Кіріспе

Оңтүстік Австралиядағы арал

Гранит аралы, Раминджер халықы үшін Нулкуоварра деп те белгілі, Оңтүстік Австралияның Виктор-Харбор портының жанындағы шағын арал, Оңтүстік Австралияның астанасы Аделаидадан оңтүстікке қарай 80 шақырым жерде орналасқан. Аралда тұрақты тұрғындар болмаса да, онда ғимараттар мен жайлар, соның ішінде кафе бар. Бұл танымал туристік орын, әсіресе онда мекендейтін кішкентай пингвиндерді (көбінесе "ертегі пингвиндері" деп аталады) көруге ниеттенгендер үшін. 1980 жылдары аралда валлабилер де тіршілік еткен, олар келуші туристерге үлкен қызығушылық тудырған. Аралға материктен тас жол арқылы жаяу немесе көне атпен жүретін трамваймен баруға болады. "Океаник Виктор" жеке компаниясы аралды туристерді жағалау суларындағы жүзбелі аквариумға жеткізу үшін пайдаланады.

Тарих

1830 жылдары Гранит аралында жағалаудағы кит аулау станциясы жұмыс істеді. 1892 жылдың 8 ақпанында Анлабидегі Генри Даттонның қызы Этель да Силва Даттон аралдың батыс жағындағы жартастан 80 фут биіктіктен құлап қайтыс болды. Этель, суретте, "қаялардың арасында қалта пышағы іздеп жүргенде аяғы сығалап, Батыс мүйісінің тік беткейінен теңізге құлап кетті" делінеді. Осы оқиға Порт-Виктордағы осындай оқиғаның алғашқысы болды делінген.

Кішкентай пингвиндер колониясы

1987 жылы "Гранит аралын жақсартуды қарастыру" мақсатымен мемлекеттік және жергілікті билік органдарының бірлескен комитеті құрылды. Комитет аралдың туризмдік әлеуетін барынша пайдалануды, сонымен бірге оның қоршаған ортасын қорғауды ұсынды. Комитет сондай-ақ "әдемі пингвиндер популяциясын қорғауды" арнайы ұсынды. 1989 жылы аралдағы егеуқырлар мен қоян популяциясы қысқартылды, егеуқырлар санын азайту үшін у қолданылды. Егеуқырлар кішкентай пингвиндердің ұяларын шабуылдайтыны белгілі. Аралдағы валлаби популяциясы да азайтылды, жануарлар Эйр түбегіндегі Камминсқа дейін көшірілді. 1990 жылы Encounter Bay аймағындағы кішкентай пингвиндер популяциясы 5000 мен 7000 пингвин аралығында деп бағаланды. Осы кезде колонияның көбейту маусымы шілдеден қаңтарға дейін, ал содан кейін қаңтардан наурызға дейін түлеу маусымы деп есептелді. 1991 жылдың шілдесінде Ұлттық парктері мен жабайы табиғат қызметі Encounter Bay аймағындағы (оның ішінде Гранит, Батыс және Райт аралдары) кішкентай пингвиндердің жалпы саны 7000 құсқа жетеді деп есептеді. 1991 жылдың желтоқсан айының басында жүргізілген жалпы санақ Гранит аралында 571 пингвин тапты. Сонымен қатар, Батыс аралы мен Райт аралында пингвиндер саналды, ал Encounter Bay аймағындағы пингвиндердің жалпы саны 2600-ден асты. 1992 жылы аралдағы популяция тұрақты деп саналды және оның жалпы саны 1000 мен 1500 кішкентай пингвинге тең деп бағаланды. Сол жылы Ұлттық парктері мен жабайы табиғат қызметі мен Виктор-Харбор кеңесі бірлесіп пингвиндер колониясына түнгі турларды ұйымдастырды. 1992 жылдың 6 қарашасында Виктор-Харбор мен Порт-Эллиот арасында серуендеп бара жатқан адам жоғары толқын деңгейінен жоғарыда тоғыз өлі пингвин тапты, бірақ оның осы оқиға туралы ресми хабарлама беруге мүмкіндігі болмады.

Түлкілердің жыртқышы және олардың дамуы

Жергілікті тұрғын Энн Болтер аралдың шектеулі бөлігінде жүйелі түрде жеке санау жүргізіп, 1994 жылы да колонияның тұрақты екеніне сенді. Сол жылы бір түлкі үш күн ішінде Гранит аралында 75 пингвинге шабуыл жасап, соңында өлтірілді. Оның 1989 жылы бастаған популяцияны тіркеу деректері пингвиндердің жыл сайын кешірек түлеуін және пингвиндердің көпшілігінің жылына бір рет қана көбейетінін көрсетті. 1995 жылы тағы бір түлкі материктен тас жол арқылы өтіп, Гранит аралында 17 пингвинге шабуыл жасады. Ол кезде популяция 1500 шамасында бағаланып, оны «Үлкен Гранит аралын дамыту компаниясы» зерттеді, сонымен қатар популяцияны қолдау үшін жаңа ұялар жасады. Компания 1995 жылы аралда Пингвинге арналған ақпараттық орталық құрылысын бастады және оның 1996 жылы аяқталуы күтілді. Виктор-Харбор тұрғындары Гранит аралындағы жаңа инфрақұрылымның құрылысы пингвин колониясына зиян келтіруі мүмкін екеніне алаңдады, соның ішінде ауыр құрылыс техникасын қараңғыда аралға тасымалдау. Виктор-Харбор орта мектебінің оқушылары пингвин колониясына қатысты ұсынылып отырған туризмді дамытудың ауқымы мен әсеріне алаңдаушылық білдірді. 1995 жылдың қаңтар айында бір Фьордленд пингвині (Жаңа Зеландияға тән түр) Гранит аралына жағаға шықты. Оны Парктер және жабайы табиғат қызметкерлері Батыс аралына көшірді, осылайша жануар адамдардың мазалауынан аулақ бола алды.

Халық санының азаюы

Гранит аралындағы кішкентай пингвин колониясы 1990 жылдардан бері күрт азайды. 1998 жылы колония «өте сау» деп есептелді және шамамен 1800 құс бар екені анықталды. 2001 жылы популяция саны 1548 пингвинге жетті. 2013 жылдың қазан айында өткізілген санақ бойынша 38 пингвин тіркелді. 2013 жылы осы төмендеу Виктор-Харбор мэрі Грэм Филпті популяцияның генетикасын және төмендеу себептерін зерттеу үшін қаржы жинауға итермеледі. 2015 жылы саны 22 құсқа дейін төмендеді. 2022 жылдың желтоқсанындағы сараптама бойынша Гранит аралында 22 пингвин болды, ал басқа зерттеуде сол жылы олардың саны 26 деп есептелді. 2023 жылдың ортасында 28 пингвин саналып, зерттеушілер санының қалпына келуіне үміттенеді. Төмендеудің ықтимал себептеріне Жаңа Зеландияның түкті түленің шабуылдары және балық аулаудың шектен тыс пайдалануы жатады. Флиндерс университеті жануарларды тұтқындықта зерттеу, көбейту және оларды табиғатқа қайта жіберу үшін орталық құруды жоспарлап отыр. Аквариум құрылысы кейін Бостон шығанағына, Порт-Линкольнге қайтарылды, онда ол «Тунмен жүзуге» үй болды. 2016 жылдың қаңтарында Гранит аралындағы пингвин орталығы жабылды. Орталық он алты жыл бойы көптеген жараланған пингвиндерге күтім көрсетіп, оларды денсаулығына келтірді. Орталыққа туристер де келіп, жасанды қоршаудағы «зейнеткерлікке шыққан» құстарды көре алатын. Орталықты басқарған Дороти Лонгден зейнеткерлікке шыққандықтан жабылды. Түнгі турлар материктегі ақпараттық орталықтан жалғаса беретіні күтілуде. Бұл тартымдылыққа 5 тоннаға дейін оңтүстік көк тунасы бар, жүзуге және қолмен тамақтандыруға болатын, теңіз аквакультуралық тор жатады. Тордың ішіндегі су астындағы обсерватория және екі сенсорлық аквариум арқылы басқа жергілікті теңіз түрлерін де көруге болады. Сонымен қатар, кішкентай акулалар мен шағалалар да бар. Бұл операция бұрын «Тунмен жүзу» деген атпен 2010 жылдан 2015 жылға дейін Порт-Линкольн маңындағы Бостон шығанағында жұмыс істеді. Туристерді Oceanic Victor басқаратын Гранит аралындағы киоскінен тасымалдайды.