Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс композиторы және музыка теоретигі Иоганн Давид Хайнихен (17 сәуір 1683 – 16 шілде 1729) – неміс барокко дәуірінің композиторы және музыка теоретигі, ол Венецияның музыкалық шеберлігін Дрездендегі Август II күштінің сарайына жеткізді. Ол қайтыс болғаннан кейін, Хайнихеннің музыкасына көп жылдар бойы көңіл аз болды. Музыка теоретигі ретінде, ол бесіншілік шеңберін ойлап тапқандардың бірі деп есептеледі.
German composer and music theorist
Johann David Heinichen (17 April 1683 – 16 July 1729) was a German Baroque composer and music theorist who brought the musical genius of Venice to the court of Augustus II the Strong in Dresden. After he died, Heinichen's music attracted little attention for many years. As a music theorist, he is credited as one of the inventors of the circle of fifths.
Өмірбаян
Иоганн Давид Хайнихен Вейссенфельс маңындағы Кроссулн деген шағын ауылда (қазіргі уақытта Теухерн қаласының бөлігі, Саксония-Анхальт) дүниеге келген. Оның әкесі Майкл Хайнихен, Томаскирхемен байланысты Лейпцигтегі атақты Томмасшуледе музыка оқыған, Пегауда кантор болып қызмет еткен және Кроссульн ауылының шіркеуінің пасторы болған. Иоганн Давид та Лейпцигтегі Томассшуледе оқыды. Ол жерде Иоганн Шельден музыка сабақтарын алды, кейін Иоганн Кухнаудан орган мен клавесин оқыды. Болашақтағы композитор Кристоф Граупнер де сол кезде Кухнаудың шәкірті болды. 1702 жылы Лейпциг университетінде заңгерлік мамандықты оқыды, ал 1705–1706 жылдары заңгер дипломын алды (18 ғасырдың басында заңгерлік мамандығы композиторлар үшін танымал бағыт болатын; Кухнау, Граупнер және Георг Филипп Телеман да заңгерлер болған). Хайнихен 1709 жылға дейін Вейссенфельсте заңгерлік қызмет атқарды. Алайда, ол музыкаға деген қызығушылығын сақтап, сонымен қатар опералар да жазды. 1710 жылы ол бас аяқпен байланысты (thoroughbass) үлкен трактатының бірінші басылымын жариялады. Ол Италияға барып, жеті жылдай осы елде, көбінесе Венецияда өмірін өткізді, екі операсы – «Марио» және «Le passioni per troppo amore» (1713) арқылы үлкен жетістікке жетті. «Марио» 1716 жылы Гамбургте «Calpurnia, oder die romische Grossmut» деген неміс тіліндегі атаумен қайта қойылды. 1712 жылы ол Ангальт-Кётен ханзадасы Леопольдқа музыка сабақтарын берді, ханзада оны композитор ретінде қызметке алды. Сол ханзада 1717 жылдың соңында Иоганн Себастьян Бахты да Капельмейстер етіп тағайындады. 1716 жылы Хайнихен Венецияда Польша королі Август II-нің ұлы, Август III-мен кездесті және оның арқасында Дрездендегі Корольдік поляк және Сайлау саксондық Капельмейстері болып тағайындалды. Оның шәкірттерінің арасында Иоганн Георг Писендель де болды. 1721 жылы Хайнихен Вейссенфельсте үйленді, оның жалғыз баласының дүниеге келгені 1723 жылдың қаңтарында тіркелді. Өмірінің соңғы жылдары Хайнихеннің денсаулығы нашарлап, 1729 жылдың 16 шілдесінде туберкулезден қайтыс болды және Иоганнс зиратында жерленді. Оның музыкасы 1992 жылдан кейін Рейнхард Гобель басқаратын Musica Antiqua Köln тобы Дрезден концерттерінің (Seibel 204, 208, 211, 213–215, 217, 226, 231–235, 240) таңдамасын жазғаннан кейін, содан кейін Хайнихеннің «Жақтаулар мен құмарлықтар» (Lamentationes and Passionsmusik) (1996) жазбасынан кейін кеңінен танылды. Дрезден үшін жазған жалғыз операсы «Flavio Crispo» (1720) ешқашан қойылмаған және 2018 жылға дейін жаздырылмаған. Екі «күшті ораториясы» – «L'aride tempie ignude» (1724?) және «Come? S'imbruna il cieli Occhi piangete» (1728) (каталогта Seibel 29 және 30 кантаталары ретінде тіркелген) 2021 жылы Кёльн Академиясы жазды.
Johann David Heinichen was born in the small village of Krössuln (currently part of the town Teuchern, in Saxony Anhalt) near Weissenfels. His father, Michael Heinichen, had studied music at the celebrated Thomasschule Leipzig associated with the Thomaskirche, served as cantor in Pegau and was pastor of the village church in Krössuln. Johann David also attended the Thomasschule Leipzig. There he studied music with Johann Schelle and later received organ and harpsichord lessons with Johann Kuhnau. The future composer Christoph Graupner was also a student of Kuhnau at the time. Heinichen enrolled in 1702 to study law at the University of Leipzig and in 1705–1706 qualified as a lawyer (in the early 18th century the law was a favored route for composers; Kuhnau, Graupner and Georg Philipp Telemann were also lawyers). Heinichen practiced law in Weissenfels until 1709. However, Heinichen maintained his interest in music and was concurrently composing operas. In 1710, he published the first edition of his major treatise on the thoroughbass. He went to Italy and spent seven formative years there, mostly in Venice, with great success with two operas, Mario and Le passioni per troppo amore (1713). Mario was staged again in Hamburg in 1716 with the German title, Calpurnia, oder die romische Grossmut. In 1712, he taught music to Leopold, Prince of Anhalt Köthen, who took him as composer. The same prince would appoint Johann Sebastian Bach Kapellmeister at the end of 1717. In 1716, Heinichen met in Venice Prince Augustus III of Poland, son of King Augustus II the Strong, and thanks to him was appointed the Royal Polish and Electoral Saxon Kapellmeister in Dresden. His pupils included Johann Georg Pisendel. In 1721, Heinichen married in Weissenfels; the birth of his only child is recorded as January 1723. In his final years, Heinichen's health suffered greatly; on the afternoon of 16 July 1729, he was buried in the Johannes cemetery after finally succumbing to tuberculosis. His music began to be better known after 1992 when Musica Antiqua Köln under Reinhard Goebel recorded a selection of Dresden Concerti (Seibel 204, 208, 211, 213–215, 217, 226, 231–235, 240), followed by a recording of Heinichen's Lamentationes and Passionsmusik (1996). His sole opera for Dresden, Flavio Crispo (1720), was never performed and was not recorded until 2018. Two "passion oratorios", L'aride tempie ignude (1724?) and Come? S'imbruna il cieli Occhi piangete (1728) (classified in the catalogue as the cantatas Seibel 29 and 30), were recorded in 2021 by the Kölner Akademie.
Бесіншілік шеңбер
Хайнихен бесіншілер шеңберін (немісше: Musicalischer Circul) 1711 жылғы «Neu erfundene und gründliche Anweisung» еңбегінде өз бетінше ойлап тапқан делінеді, бірақ ол оны бірінші болып ойлап тапқан емес. Бесіншілер шеңбері бұрын, 1670-ші жылдардың соңында Николай Дилецкиймен ойлап табылған болатын (Хайнихен бұл туралы білмеген). Хайнихен Афанасий Кирхерді өз ісінің алдын баққан адам ретінде еске алды, әсіресе оның 1650 жылғы «Musurgia universalis» еңбегін.
Heinichen is credited with independently inventing the circle of fifths (German: Musicalischer Circul) in his Neu erfundene und gründliche Anweisung (1711), though he was not the earliest inventor. The circle of fifths had previously been invented
by Nikolay Diletsky in the late 1670s (of which Heinichen was unaware). Heinichen credited Athanasius Kircher as a predecessor, specifically his Musurgia universalis (1650).