Кіріспе

1990 жылғы Колин Маккалоу романы

«Римдегі алғашқы адам» – австралиялық автор Колин Маккалоудың 1990 жылғы тарихи романы және оның «Рим шеберлері» сериясының бірінші кітабы. Романның кейіпкерлеріне Рим Республикасының соңғы кезеңінің маңызды тарихи тұлғалары кіреді, олардың ішінде Гай Мариус, Луций Корнелий Сулла, сондай-ақ Юлий Цезардың әкесі Гай Юлий Цезар, Юлия, Марк Эмилий Скавр, Квинт Цецилий Метелл Нумидий, Публий Рутилий Руф және Луций Аппулей Сатурнин бар.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Романның негізгі сюжеті, көбінесе Мариус өрлеуі, Юлиямен некесі, Нумидия соғыс театрына басшылық ету үшін Метеллді ығыстырудағы жетістіктері, Нумидия патшасы Югуртаны жеңісі, рим армиясы жүйесін қайта ұйымдастыруы, беспрецедентті бір-бірден консулдықтары, герман тайпаларының (тевтондар, кимврлер және маркоманн/херускі/тигурин) кең ауқымды шапқыншылығын тойтаруы және оның жақын досы әрі бағыныштысы Сулламен қарым-қатынасының толық сипаттамасымен айналысады. Алайда, Мариус негізгі кейіпкер болғанымен, Сулла кейде повестің орталық тұлғасына айналады; оның бірге тұратын екі бай әйелді өлтіру жоспары, жаңадан қол жеткізген байлығын саяси беделді нығайту үшін пайдалануы, грек бала-актері Метробиуспен гомосексуалдық қарым-қатынасы және «Юлий Цезарь атасының» (шығармашылық ойын) кіші қызы Джулилламен некесі туралы бірнеше ұзақ бөлімдер бар. МакКаллоу түсіндіреді, Сулланың бірінші әйелі Джулия болғаны белгілі болғанымен, оның Джулийлердің қай тармағынан шыққаны белгісіз, бірақ ол, әрине, Мариусқа жақсы таныс Джулиан әйелімен туыс болған, сондықтан оған романдағы рөлді кіші қарындасы ретінде беру туралы шешім қабылданды. Үшінші сюжеттік желі Марк Ливий Друз бен оның қарындасы Ливия Друзаның тұлғаларына шолу жасап, олар «Шөп тәжі» романында маңызды рөл атқарады: олардың Сервилий Кепио отбасымен достығы күшейеді, нәтижесінде қос неке болады, бірақ Квинт Сервилий Кепио ағасы рим қазынасынан артық алтынды ұрлады деген айыптамаға ұшырағанда және Римнің ұрпақтар бойы ең ауыр әскери жеңілісіне жауапты болғанда бұл апатқа ұшырайды. Бұл жеңіліс Сенаттың консервативті көшбасшыларының беделін түсіріп, Мариусқа күткеннен ертерек және ұзаққа созылған билікке жол ашады. Повестің көп бөлігі кейіпкерлер – Мариус, Сулла, Ескі Цезарь және олардың досы Публий Рутилий Руфус арасындағы хаттар түрінде баяндалады. Роман Мариус алтыншы консулдығымен аяқталады, онда ол саяси тұрғыдан әскери шеберлігімен тең емес екенін көрсетеді: және оған көмек қажетті трибун Луций Аппулей Сатурнин өзінің жеке мақсатымен келеді, бұл қарулы бүлікке әкеледі, оны Мариус өзі басуға мәжбүр болады. Бәрін басып айтқанда, ол жаз бойы жеңіл инсульттен де зардап шегеді, бірақ толыққанды қалпына келеді. Қарым-қатынас арқылы жаңылған оның саяси мансабы аяқталған сияқты: бірақ көптеген шайқастардан өткен соң, Мариус пен Сулланың Римде бірнеше жылға бейбітшілік орнатылуына үміттенуіне себептер жетерлік.