Ли Цзюэ: Қытай әскербасы және саяхатшы (198 ж. қайтыс болған)
Li Jue (Han dynasty)
Ли Цзюэ: Қытай әскербасы, Шығыс Хань әулетіндегі саясаткер. Дун Чжоудан кейін Лян провинциясының басшысы болды, императорды құлыпқа алды. Әскери салада шебер болғанымен, саясатта қателіктер жасады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайдың әскери генералы (198 жылы қайтыс болды)
Chinese military general (died 198)
Ли Цзюэ (198 жылдың мамырында немесе маусымында қайтыс болды), әдепті есімі Жиран, Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде автократтық әскербасшы Донг Чжуоның қызметінде болған қытай әскери генералы, саясаткер және әскербасшы болды. Кейін Донг Чжуо өлтірілгеннен кейін Лианг провинциясының басшысы болды, мемлекеттік төңкеріс кезінде Донг Чжуоның орнын басып, Хан империясының астанасы Чанъаньды басып алып, император Сианьды кепілге алды. Әскери істерде шебер болғанына қарамастан, саясатта нашар болды, әріптес генералдарымен дауласып, император Сианьның қашуына жол беріп, дұрыс емес шешім қабылдады, бұл оның билігін әлсіретіп, құлдырауына себеп болды.
Li Jue (died May or June 198), courtesy name Zhiran, was a Chinese military general, politician, and warlord serving under the autocratic warlord Dong Zhuo during the late Eastern Han dynasty of China. He later succeeded Dong Zhuo as the leader of the Liang Province faction after Dong Zhuo was murdered in a coup d'état, and was able to take over the Han imperial capital Chang'an, keeping Emperor Xian as a hostage. Despite being adept in military affairs, he was inept at politics, quarrelling with his fellow generals and making the bad decision to let Emperor Xian escape, greatly decreasing his power and precipitating his downfall.
Донг Чжуоның басқаруындағы қызмет
Ли Цзюэ Лиань провинциясының Бейди қолбасшылығынан шыққан, Донг Чжуоның Лиань провинциясы әскеріне ең алғашқы сарбаздардың бірі ретінде қабылданды. Ли Цзюэ, Доң Чжуоның көптеген жорықтарында, оның ішінде Сары тюрбан көтерілісін, Лиань провинциясы көтерілісін және Доң Чжуоға қарсы коалициямен болған соғыста көмектесу арқылы әскери даңққа ие болды. Доң Чжуо астананы Луояннан Чанъанға көшіргеннен кейін Ли Цзюэ, Гуо Си және Чжан Цзимен бірге шығыс феодалдарына қарсы майданға жіберілді. Одақта сол кезде ішкі кикіреулер болып, Донг Чжуоға қарсы біріге алмады. Сондықтан жоғары шенді императорлық офицер Чжу Цзюнь, тек ескі досы Тао Цзяньнан Ли Цзюэ басқарған шабуылдаушы әскерлермен күресу үшін көмек сұрай алды. Тао Цзянь, Доң Чжуомен белгілі бір одақтас болғанына қарамастан, Чжу Цзюньге Гуо Си мен Ли Цзюэге қарсы шайқасу үшін 3000 элиталық Даньян сарбазын жіберді. Бірақ Чжу Цзюньнің әскері толығымен талқандалды. Ли Цзюэ және оның серіктері кейін Чэнлиу және Инчуань округтерінің маңында шабуылдар жасады, онда қорғаушылар Цао Цао мен Сяо Юань (Чэнлиу округінің әкімі) оларды тоқтатуға күш жеткізбеді. Ли Цзюэдің әскерлері көптеген адамдарды тұтқынға алып, құлдарға айналдырды.
Originating from Beidi Commandery of Liang Province, Li Jue entered Dong Zhuo's Liang Province army as one of the earliest recruits. In helping Dong Zhuo in his many campaigns, including the suppression of the Yellow Turban Rebellion, the Liang Province Rebellion, and the war with the coalition against Dong Zhuo, Li Jue had earned himself a military reputation. After Dong Zhuo relocated the capital from Luoyang to Chang'an, Li Jue, along Guo Si and Zhang Ji, were sent to the frontline against the eastern warlords. At the time the alliance had been having internal conflicts, and would not unite in fighting Dong Zhuo; as a result, a senior imperial officer, Zhu Jun, could only ask his old friend, Tao Qian, to give him a hand in a futile effort to fight the pillaging forces under Li Jue. Tao Qian, despite having a general alliance with Dong Zhuo, indeed sent 3,000 elite Danyang troops to Zhu Jun to battle Guo Si and Li Jue at Zhongmu County, where Zhu Jun's force was totally crushed. Li Jue and his comrades then performed raids around Chenliu and Yingchuan commanderies, wherein the defenders, Cao Cao and Xiahou Yuan (Administrator of Chenliu) were also unable to stop them. Many residents there were hijacked and enslaved by Li Jue's forces.
Чанъань шайқасы
Ли Цзюэ астанаға қайтып оралар алдында, Донг Чжуо Ван Юнның ұйымдастырған қастандығымен Лю Будың қолынан қаза тапты, ал Чанъань ішіндегі Лян провинциясы фракциясы Лю Бу мен Ван Юнға мойынсұнды. Ли Цзюэ және оның серіктері Фан Чоу, Гуо Си және Чжан Джи Ван Юннан мейірімділік тіледі, бірақ ол Донг Чжуоның басқа қолбасшыларына ғана кешірім жасады, себебі Ли Цзюэ мен оның серіктері Донг Чжуоның ең жақын кеңесшілері еді. Сондықтан, төрт адам лауазымдарынан бас тартып, жасырынуды жоспарлады. Бірақ Ли Цзюенің бас кеңесшісі Цзя Сюй, төңкерістен кейін елдің жағдайы тұрақсыз болғандықтан, осы мүмкіндікті пайдаланып Чанъаньға шабуыл жасауды ұсынды. Содан кейін төрт адам бірнеше мың адал ізбасарларын жинап, Чанъаньға шабуыл жасады. Ван Юн Сюй Ронг пен Ху Чжэнді (Лян провинциясының бұрынғы мүшелері) Лян провинциясының әскерлерімен күресу үшін жіберді, бірақ Сюй Ронг алғашқы шайқаста қаза тапты, ал Ху Чжэн әскерін көтерілісшілерге қосылып, олардың қатарын молайтты. Жолда Лян провинциясының тұрғындары да көтерілісшілерге қосылды, және астананы қоршағанда экспедициялық әскер 100 мыңнан асып кетті. Лю Бу қоршауды бұзуға тырысты, бірақ жекпе-жекте Гуо Сиді ауыр жарақаттағанына қарамастан, қала қақпасына кері шегінуге мәжбүр болды. Сегіз күн қоршаудан кейін Лю Бу әскерінің ішіндегі Шу әскерлері көтеріліп, Ли Цзюэ фракциясына қақпаны ашты. Чанъаньға кірген соң көтерілісшілер қаланы тонады, осы оқиғада 10 мыңнан астам адам қаза тапты. Лю Бу қашып кетті, ал Ван Юн қаладан шыға алмады; ақырында ол көтерілісшілерге бағынып берді және бірнеше күннен кейін өлімге ие болды.
Before Li Jue could return to the capital, Dong Zhuo was assassinated by Lü Bu in a plot orchestrated by Wang Yun, and the Liang Province faction inside Chang'an yielded to Lü Bu and Wang Yun. Li Jue and his comrades Fan Chou, Guo Si and Zhang Ji implored Wang Yun to show mercy, but the latter only granted amnesty to Dong Zhuo's other subordinates because Li Jue and his comrades were the closest aides to Dong Zhuo. Therefore, the four planned to relinquish their positions and go into hiding. However, Li Jue's chief adviser Jia Xu suggested that they should take this opportunity to launch a strike at Chang'an since the regime was unstable after the coup. The four then roused several thousand hardcore followers to attack Chang'an. Wang Yun had sent Xu Rong and Hu Zhen (former members of the Liang Province faction) to fight the Liang Province forces en route, but Xu Rong was killed in the first encounter while Hu Zhen led his troops to join the rebels, inflating the size of the rebel force. Along the way, Liang Province residents joined the rebels' course, and the expedition force burgeoned to over 100,000 when they surrounded the capital. Lü Bu attempted to break the siege, but was forced back inside the city gate despite him seriously wounding Guo Si in a duel. After eight days of sieging, Shu troops within Lü Bu's army rebelled and opened the gates for Li Jue's faction. After entering Chang'an, the rebel troops looted the city, killing more than 10,000 people in the process. While Lü Bu managed to escape, Wang Yun remained; Wang was eventually forced to surrender himself to the rebels and was killed a few days later.
Императорды басқару
Ли Цзюэ әскері император Сяньды тұтқынға алып, императорлық билікті басып алды. Төрт патша жоғары лауазымдар талап етіп, тіпті императорды өлтіріп, таққа отыруды ойлады, бірақ Цзя Сюй оларды бұған көндірді. Ли Цзюэ Лианг провинциясы әскерінің басшысы болғандықтан, төрт адам соттың құлын алып, өздері қалаған адамды төмендетіп, жоғарылатты. Олармен одақтасқан Лю Бяо, Юань Шу, Ли Ру сияқты адамдардың барлығын жоғарылатты. Ли Ру сондай-ақ императорды оны күйме және ат әскерінің генералы, қолбасшы, әскери биліктің салтанатты балтасын беруге және оны Чиянг маркизі етіп тағайындауға мәжбүр етті. Ли Цзюэ билігі ең биік деңгейге жеткен кезде, тіпті Цао Цао да жақсы ниет белгісі ретінде сыйлық жіберу үшін елшілерін жіберді. 194 жылдың сәуір айында номиналды вассал және жергілікті әскербасшы Ма Тенг Хан императорлық сарайынан жеке қаражат сұрады, бірақ одан бас тартты. Содан кейін ол Мей округінде көтеріліс ұйымдастырды. Император Сяньнің императорлық елшісі бейбітшілік орнату үшін жіберілді, бірақ бұл бекер болды. Содан кейін Ма Тенгтің жақын досы және серігі Хан Суй Ма Тенгті қарулы күштермен көндіруге жіберілді. Хан Суй Мей округіне келгенде Ма Тенгпен бірігіп, Лю Яньнің сарайдағы тыңшыларымен жасырын байланысқа шықты. Лю Яньнің жасағы әрекет жасамас бұрын анықталды, бірақ олар қаладан қашып, Ма Тенг лагеріне кіре алды. Ли Цзюэ өзінің жүйсін інісі Ли Ли, Гуо Си және Фан Чоуды одақтас күштерге қарсы тұру үшін жіберді. Олар Чанъаннан батысқа қарай 13 шақырым жерде одақтас күштерге ауыр жеңіліс сыйлап, 10 000-нан астам адамды қаза қылды. Одақтас күштердің астығы азайғанын білген Ли Ли Фан Чоудан жауды қууға және жоюға бұйырды, бірақ Фан Чоу Хан Суймен болған достығы үшін бас тартты. Ли Ли әскер қайтқаннан кейін осы оқиға туралы Ли Цзюэге хабарлады. 195 жылдың 2 наурызында Ли Цзюэ өзінің офицерлеріне той ұйымдастырып, Фан Чоуды той кезінде ашық түрде өлімге жіберді.
Li Jue's forces usurped imperial power by taking Emperor Xian hostage. The four demanded high ranks and even thought about assassinating the emperor to take the throne, but Jia Xu dissuaded them from doing so. With Li Jue as the leader of the Liang Province army, the four took the mace for the court, demoting and promoting anyone they saw fit. People who allied themselves with them, like Liu Biao, Yuan Shu and Li Ru, were all promoted by them. Li Ru also forced the emperor to appoint him as General of Chariots and Cavalry and Colonel Director of Retainers, give him the ceremonial axe of military authority, and enfeoff him as the Marquis of Chiyang. When Li Jue's power was at its height, even Cao Cao sent emissaries to pay tribute as a token of goodwill. In April 194, a nominal vassal and local warlord, Ma Teng, requested some private provisions from the Han imperial court but was refused. He then initiated a rebellion in Mei County. An imperial emissary from Emperor Xian was sent to broker peace, but to no avail. Then, Ma Teng's close friend and comrade, Han Sui, was sent to dissuade Ma Teng with an armed force. Once Han Sui arrived at Mei County, however, he joined forces with Ma Teng, and secretly contacted Liu Yan's spies implanted in the court. Liu Yan's cohorts were discovered before they could make a move, but they succeeded in escaping the city and entering Ma Teng's camp. Li Jue sent his nephew Li Li, Guo Si and Fan Chou to counter the allied force. They dealt a major defeat to the allied force about 13 miles west to Chang'an, inflicting casualties of over 10,000. Knowing the allied force was low on grain, Li Li asked Fan Chou to pursue and wipe the enemy out, but Fan Chou refused because of his friendship with Han Sui. Li Li reported this incident to Li Jue upon the army's return. On 2 March 195, Li Jue threw his officers a banquet, and had Fan Chou openly executed during the revelry.
Гуо Симен айтыс
Фан Чоу өлтірілгеннен кейін Лян провинциясының генералдары Ли Цзюеге күдікпен қарады, бірақ Ли Цзюе билігі біраз уақыт бойы сынсыз қалды, император Сиань өзінің регенттерінен құтылуға қабілетті біреуді асыға күтті. Соңында, Гуо Сидің қызғаныш әйелі күйеуінің Ли Цзюедің бір кәнизагымен қарым-қатынаста болғанын күдіктене бастады, сондықтан ол күйеуінің Ли Цзюедің тойларына баруына кедергі келтірді. Ол Ли Цзюе оларға сыйлаған тамақты уладырып, күйеуін Ли Цзюеге соншалықты сенбеу керектігіне көндірді. Кейіннен, Гуо Си Ли Цзюедің тағы бір тойында қатты мас болып, өзін уланғанын ойлады. Ол өзін құстыру үшін сұйық нәжіс жұтып алды, бұл Ли Цзюені қатты ренжітіп, екі басшыны шайқасқа итермеледі. Императорлық Чанъань қаласында күн сайын шайқастар болды. Ақырында, 195 жылдың 22 сәуірінде Ли Цзюэ императорды, ал Гуо Си соттың лауазымды тұлғаларын ұрлап әкетті. Жағдай күннен-күнге нашарлап, толыққанды азаматтық соғысқа ұласты. Шыңында, көшелерде немесе базарларда күніне ондаған шайқастар болды, бірде императордың тікпайы атысқа түсіп қалды. Көптеген шайқастар Чанъаньды тұрғындары үшін тұруға жарамсыз етіп жіберді. Бірақ сонымен бірге, бұл дүрбелең император Сианьға Ли Цзюе мен Гуо Сиден оны Луоянға қайтаруға рұқсат беруді сұрауға мүмкіндік берді, Ли Цзюе Чанъаньды, ал Гуо Си және басқа да генералдар императорға ілесе алатын болды. Цзя Сюй екеуіне император жарлығын алып келді және Ли Цзюе мен Гуо Си арасында бітімгершілікке шақырды. Екеуі Цзя Сюйдің өтінішімен уақытша атысты тоқтатты.
After the murder of Fan Chou, the Liang Province generals became quite suspicious of Li Jue, but the regime under Li Jue remained unchallenged for some time, wherein Emperor Xian was anxiously waiting for someone capable to get rid of his regents. Eventually, Guo Si's jealous wife became suspicious that her husband was having an affair with one of Li Jue's concubines so she decided to prevent her husband from attending Li Jue's banquets. She poisoned the gifts of food that Li Jue had given to them and convinced her husband that he should not be so trusting of Li Jue. Later, Guo Si became very drunk at another one of Li Jue's banquets and suddenly convinced himself that he was poisoned. He ingested liquid feces to force himself to vomit, which greatly offended Li Jue and drove the two leaders to battle. Battles inside the imperial city of Chang'an were fought every day. Finally, on 22 April 195, Li Jue kidnapped the emperor while Guo Si kidnapped court officials. The situation deteriorated with each passing day, and had descended into full blown civil war. There were several tens of battles fought per day in the alleys or market at its peak, on one occasion the emperor's own tent being caught in the crossfire. The frequent battles had rendered Chang'an untenable for its inhabitants. But at the same time, the turmoil provided Emperor Xian with an excuse to ask Li Jue and Guo Si to let him go back to Luoyang, under the provisions that Li Jue could have Chang'an while Guo Si and other generals could follow the emperor to the dilapidated Luoyang. Jia Xu brought the two an imperial edict, and requested a truce between Li Jue and Guo Si, and the duo temporarily ceased fire upon Jia Xu's persuasion.
Төмендеу
Цзя Сюй мен Чжан Джи Ли Цзюэ мен Гуо Сиге соғысуды тоқтатуды өтінгеннен кейін, Гуо Си императормен бірге шығысқа қарай жолға шықты. Алайда, Луоянға бара жатқан жолда ішкі келіспеушіліктер туындады, бұл генерал Ян Фенге императорды құтқаруға мүмкіндік берді. Доң Ченг пен Сю Хуанның көмегімен Ян Фэн Гуо Сиді жеңіп, император Сяньды басып алды. Гуо Си Ли Цзюге қайтып келді және оған императорды қайтарып алу үшін соңғы күш салмаққа көндірді. Олар императордың сарайына жеткенде, Ли Цзюэ мен Гуо Сиді Ақ толқын қарақшыларының қолдауымен Ян Фэн жеңді. Бірақ Ян Фен мен императордың жанындағы әскерлердің азық-түлігі таусылып, кейбір сарай шенеуніктері тамырларды қазып тамақ етуге мәжбүр болды. Сондықтан император Сянь өзінің атынан түрлі әскербасыларға көмек сұрап елшілер жіберді, бірақ олардың көбі нақты көмек көрсетпеді. Жарлық алған әскербасылардың бірі Чжан Янг дереу өз штабын императорға жабдықтармен көмектесу үшін жіберді, соның нәтижесінде Ли Цзюэ мен Гуо Сидің күштері шешуші шайқаста жеңіліске ұшырады. Гуо Си кейін Мэй округіне шегініп, кейіннен өзінің командирлерінің бірінен өлтірілді, ол қалған әскерлерін Чанъаньдағы Ли Цзюеге жеткізді. 198 жылдың сәуір айында императорды бақылап отырған Цао Цао батыс әскерлерін Ли Цзюэнің базасы Чанъаньға шабуыл жасауға үгіттеу үшін елшілер жіберді. Ли Цзюэдің қол астындағыларының бірі Дуань Вэй (段煨) 198 жылдың жазында Ли Цзюэді және оның отбасын өлтірді. Дуань Вэй Ли Цзюенің басын Сюй қаласына (Цао Цаоға бағыну белгісі ретінде) жіберді.
After Jia Xu and Zhang Ji pleaded Li Jue and Guo Si to stop fighting, Guo Si started to move eastward with the emperor. However, on the journey to Luoyang, there were internal disputes, providing general Yang Feng with an opportunity to rescue the emperor. Aided by Dong Cheng and Xu Huang, Yang Feng defeated Guo Si and seized Emperor Xian. Guo Si returned to Li Jue and convinced the latter to make a last ditch effort to recapture the emperor. When they caught up with the imperial train, Li Jue and Guo Si were defeated by Yang Feng, who had gained support from the White Wave Bandits. However, Yang Feng and the imperial retinue were running out of food, to the point that some court officials had to dig tree roots out from the earth as food. Thus, Emperor Xian sent emissaries to the various warlords, still nominal vassals of his, asking for help; however only a few of them replied with actual assistance. Zhang Yang, one of the warlords who received the edict, quickly sent his staff to support the emperor with supplies, and the forces of Li Jue and Guo Si were defeated in a decisive battle. Guo Si retreated to Mei County thereafter, and was later murdered by one of his commanders, who brought his remaining troops to Li Jue in Chang'an. In April 198, the warlord who now controlled the emperor, Cao Cao, sent envoys to incite the western warlords to attack Chang'an, Li Jue's home base. One of Li Jue's subordinates, Duan Wei (段煨), mutinied and killed Li Jue along with his family in the summer of 198. Duan Wei sent Li Jue's head to Xu city (as a sign of his submission to Cao Cao).