Кіріспе

Астма немесе ХОБТ (әрекетсіз тыныс алу синдромы) кезінде қолданылатын дәрі.

Жиі кездесетін қосымша әсерлеріне іш ауруы, жөтел және бас ауруы жатады. 2021 жылы АҚШ-та ең көп тағайындалған он төртінші дәрі болып, 30 миллионнан астам рецепт жазылған.

Медициналық қолданыстар

Монтелукаст астма, физикалық белсенділікке байланысты бронхоспазм, аллергиялық ринит және есекжем сияқты бірнеше жағдайлар үшін қолданылады. Ересектерде ингаляциялық кортикостероидтар жеткілікті нәтиже бермесе, оларға қосымша ем ретінде көбінесе қолданылады. Бұл препарат ішек ішіне салынатын иммуноглобулин тамырға құйылған кезде аллергиялық реакциялардың және астманың күшеюін болдырмау үшін де қолданылады. Мастоцитоздың белгілі бір көріністерін емдеуде қосымша терапия ретінде де қолданылуы мүмкін. Оны таблетка, шайнамалы таблетка немесе ұнтақ түрінде ауызға қабылдауға болады.

Фармакология

Монтелукаст лейкотриен рецепторларының антагонисттері тобына жататын дәрілік препарат. Лейкотриен рецепторларының антагонисттері кейде халық арасында "леукасттар" деп аталады. Екі маңызды ген – ALOX5 және LTC4S, олар лейкотриендердің биосинтез жолындағы екі маңызды қадамды катализдейді. Монтелукаст пен Пексидартиниб бірге қолданылғанда жүйке талшықтарының қайта миелиндеуіне әсер етуі мүмкін, бұл клиникалық пайда әкелуі немесе қосымша әсерлерге ұшыратуы мүмкін.

Жағымсыз әсерлер

Жиі кездесетін жанама әсерлерге диарея, жүрек айну, құсу, жеңіл бөртпелер, бауыр ферменттерінің белгісіз жоғарылауы және қызба жатады. Аз кездесетін жанама әсерлерге шаршау мен жалпы әлсіздік, мінез-құлық өзгерістері, парестезиялар мен ұстамалар, бұлшық еттердің спазмдары және мұрыннан қан кету жатады. Сирек кездесетін (монтелукаст қабылдаған 10 000 адамның 1-іне дейін болуы мүмкін), бірақ қауіпті жанама әсерлерге мінез-құлық өзгерістері (оның ішінде өзіне зиян келтіру ойлары), ангиоэдема, эритем мультиформ және бауыр проблемалары жатады. 2019 және 2020 жылдары Ұлыбритания мен АҚШ-та нейропсихиатриялық реакцияларға байланысты ескертулер қосылды, онда ең көп күдік тудырғандар – қорқыныш, депрессия, ұйқысыздық (монтелукаст қабылдаған 100-ден 1000-ға дейін 1 адамға әсер етуі мүмкін); агрессия, мазасыздық және бұрынғыдан өзгеше мінез-құлық немесе мінез-құлықтың өзгеруі (монтелукаст қабылдаған 1000-нан 10000-ға дейін 1 адамға әсер етуі мүмкін).

FDA тергеу

2009 жылдың маусым айында АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) лейкотриен модуляторлары бар дәрі-дәрмектердің нейропсихиатриялық қосымша әсерлерінің болу мүмкіндігін қарастырды. 2019 жылдың қыркүйек айында Педиатриялық кеңесшіл комитет және Дәрілік қауіпсіздік және тәуекелді басқару кеңесшіл комитеті монтелукастпен байланысты нейропсихиатриялық құбылыстардың қауіпсіздігін балаларға қатысты қарау үшін жиналды. 2020 жылдың наурызында FDA 2008 жылы FDA-ның бұл мәселе туралы алғашқы хабарламаларынан кейін нейропсихиатриялық құбылыстар туралы хабарлаудың көбеюіне байланысты, дәрімен байланысты нейропсихиатриялық құбылыстар қаупі туралы бұрынғы ескертуді күшейту мақсатында монтелукаст үшін қорапшадағы ескертуді міндетті етті. Қорапшадағы ескертуде денсаулық сақтау мамандарына, әсіресе аллергиялық ринитпен ауыратын, жеңіл симптомдары бар пациенттерге монтелукастты тағайындамауға кеңес беріледі, себебі бұл жағдайды қауіпсіз және тиімді басқаруға болатын көптеген аллергияға қарсы дәрілер бар. Дегенмен, клиникалық зерттеулер монтелукаст пен басқа CYP2C8 субстраттары арасында минималды өзара әрекеттесулерді көрсетті, бұл монтелукасттың жоғары плазмалық белок байланысына байланысты болуы мүмкін.

Патенттер

Сингуляр АҚШ патенті No 5,565,473 2012 жылдың 3 тамызында тоқталды. Сол күні FDA монтелукасттың бірнеше генериктік нұсқаларын бекітті. АҚШ Патент және сауда белгілері басқармасы 2009 жылдың 28 мамырында Сингуляр патентін қайта қарауды бастады. Бұл шешімге түпкілікті патенттік өтінім процесінде ұсынылмаған сілтемелерді анықтау себеп болды. Сілтемелер Article One Partners арқылы ұсынылды, ол – қолданыстағы патенттерге қатысты әдебиетті табуға бағытталған онлайн зерттеу қауымдастығы. Аталған сілтемелердің ішінде Сингулярдың белсенді құрамын зерттеген Merck қызметкерінің ғылыми мақаласы бар еді. Бұрыннан сол технологиялық сала бойынша патент тіркелген болатын. Жеті айдан кейін АҚШ Патент және сауда белгілері басқармасы бастапқы қайта қарау және ұсынылған жаңа ақпарат негізінде патенттің жарамды екенін анықтады және 2009 жылдың 17 желтоқсанында шешімін жариялады.

Лоратадинмен бірге қолдану

Schering Plough және Merck компаниялары лоратадин мен монтелукастты біріктірілген таблетканы сатуға рұқсат алуға тырысты. Алайда, FDA маусымдық аллергияға қатысты екі препаратты бірге қабылдаудан артық пайдасы жоқ екенін анықтады және 2008 жылдың сәуір айында осы препараттардың комбинациясына қабылданбаған хат жолдады.

Брендтер

Монтелукасттағы Mont – Монреаль қаласын білдіреді, осы қалада Мерк (MSD) компаниясы препаратты жасаған. Монтелукаст түрлі брендтік аттармен сатылады, оның ішінде Моналаст (Ziska Pharmaceuticals Ltd), Монтенаф (NAAFCO Pharma), Монтелон 10 (Apex), Монтен (Square), Монтейр 10, Монтело 10, Монтефло және Тукаст L (Үндістанда), Реверсаир (ACI Бангладеш), Монас, Миралуст, Монтива, Провайр, Монтрил, Лумона, Луммента, Арокаст және Трилок (Бангладеште), Вентайр (Непалда), Монтика (Пәкістанда), Монтелайр (Бразилияда), Зикаст (Филиппинде, левоцетиризинмен бірге), Түркияда Демонт, Левмонт, Эйркомб және Нотта, Оңтүстік Африкада Топраз және Монте Эйр, Венесуэлада AirOn және Сауд Арабиясында AirFast.