болған. Жоба Тулс Люпер деген ойдан шығарылған кейіпкердің өмірін көрнекті етіп бейнелейді. Жобаның интернеттік бөлігінде веб-дизайнерлер «The Tulse Luper Journey» атты интерактивті сайт негізінде ойын жасау үшін жарысты. Жеңімпаз Тулс Люпердің саяхаттарын ілесіп, саяхат жасады: осыдан кейін толық метражды көркем фильм шықты.

Фильмдер / DVD дискілер

2003 жылдан бастап үш фильм шықты: «Тулсе Люпердің чемодандары, 1-бөлім: Моаб тарихы», «Тулсе Люпердің чемодандары, 2-бөлім: Теңізге қарай» және «Тулсе Люпердің чемодандары, 3-бөлім: Сарктан финиш сызығына дейін». Олар реттіліксіз көрсетілді: 1-бөлім 2003 жылы, 3-бөлім 2004 жылдың басында, ал 2-бөлім 2004 жылдың жазында шықты. 1-бөлім 2003 жылғы Канн кинофестиваліне қатысты. Барлық үш фильм бастапқыда тек DVD форматында шығарылды, әлдеқанда веб-сайттың «чемодандары» үшін жұмыс істейтін дизайнерлерге қосымша материал беру мақсатында. Бұл материалдар 2004 жылы өткізілген байқаудан таңдалған өтінімдерден алынды. Трилогия 2008 жылы Австралияда жинақ ретінде жарық көрді. Осы мақсатта 2004 жылы «Тулсе Люпер Туринде» және «Тулсе Люпер Венецияда» атты екі кітап та жарық көрді. 2005 жылы онлайн ойын жеңімпазы Лупердің саяхатын аяқтағаннан кейін тегін саяхаттан оралған соң, «Чемодандағы өмір» (қосымша атауы – «Тулсе Люпердің саяхаты») атты қосымша соңғы фильм шықты.

Құрылымы

Гринвей бұл жобаны "уранның жеке тарихы" және "кәсіби тұтқынның өмірбаяны" деп сипаттады. Ол 92 чемоданға негізделген, олардың Люперге тиесілі екені айтылады, ал 92 – уранның атомдық нөмірі. Гринвей бұл санды өзінің бұрынғы жұмыстарының (әсіресе "Фолс") ресми құрылымында да пайдаланған. Әрбір чемодан "әлемді бейнелейтін" бір затты қамтиды. Олардың барлығы Тулс Люпердің өмірбаянын дамытуға немесе толықтыруға бағытталған, бірақ көбінесе ішіндегі заттар нақтыдан гөрі метафоралық сипатта болады.

Тулс Люпердің дүниетанымдық көзқарасы

Тулс Люпер, құрастырылған кейіпкер, 1911 жылы Оңтүстік Уэльстің Ньюпорт қаласында дүниеге келді деп айтылады және 1970 жылдары Ресей мен Қашық Шығыстағы ең құпия түрмелерге жоғалып кетті. 2011 жылы оның 100 жасқа толуы тиіс еді. Жобаға сәйкес, бұл ерекше адам өмірінің барлығын 92 чемоданда сақтапты. Оның қиялдағы өмірі құпияға оранған, бірақ Люпер 20 ғасырдың маңызды тарихи оқиғаларында болған сияқты, соның ішінде Нью-Мексикодағы алғашқы ядролық сынақтарда, 1968 жылғы Париж студенттерінің наразылықтарында және 1989 жылғы Берлин қабырғасының құлауында. Люпер өмірінің көп бөлігін "кәсіби тұтқын" ретінде өткергені айтылса да, ол көптеген заттарды жинап, чемодандарға сақтапты. Бір қызығы, осы чемодандар Тулс Люпердің әлемін көрсетеді. Люпер әлі де әлемнің бір жерінде тірі деп есептеледі – бәлкім, бір түрмеде болар.

Стиль

Үш көркем фильмнің визуалды стилі тіпті басқа Гринвей фильмдерімен салыстырғанда да ерекше. Олар онлайн және физикалық көрмелерде көрсетілген чемодандардың бастапқы материалы және «көзқарасы» ретінде ұсынылады, сондықтан олар аудио/видео пастиш ретінде қарастырылуы мүмкін. Көптеген сахналарда бірнеше дубль, әртүрлі бұрыштар немесе бір кадрдың бірдей көшірмелері бір мезгілде кадр ішінде, біріне бірі жабысып немесе бөлек жәшіктерде көрсетіледі. Көптеген суреттер бір-бірінен уақыт бойынша ығысқан, сәйкес аудио кешігуімен. Кейде сценарийдің мәтіні де экранда ойнап тұрғанда көрсетіледі. Жалпы әсер Гринвейдің «Жастық кітабы» фильміне ұқсас, бірақ мұнда әсерлер көбінесе баяндаушы сияқты кейіпкерлерге немесе оқиғаға түсіндірме беруге немесе жауап беруге тырысатын басты кейіпкерлерге арналған. Тулс Люпер кейіпкері Питер Гринауэйдің бұрынғы фильмдерінде де кездескен (бірақ көбінесе сирек көрінеді). «Тулс Люпердің чемодандары» фильмінде Гринвейдің көптеген туындылары Люпер түсіргендей көрсетіледі. Гринвейдің бұрынғы фильмдерімен байланыстардың арасында 1988 жылғы «Drowning By Numbers» фильмінде, 1978 жылғы «Vertical Features Remake» қысқа фильмінде, сондай-ақ сол жылғы «The Falls» фильмінде де пайда болған Сисси Колпитц кейіпкері бар. Тулс Люпер, Гринвей сияқты, кең ауқымды тізімдер мен каталогтардың сақтаушысы ретінде бейнеленеді, олар барлық нәрсені қарауға арналған бір түрлі призма қызметін аткарады. Жобадағы ең айқын мысал – араб әдебиетіндегі «Мың бір түн» кітабына ұқсас 1001 әңгімеден тұратын жинақ. Мартино Ноккавелли кейіпкері алғаш рет ірі итальяндық мектеп оқушысы ретінде пайда болады.

Талдау

Image and Narrative: The Online Magazine of the Visual Narrative, №12 онлайн журналының толық саны Гринвейдің жобасын зерттеуге, талдауға, бөліп қарауға және түсіндіруге арналған.

Талсе Лупер чемодандары көрмесі

2004-2011 жылдар аралығында жобаға байланысты көрме Гент (Бельгия), Комптон Верни, Уорвикшир (Ұлыбритания), Форт-Асперен (Нидерланды) және Сан-Паулу (Бразилия) галереяларында көрсетілді. Көрмеде заттар, оқиғалар және идеялар арасындағы байланыстар зерттелді. Жазушы, коллекционер, каталогтастырушы және кәсіби тізімдер жасаушы ретінде Люпер кейіпкері іздерге, жүйелерге, карталарға, сандарға және артефакттарға қызығушылық танытады. Көрменің орталық бөлігі – Лупердің саяхаттарында қалдырған деген 92 чемоданнан тұратын жинақ. Сондай-ақ, тікелей орындаушылар, фильмдер және аудио инсталляциялар да болды. Көрме Лүпердің қызығушылықтары мен өмірін зерттеп, оның болуына, құштарлықтарына, кездескен адамдарына және барған жерлеріне қатысты жартылай ақпараттар ұсынды. Атом дәуіріндегі өмірді заттар мен аудиовизуалды бейнелеу арқылы көрсететін мультимедиалық энциклопедия пайда болды. Әр көрме орнына қарай ерекшеленді, көрермендерге заманауи технология арқылы Лупердің саяхаттарындағы көзқарасын бірегей түрде ұсынады. Жоба ашық жұмыс ретінде құрылды, оған жанкүйерлердің веб-сайттары және басқа да дереккөздерден үлестер қосылды. 2007 жылы Сан-Паулудағы Видеобразиль фестивалінде суретші (Тайс де Алмейда Прадо) Тулсе Лупер чемодандары көрмесі үшін арнайы спектакль қойды. "The Sleeper who" ("A Adormecida que") деп аталатын жобада күнделік, блог, бейнелер мен фотосуреттер, сондай-ақ хаттар арқылы халықпен өзара әрекеттесу сияқты жаңа элементтер пайда болды.